Konkurs internetowy a gra hazardowa

Opisany mechanizm zakłada, że użytkownik kupuje w serwisie żetony, przeznacza je na udział w konkursie, a po zebraniu określonej puli żetonów konkurs zostaje uruchomiony. Nagroda rzeczowa ma przypaść osobie, która jako pierwsza zgłosi się po wygraną. Taki model trzeba ocenić przede wszystkim przez pryzmat ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych oraz ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy.

Kiedy konkurs internetowy staje się grą hazardową?

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych grami losowymi są gry, w tym urządzane przez sieć Internet, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, których wynik w szczególności zależy od przypadku. Przepis ten obejmuje m.in. loterie pieniężne, loterie fantowe, loterie promocyjne, loterie audioteksowe, gry bingo oraz inne wskazane w ustawie kategorie.

Dla opisanej sprawy szczególnie istotny jest art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Zgodnie z tym przepisem loteriami fantowymi są loterie, w których uczestniczy się przez nabycie losu lub innego dowodu udziału w grze, a podmiot urządzający loterię oferuje wyłącznie wygrane rzeczowe. Jeżeli więc żeton, opłata startowa, płatny dostęp albo zapis na listę startową pełni funkcję dowodu udziału, a nagrodą są rzeczy, trzeba bardzo poważnie brać pod uwagę kwalifikację jako loterię fantową albo inną grę losową.

Nie decyduje sama nazwa przedsięwzięcia. To, że regulamin używa słów „konkurs”, „zabawa”, „akcja promocyjna” albo „rywalizacja”, nie przesądza o braku hazardu. Decydują realne zasady: odpłatność, rodzaj nagrody, sposób wyłaniania zwycięzcy oraz zakres wpływu uczestnika na wynik. Przy ocenie podobnych modeli warto odróżniać konkurs oparty na wiedzy, umiejętnościach lub twórczości od mechanizmu, w którym o wygranej rozstrzyga przypadek. Szerzej o granicy między legalną aktywnością a hazardem piszemy także w materiale: kiedy działalność staje się hazardem.

Czy zakup żetonów oznacza odpłatny udział?

W opisanym modelu użytkownik kupuje żetony przez płatności online, a następnie przeznacza je na zapis do konkursu. Z punktu widzenia ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych istotne jest nie to, czy użytkownik płaci bezpośrednio w złotych za pojedynczy los, lecz czy ponosi ekonomiczny koszt uzyskania udziału w mechanizmie wygranej.

Jeżeli żeton ma wartość ekonomiczną, jest kupowany za pieniądze i warunkuje możliwość udziału w konkursie, może zostać potraktowany jako odpłatny dowód udziału. W takim układzie argument, że uczestnik nie kupuje „losu”, lecz „żeton” albo „dostęp”, co do zasady nie eliminuje ryzyka hazardowego. Organ bada rzeczywistą funkcję tego instrumentu.

Znaczenie przypadku w konkursie online

Art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych wymaga, aby wynik gry w szczególności zależał od przypadku. Oznacza to, że przypadek nie musi być jedynym elementem wpływającym na wynik. Wystarczy, że ma istotne znaczenie dla uzyskania nagrody.

Przypadkowość może wystąpić nie tylko wtedy, gdy organizator losuje zwycięzcę. Może pojawić się również wtedy, gdy uczestnik nie wie, kiedy konkurs faktycznie wystartuje, ilu innych uczestników podejmie próbę w tym samym czasie, jak szybko system zapisze zgłoszenie, jaka będzie kolejność obsługi żądań przez serwer albo czy jego zgłoszenie dotrze jako pierwsze. Im mniejszy realny wpływ uczestnika na wynik, tym większe ryzyko uznania przedsięwzięcia za grę hazardową.

Zasada „kto pierwszy, ten lepszy” a losowość

Sama zasada „kto pierwszy, ten lepszy” nie przesądza automatycznie, że gra nie jest losowa. Jeżeli uczestnik zna dokładny moment startu, ma takie same warunki techniczne jak inni, a zwycięstwo zależy przede wszystkim od sprawności, wiedzy lub wykonania określonego zadania, można bronić stanowiska, że mechanizm ma charakter konkursowy. Jeżeli jednak moment uruchomienia jest losowy, zależy od osiągnięcia określonej puli wpłat albo od nieprzewidywalnego działania systemu, pojawia się element przypadku.

W orzecznictwie zwracano uwagę, że uczestnik nie ma realnego wpływu na pozycję, na której system zarejestruje jego zgłoszenie, jeżeli nie wie, ile zgłoszeń wyślą inni uczestnicy i kiedy zostaną one odnotowane. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 2037/10, sąd wskazał, że przy mechanizmie premiowania określonej pozycji zgłoszenia uczestnik nie może świadomie nadać swojemu zgłoszeniu numeru premiowanego, a kwalifikacja zależy od czynników pozostających poza jego kontrolą.

W opisanym modelu ryzyko jest szczególnie wysokie, jeżeli konkurs startuje dopiero po osiągnięciu granicznej wartości wpłaconych żetonów, a uczestnik nie wie, kiedy dokładnie to nastąpi. Wtedy wygrana może zależeć od zbiegu okoliczności: aktywności innych użytkowników, czasu księgowania, działania systemu, szybkości reakcji i momentu uruchomienia konkursu.

Loteria fantowa, loteria promocyjna czy zwykły konkurs?

Najczęściej trzeba rozważyć trzy możliwe kwalifikacje:

Jeżeli użytkownik płaci za żetony, a żetony są niezbędne do udziału, trudno mówić o klasycznej loterii promocyjnej, w której uczestnik po nabyciu towaru lub usługi uczestniczy w loterii nieodpłatnie. Bardziej prawdopodobna jest ocena przez pryzmat odpłatnego udziału w grze o nagrody rzeczowe.

Zezwolenie, zgłoszenie i obowiązki organizatora

Art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych stanowi, że loterie fantowe, gry bingo fantowe i loterie promocyjne mogą być urządzane na podstawie udzielonego zezwolenia przez osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej.

Art. 7 ust. 1a ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych przewiduje uproszczenie dla loterii fantowych i gier bingo fantowych, w których wartość puli wygranych nie przekracza kwoty bazowej określonej w art. 70 tej ustawy. Takie gry mogą być urządzane po dokonaniu zgłoszenia, a zgłoszenia dokonuje się nie później niż 30 dni przed dniem rozpoczęcia gry.

Art. 7 ust. 1b ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych przewiduje odrębne zasady dla organizacji pożytku publicznego, gdy pula wygranych jest wyższa od kwoty bazowej, ale nie przekracza piętnastokrotności tej kwoty. Również w tym przypadku zgłoszenie należy złożyć nie później niż 30 dni przed rozpoczęciem loterii lub gry, a łączna wartość puli wygranych organizowanych na podstawie zgłoszeń nie może w roku kalendarzowym przekroczyć trzydziestokrotności kwoty bazowej.

Kwota bazowa, o której mowa w art. 70 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, jest ustalana według przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w drugim kwartale roku poprzedniego, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Dlatego przed przygotowaniem zgłoszenia lub wniosku trzeba sprawdzić aktualną kwotę bazową właściwą dla danego roku.

Decyzja ministra finansów w razie wątpliwości

Jeżeli organizator nie ma pewności, czy planowany konkurs jest grą hazardową, może skorzystać z trybu przewidzianego w art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Minister właściwy do spraw finansów publicznych rozstrzyga, na wniosek lub z urzędu, w drodze decyzji, czy gry lub zakłady posiadające cechy wymienione w art. 2 ust. 1-5a tej ustawy są grami losowymi, zakładami wzajemnymi, grami w karty albo grami na automatach.

Zgodnie z art. 2 ust. 7 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych do wniosku trzeba załączyć opis planowanego albo realizowanego przedsięwzięcia, uwzględniający w szczególności zasady urządzania, przewidywane nagrody i sposób wyłaniania zwycięzców. W przypadku gier urządzanych przez sieć Internet należy dołączyć opinię potwierdzającą zasady i prawidłowość oprogramowania do urządzania tych gier.

W praktyce taki wniosek powinien zawierać pełny regulamin, opis przepływu płatności, sposób nabywania i rozliczania żetonów, algorytm uruchomienia konkursu, zasady ustalania kolejności zgłoszeń, rodzaj nagród oraz opis techniczny systemu. Im bardziej ogólny opis, tym większe ryzyko, że decyzja nie zabezpieczy realnego modelu działania.

Zobacz również:
reklama hazardu w internecie
wygrana w zagranicznej loterii a podatek i KKS

Konsekwencje urządzania gry bez wymaganych formalności

Urządzenie gry hazardowej bez wymaganego zezwolenia, koncesji albo zgłoszenia może rodzić odpowiedzialność na kilku płaszczyznach. Po pierwsze, art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych przewiduje karę pieniężną dla urządzającego gry hazardowe bez koncesji, zezwolenia albo dokonania wymaganego zgłoszenia. Zgodnie z art. 89 ust. 4 pkt 1 tej ustawy kara w takim przypadku wynosi 100% przychodu uzyskanego z urządzanej gry.

Po drugie, art. 107 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy stanowi, że kto wbrew przepisom ustawy albo warunkom koncesji lub zezwolenia urządza lub prowadzi grę losową, grę na automacie albo zakład wzajemny, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności do lat 3, albo obu tym karom łącznie.

Po trzecie, przy sprzedaży żetonów i organizowaniu konkursu online trzeba równolegle ocenić obowiązki konsumenckie, podatkowe, regulaminowe, zasady przetwarzania danych osobowych oraz ewentualne obowiązki wynikające z ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Te kwestie nie zmieniają jednak podstawowej oceny hazardowej, jeżeli mechanizm spełnia przesłanki z art. 2 ustawy o grach hazardowych.

Czy w konkursie mogą brać udział osoby niepełnoletnie?

Art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych stanowi, że w grach hazardowych, z wyjątkiem loterii promocyjnych i loterii fantowych, mogą uczestniczyć wyłącznie osoby, które ukończyły 18 lat. Oznacza to, że ustawa hazardowa nie wprowadza ogólnego zakazu udziału osób niepełnoletnich w loterii promocyjnej lub fantowej.

Nie oznacza to jednak pełnej dowolności. Jeżeli udział wiąże się z zakupem żetonów, akceptacją regulaminu, płatnościami online albo odbiorem nagrody, trzeba uwzględnić przepisy Kodeksu cywilnego o zdolności do czynności prawnych. Art. 15 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny stanowi, że ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają małoletni, którzy ukończyli 13 lat. Art. 17 Kodeksu cywilnego przewiduje, że do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego, chyba że ustawa stanowi inaczej.

W praktyce przy płatnym konkursie internetowym bezpiecznym rozwiązaniem jest ograniczenie udziału do osób pełnoletnich albo wprowadzenie wyraźnego wymogu zgody przedstawiciela ustawowego dla małoletnich. Trzeba też zapewnić realną możliwość weryfikacji wieku i zgód, a nie jedynie deklarację w regulaminie.

Jak zmniejszyć ryzyko uznania konkursu za hazard?

Jeżeli celem jest stworzenie konkursu, a nie gry hazardowej, mechanizm powinien być oparty na kryteriach możliwie obiektywnych i niezależnych od przypadku. W szczególności warto rozważyć:

• rezygnację z płatnych żetonów jako warunku udziału w rywalizacji o nagrodę,
• oparcie wyniku na zadaniu konkursowym, wiedzy, umiejętnościach albo ocenie pracy uczestnika,
• powołanie komisji konkursowej i opisanie jasnych kryteriów oceny,
• usunięcie losowego lub nieprzewidywalnego momentu startu konkursu,
• unikanie mechanizmów premiujących przypadkową kolejność zgłoszeń,
• przygotowanie regulaminu przed startem akcji i weryfikację go pod kątem ustawy o grach hazardowych.

Jeżeli mimo zmian pozostaje element odpłatności i wygranej zależnej od przypadku, należy rozważyć procedurę zezwolenia, zgłoszenia albo uzyskania decyzji ministra finansów. Samo opisanie przedsięwzięcia jako konkursu nie wystarczy.

FAQ

Podsumowanie

Opisany konkurs internetowy z płatnymi żetonami, nagrodami rzeczowymi i mechanizmem „kto pierwszy, ten lepszy” może nosić znamiona gry hazardowej, jeżeli uczestnik nie ma realnego wpływu na wynik, a o wygranej decyduje przypadek, kolejność zgłoszeń, moment startu albo działanie systemu. Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest przebudowanie mechanizmu tak, aby wygrana zależała od obiektywnych umiejętności uczestników, albo uzyskanie decyzji ministra finansów na podstawie art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych.

Przed uruchomieniem takiej akcji należy przygotować szczegółowy regulamin, przeanalizować model płatności, sposób wyłaniania zwycięzców, wartość puli nagród, udział osób małoletnich oraz obowiązki związane z ewentualnym zezwoleniem lub zgłoszeniem. W sprawach hazardowych pozorna oszczędność na formalnościach może prowadzić do znacznie wyższych kosztów po kontroli.

Źródła

• Art. 2 ust. 1, art. 2 ust. 6, art. 2 ust. 7, art. 7 ust. 1-1b, art. 27 ust. 1, art. 70 oraz art. 89 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
• Art. 107 § 1 oraz art. 110b ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy.
• Art. 15 i art. 17 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.
• Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 2037/10.
• Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 716/17.