Były mąż nie płaci czynszu i kredytu po rozwodzie

Co oznacza przyznanie pokoju w wyroku rozwodowym?

Jeżeli małżonkowie w chwili rozwodu zajmują wspólne mieszkanie, sąd rozwodowy orzeka o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego zamieszkiwania rozwiedzionych małżonków. Wynika to z art. 58 § 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Takie rozstrzygnięcie nie przesądza jednak o własności mieszkania ani o tym, komu lokal przypadnie w podziale majątku.

Przyznanie byłemu mężowi konkretnego pokoju oznacza jedynie tymczasowe uregulowanie korzystania z mieszkania. W orzecznictwie podkreśla się, że takie rozstrzygnięcie nie tworzy nowego prawa do lokalu, lecz porządkuje faktyczne korzystanie z niego. Tak wypowiedział się m.in. Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z 25 lutego 2011 r., sygn. akt I ACa 928/10.

Jeżeli były mąż wyprowadził się, zamknął pokój i nie ponosi żadnych kosztów, warto złożyć w sprawie o podział majątku wniosek o uregulowanie sposobu korzystania z mieszkania albo o dopuszczenie Pani do korzystania z pomieszczenia, z którego on faktycznie nie korzysta. Podstawą takiego żądania mogą być art. 206 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, zgodnie z którym każdy współwłaściciel jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej i korzystania z niej w zakresie dającym się pogodzić z uprawnieniami pozostałych współwłaścicieli, oraz przepisy o zabezpieczeniu roszczeń, czyli art. 730 § 1, art. 730¹ § 1 i art. 755 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Czy były mąż musi płacić część czynszu?

Po rozwodzie ustaje wspólność majątkowa małżeńska. Co do zasady udziały małżonków w majątku wspólnym są równe, co wynika z art. 43 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Od chwili ustania wspólności majątkowej do majątku, który był objęty wspólnością, stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego i dziale spadku na podstawie art. 46 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a przez dalsze odesłania także przepisy o współwłasności.

Praktyczne znaczenie ma art. 207 Kodeksu cywilnego. Przepis ten stanowi, że pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów, a w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną. Jeżeli więc mieszkanie nadal jest wspólne, były mąż powinien co do zasady ponosić część ciężarów związanych z lokalem.

Nie wszystkie opłaty rozlicza się jednak identycznie. Inaczej należy ocenić opłaty stałe i ciężary związane z własnością lokalu, a inaczej koszty mediów zużywanych wyłącznie przez osobę, która faktycznie mieszka w lokalu. Jeżeli były mąż wyprowadził się i nie korzysta z wody, prądu czy gazu, trudniej żądać od niego zwrotu za faktyczne zużycie tych mediów. Nadal można natomiast rozliczać np. fundusz remontowy, opłatę eksploatacyjną, koszty zarządu nieruchomością wspólną, podatek od nieruchomości czy ubezpieczenie, jeżeli są związane z utrzymaniem wspólnego składnika majątku.

Kto płaci kredyt hipoteczny po rozwodzie?

Rozwód i podział majątku nie zmieniają automatycznie umowy kredytowej zawartej z bankiem. Jeżeli oboje małżonkowie są kredytobiorcami, bank może żądać spłaty zgodnie z umową kredytu. Jeżeli z umowy wynika odpowiedzialność solidarna, zastosowanie ma art. 366 § 1 Kodeksu cywilnego: wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich albo od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez jednego z dłużników zwalnia pozostałych wobec wierzyciela.

Jeżeli jedna osoba spłaca raty wspólnego kredytu w całości, może żądać od drugiego współdłużnika rozliczenia odpowiedniej części. Podstawą roszczenia regresowego jest art. 376 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym treść istniejącego między współdłużnikami stosunku prawnego decyduje o tym, czy i w jakiej części dłużnik, który spełnił świadczenie, może żądać zwrotu od pozostałych. Jeżeli z umowy lub z okoliczności nie wynika inny podział, w praktyce najczęściej punktem wyjścia jest połowa raty przy równych udziałach.

Warto odróżnić dwie relacje: wobec banku i pomiędzy byłymi małżonkami. Bank nie musi respektować tego, że byli małżonkowie ustalili między sobą, kto ma płacić kredyt, dopóki nie zmieniono umowy kredytowej. Natomiast między byłymi małżonkami można dochodzić zwrotu części rat, jeżeli jedna osoba płaci za oboje.

Jeżeli problem dotyczy kredytu po rozwodzie, pomocne mogą być także omówienia: wspólna spłata kredytu oraz sytuacja, gdy żona nie spłaca kredytu.

Jak rozliczyć opłaty i raty w sprawie o podział majątku?

W postępowaniu o podział majątku wspólnego sąd rozstrzyga nie tylko o tym, komu przypadnie mieszkanie i jaka spłata należy się drugiej stronie. Na podstawie art. 567 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego sąd rozpoznaje również żądania dotyczące m.in. ustalenia nierównych udziałów oraz rozliczeń związanych z majątkiem wspólnym. Z kolei art. 567 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów o dziale spadku, w tym art. 686 Kodeksu postępowania cywilnego, który obejmuje wzajemne roszczenia z tytułu posiadania rzeczy, pobranych pożytków, poczynionych nakładów i spłaconych długów.

W praktyce w sprawie o podział majątku należy zgłosić konkretne żądanie rozliczenia: wskazać kwoty, okres, rodzaj opłat i dowody zapłaty. Samo ogólne stwierdzenie, że były mąż nie dokładał się do mieszkania, zwykle nie wystarczy. Trzeba przygotować zestawienie przelewów, rachunków, potwierdzeń opłat administracyjnych, harmonogramu kredytu i faktycznie zapłaconych rat.

Co można zrobić krok po kroku?

1. Zbierz dokumenty - wyrok rozwodowy, umowę kredytową, harmonogram spłat, potwierdzenia przelewów, naliczenia czynszu, rachunki za media, korespondencję z byłym mężem.
2. Oddziel koszty stałe od mediów - opłaty właścicielskie i koszty zarządu nieruchomością wspólną rozliczaj inaczej niż zużycie wody, prądu czy gazu.
3. Wezwij byłego małżonka do zapłaty - wskaż okres, kwoty, numer rachunku i termin zapłaty. Wezwanie będzie dowodem próby polubownego rozwiązania sprawy.
4. Zgłoś roszczenie w sprawie o podział majątku - opisz dokładnie, czego żądasz: zwrotu części rat kredytu, części opłat administracyjnych, ewentualnie rozliczenia korzystania z lokalu.
5. Rozważ wniosek o zabezpieczenie - jeżeli były mąż nie mieszka w lokalu, ale blokuje korzystanie z pokoju, można żądać tymczasowego uregulowania sposobu korzystania z mieszkania do czasu zakończenia sprawy.

Czy można eksmitować byłego męża albo otworzyć zamknięty pokój?

Samo niepłacenie czynszu i kredytu nie oznacza jeszcze, że można samodzielnie usunąć rzeczy byłego męża z pokoju albo wymienić zamki. Jeżeli były mąż jest współwłaścicielem albo ma prawo współposiadania rzeczy wspólnej, samowolne działania mogą wywołać kolejny spór.

Eksmisja w wyroku rozwodowym jest możliwa tylko w szczególnej sytuacji. Art. 58 § 2 zdanie drugie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego pozwala sądowi na żądanie jednego z małżonków nakazać eksmisję małżonka, który swoim rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie. Jest to jednak rozstrzygnięcie w sprawie rozwodowej i wymaga wykazania poważnych okoliczności, a nie tylko sporu o opłaty.

Po rozwodzie, gdy trwa sprawa o podział majątku, właściwszym środkiem jest zwykle wniosek o uregulowanie korzystania z lokalu, wniosek o zabezpieczenie albo żądanie rozliczenia kosztów i korzystania z mieszkania. Jeżeli sytuacja obejmuje przemoc, groźby lub nękanie, trzeba rozważyć odrębne środki ochrony, ponieważ ocena prawna zależy wtedy od konkretnych faktów.

Przedawnienie roszczeń o zwrot opłat

Nie warto odkładać rozliczeń na wiele lat. Zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi 6 lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - 3 lata. Koniec terminu przedawnienia przypada co do zasady na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż 2 lata.

W sprawach o rozliczenie opłat mieszkaniowych i rat kredytu po rozwodzie kwalifikacja konkretnego roszczenia może zależeć od rodzaju płatności i sposobu sformułowania żądania. Dlatego najlepiej zgłaszać roszczenia na bieżąco i zachowywać pełną dokumentację płatności.

FAQ

Czy były mąż musi płacić czynsz, skoro nie mieszka w mieszkaniu?

Może mieć obowiązek ponoszenia części opłat stałych i ciężarów związanych ze wspólnym lokalem, jeżeli mieszkanie nadal jest wspólne. Wynika to z art. 207 Kodeksu cywilnego. Nie zawsze obejmuje to jednak media zależne od faktycznego zużycia przez osobę mieszkającą w lokalu.

Czy mogę przestać spłacać kredyt, skoro były mąż nie płaci swojej części?

To ryzykowne. Jeżeli jest Pani współkredytobiorcą, bank może dochodzić spłaty zgodnie z umową kredytową, niezależnie od rozliczeń między byłymi małżonkami. Przy odpowiedzialności solidarnej działa art. 366 § 1 Kodeksu cywilnego. Bezpieczniej płacić raty i dochodzić zwrotu odpowiedniej części od byłego małżonka.

Czy podział majątku zwolni mnie z kredytu?

Nie automatycznie. Postanowienie o podziale majątku reguluje relacje między byłymi małżonkami, ale nie zmienia samo przez się umowy z bankiem. Zwolnienie z długu albo przejęcie kredytu wymaga co do zasady zgody banku i zmiany umowy.

Czy mogę żądać zwrotu połowy rat kredytu zapłaconych po rozwodzie?

Tak, jeżeli kredyt jest wspólny i płaciła Pani raty także za byłego małżonka. Podstawą może być art. 376 § 1 Kodeksu cywilnego. Trzeba jednak wykazać, jakie raty zostały zapłacone, w jakim okresie i jaka część powinna obciążać drugą stronę.

Czy mogę wejść do pokoju zamkniętego przez byłego męża?

Jeżeli pokój został przyznany byłemu mężowi w wyroku rozwodowym albo znajdują się tam jego rzeczy, samodzielne otwieranie pokoju może zaostrzyć spór. Lepszym rozwiązaniem jest wniosek do sądu o zmianę lub tymczasowe uregulowanie sposobu korzystania z mieszkania, zwłaszcza gdy były mąż faktycznie już tam nie mieszka.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji najważniejsze jest rozdzielenie trzech kwestii: korzystania z mieszkania, opłat za lokal i spłaty kredytu. Przyznanie byłemu mężowi pokoju w wyroku rozwodowym ma charakter tymczasowy i nie przesądza o własności. Jeżeli były mąż wyprowadził się, ale blokuje część mieszkania, można żądać sądowego uregulowania korzystania z lokalu. Jeżeli nie płaci opłat i rat, należy zgłosić konkretne roszczenia rozliczeniowe w sprawie o podział majątku, załączając dowody płatności.

Źródła

• Art. 43 § 1, art. 46 oraz art. 58 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
• Art. 6, art. 118, art. 206, art. 207, art. 366 § 1 oraz art. 376 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
• Art. 567 § 1 i § 3, art. 686, art. 730 § 1, art. 730¹ § 1 oraz art. 755 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
• Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I ACa 928/10.