Najem wspólnego mieszkania po rozwodzie a rozliczenie przy podziale majątku

Podział majątku po rozwodzie

Zgodnie z art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (KRO), wraz z zawarciem małżeństwa powstaje wspólność ustawowa obejmująca majątek nabyty przez małżonków w trakcie jej trwania. Do ustania wspólności doszło w wyniku orzeczenia rozwodu.

W postępowaniu o podział majątku wspólnego skład majątku ustala się według stanu na dzień ustania wspólności majątkowej, a jego wartość według cen rynkowych z chwili dokonywania podziału (uchwała Sądu Najwyższego z 23 lutego 2018 r., sygn. akt III CZP 103/17, OSNC 2019/2/13).

Dochody z najmu a podział majątku

Wszelkie zmiany majątkowe, które nastąpiły pomiędzy chwilą ustania wspólności a podziałem, podlegają rozliczeniu i wyrównaniu w postaci spłat lub dopłat. Dotyczy to również dochodów z najmu wspólnej nieruchomości.

Nie ma przy tym znaczenia, czy zmiany te nastąpiły przypadkowo, samoistnie czy celowo – wszystkie podlegają rozliczeniu.

Zarząd majątkiem wspólnym

Na podstawie art. 36 § 1 KRO oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym. Z kolei art. 37 § 1 pkt 1 KRO wskazuje, że zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania czynności prawnej polegającej na zbyciu, obciążeniu lub oddaniu nieruchomości do używania albo pobierania z niej pożytków.

Zgodnie z art. 37 § 2 KRO, ważność umowy zawartej przez jednego z małżonków bez zgody drugiego zależy od jej potwierdzenia, a art. 37 § 4 KRO stanowi, że jednostronna czynność prawna bez zgody współmałżonka jest nieważna.

Użyczenie córce a konsekwencje prawne

Zawarcie umowy użyczenia wspólnej nieruchomości także wymaga zgody byłego małżonka. Przekazanie lokalu córce w użyczenie nie ochroni Pani przed koniecznością rozliczenia dochodów z najmu przy podziale majątku. Sąd może potraktować to jako próbę ukrycia korzyści majątkowych, co mogłoby negatywnie wpłynąć na wynik sprawy.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy były mąż może żądać połowy dochodów z najmu po rozwodzie?
Tak. Dochody z najmu wspólnej nieruchomości uzyskane po rozwodzie, a przed podziałem majątku, podlegają rozliczeniu między byłymi małżonkami.

Czy ma znaczenie, że tylko ja zajmuję się wynajmem i płacę podatki?
Nie. Samodzielne rozliczanie najmu i odprowadzanie podatku nie pozbawia drugiego współwłaściciela prawa do rozliczenia pożytków z nieruchomości.

Czy mogę bez zgody byłego męża oddać lokal w użyczenie córce?
Nie. Oddanie nieruchomości do używania wymaga zgody drugiego współwłaściciela. Brak zgody może skutkować nieważnością czynności.

Czy użyczenie lokalu córce uchroni mnie przed rozliczeniem dochodów z najmu?
Nie. Taka czynność nie wyłącza obowiązku rozliczenia pożytków przy podziale majątku, a sąd może ocenić ją jako działanie zmierzające do obejścia prawa.

Kiedy ustala się skład i wartość majątku wspólnego?
Skład majątku ustala się według stanu na dzień ustania wspólności majątkowej, natomiast jego wartość – według cen z chwili dokonywania podziału.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
2. Uchwała Sądu Najwyższego z 23 lutego 2018 r., sygn. akt III CZP 103/17