Naruszenie prawa własności przez sąsiada

Obowiązek poszanowania cudzego prawa własności

Prawo własności jest podstawowym i najszerszym prawem rzeczowym o charakterze bezwzględnym i majątkowym przysługującym właścicielowi. Zawiera w swej treści najszersze uprawnienia, gdyż właściciel jest uprawniony do posiadania, korzystania z rzeczy, czerpania z niej pożytków i rozporządzania nią. Ochrona tego prawa zagwarantowana przez Konstytucję RP oraz inne ustawy, w tym Kodeks cywilny (w skrócie K.c.).

Właściciel może z wyłączeniem innych osób korzystać z rzeczy i rozporządzać rzeczą (art. 140 K.c.) Dla osób trzecich płynie stąd obowiązek biernego poszanowania cudzego prawa własności. Jeżeli wbrew temu nastąpi naruszenie prawa własności, uruchamia się stosowne roszczenia ochronne, adresowane już do konkretnej osoby z potencjalnego kręgu osób trzecich. Naruszenie własności musi być bezprawne. Przyjmuje się, że oddziaływanie na przedmiot cudzej własności jest bezprawne, gdy następuje wbrew woli uprawnionego i w sprzeczności z przepisami prawa.

Sąsiad wjeżdża na moją działkę bez pozwolenia, co mogę zrobić?

Z pytania wynika, że sąsiad naruszył Pańską własność, wjeżdżając na Pańską działkę bez Pana zgody i wiedzy. Można więc stwierdzić, że sąsiad najprawdopodobniej naruszył Pana prawo własności.

W tym miejscu pragnę zaznaczyć, że policja nie może Panu nakazać tolerowania naruszania Pańskiego prawa własności przez sąsiada, który przejeżdża przez Pański grunt.

Żeby sąsiad miał takie prawo, musiałby posiadać stosowną służebność polegającą na prawie przejazdu czy przechodu przez Pańską nieruchomość, a z pytania nie wynika, aby sąsiadowi taka służebność przysługiwała.

Jako właściciel ma Pan więc prawo chronić swoje prawo własności przed bezprawnymi naruszeniami ze strony sąsiada.

Z pytania wynika, że jak dotychczas było to tylko jednorazowe naruszenie ze strony sąsiada.

Roszczenie negatoryjne

Gdyby jednak takie naruszenia powtórzyły się w przyszłości, wówczas może Pan skorzystać z przysługującej Panu jako właścicielowi ochrony. W takiej sytuacji mógłby Pan skorzystać z roszczenia negatoryjnego przewidzianego w art. 222 § 2 K.c.

Zgodnie z tym artykułem „przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń”.

Roszczenie negatoryjne przysługuje, gdy prawo własności zostało naruszone w inny sposób niż pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą. Przykładowo można wskazać, że roszczenie negatoryjne powstaje dla właściciela, gdy inna osoba, nie będąc do tego uprawnioną, przejeżdża lub przechodzi przez jego nieruchomość. Roszczenie negatoryjne jest środkiem ochrony własności wymierzonym przeciwko aktualnie realizującej się bezprawnej ingerencji w sferę uprawnień właściciela, które jednak nie polega na pozbawieniu go posiadania rzeczy.

Na podstawie powyższego przepisu będzie więc Pan mógł spróbować wystąpić do sądu z żądaniem zaniechania naruszeń Pańskiego prawa własności ze strony sąsiada.

Ponadto jeżeli takim działaniem sąsiada została Panu wyrządzona dodatkowo szkoda – jej naprawienia można żądać na zasadach ogólnych.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93