Emerytura wojskowa po służbie zasadniczej, nadterminowej i zawodowej

Od czego zależy prawo do emerytury wojskowej?

Prawo do emerytury wojskowej reguluje ustawa z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. W praktyce najważniejsze jest rozróżnienie dwóch grup żołnierzy:

• żołnierzy powołanych do zawodowej służby wojskowej po raz pierwszy przed 1 stycznia 2013 r.,
• żołnierzy powołanych do zawodowej służby wojskowej po raz pierwszy po 31 grudnia 2012 r..

W Pana sytuacji zasadnicze znaczenie ma to, czy dzień 31.08.2013 r. był pierwszym powołaniem do zawodowej służby wojskowej. Jeżeli tak, to co do zasady stosuje się nowe zasady emerytalne.

Nabycie prawa do emerytury po pierwszym powołaniu do zawodowej służby po 31 grudnia 2012 r.

Zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, emerytura wojskowa przysługuje żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, który posiada co najmniej 25 lat służby wojskowej oraz ukończył 55 lat życia.

Oznacza to, że przy pierwszym powołaniu do zawodowej służby wojskowej w 2013 r. nie nabywa się prawa do emerytury wojskowej już po 15 latach. W takim przypadku trzeba spełnić oba warunki łącznie:

• 25 lat służby wojskowej,
• ukończone 55 lat.

To właśnie dlatego odpowiedź na pytanie „po 15 latach czy w wieku 55 lat?” brzmi: co do zasady po 25 latach służby i po ukończeniu 55 lat, jeżeli pierwsze powołanie do zawodowej służby wojskowej nastąpiło po 31 grudnia 2012 r.

Po tej kwestii warto też przeanalizować sposób wyliczenia świadczenia wojskowego, bo sama data nabycia prawa do emerytury to tylko pierwszy etap.

Kiedy nadal stosuje się stare zasady emerytury wojskowej?

Stare zasady dotyczą przede wszystkim żołnierzy, którzy zostali po raz pierwszy powołani do zawodowej służby wojskowej przed 1 stycznia 2013 r. W takim modelu podstawowe znaczenie ma art. 12 ust. 1 ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, zgodnie z którym emerytura wojskowa przysługuje żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, który w dniu zwolnienia posiada 15 lat służby wojskowej.

Jednocześnie ustawa przewiduje przepisy przejściowe i wyjątki. W szczególności znaczenie może mieć art. 18b tej ustawy, który reguluje sytuację żołnierzy objętych nowym systemem oraz wyjątków pozwalających zachować wcześniejsze zasady.

W praktyce wyjątki mogą dotyczyć m.in. osób:

• pełniących służbę kandydacką w dniu 1 stycznia 2013 r. i powołanych następnie bezpośrednio do zawodowej służby wojskowej,
• powołanych do zawodowej służby wojskowej po 31 grudnia 2012 r., które wcześniej pełniły służbę w określonych formacjach mundurowych, jeżeli do tej wcześniejszej służby zostały powołane przed 1 stycznia 2013 r.

Zakres takiego wyjątku trzeba jednak zawsze ocenić na podstawie pełnej dokumentacji personalnej i dokładnej sekwencji powołań do służby.

Czy zasadnicza i nadterminowa służba wojskowa wlicza się do wysługi?

To jest najczęściej punkt budzący największe wątpliwości. Trzeba odróżnić dwie rzeczy:

• warunki nabycia prawa do emerytury,
• okresy uwzględniane w wysłudze emerytalnej i przy obliczaniu świadczenia.

Sama wcześniejsza zasadnicza służba wojskowa albo nadterminowa służba wojskowa nie przesądza jeszcze, że żołnierz automatycznie wejdzie do „starego” systemu emerytalnego. Dla podziału na stary i nowy system kluczowa jest bowiem data pierwszego powołania do zawodowej służby wojskowej, a nie każdej wcześniejszej formy służby.

Inaczej mówiąc: można mieć za sobą wcześniejszą służbę wojskową, ale jeśli pierwsze powołanie do zawodowej służby wojskowej nastąpiło dopiero po 31 grudnia 2012 r., to co do zasady obowiązuje model: 25 lat służby + 55 lat życia.

Przy ocenie, czy nadterminowa służba wojskowa w wysłudze może zostać uwzględniona, trzeba sprawdzić, jak dany okres został zakwalifikowany w aktach i jakie przepisy przejściowe mają zastosowanie do konkretnej sprawy.

Jak oblicza się emeryturę wojskową?

Wysokość świadczenia zależy od tego, któremu reżimowi emerytalnemu podlega żołnierz.

W odniesieniu do żołnierzy objętych wcześniejszym systemem nadal istotne są przepisy dotyczące wzrostu emerytury za dalsze lata służby, a także dodatków za służbę w szczególnych warunkach. Podstawą są tu m.in. art. 15 i art. 15a ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin — przy czym konkretny sposób obliczenia zależy od daty pierwszego powołania i stanu prawnego właściwego dla danej grupy żołnierzy.

Wysokość emerytury może być też uzależniona od zaliczonych okresów równorzędnych oraz od tego, czy żołnierz pełnił służbę w warunkach uzasadniających zwiększenie świadczenia.

Odpowiedź na opisane pytanie

Jeżeli:

• w 2006 r. odbywał Pan zasadniczą służbę wojskową,
• od 2007 r. pełnił Pan nadterminową służbę wojskową,
• następnie został Pan przeniesiony do rezerwy,
• a dopiero 31.08.2013 r. nastąpiło pierwsze powołanie do zawodowej służby wojskowej,

to co do zasady będzie Pan objęty systemem przewidzianym dla żołnierzy, o których mowa w art. 12 ust. 2 ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. W takim wariancie prawo do emerytury wojskowej powstanie po spełnieniu dwóch warunków łącznie: po uzyskaniu 25 lat służby wojskowej oraz po ukończeniu 55 lat życia.

Nie wynika więc z przedstawionych danych, aby samo pełnienie wcześniej zasadniczej i nadterminowej służby wojskowej dawało automatycznie prawo do emerytury wojskowej po 15 latach.

Inna odpowiedź byłaby możliwa tylko wtedy, gdyby w Pana sprawie zachodził szczególny wyjątek ustawowy, np. wynikający z przepisów przejściowych. Do tego potrzebna jest jednak analiza dokumentów dotyczących rodzaju i ciągłości wcześniejszej służby.

FAQ

Czy żołnierz zawodowy po 2013 r. może przejść na emeryturę po 15 latach?

Co do zasady nie. Jeżeli pierwsze powołanie do zawodowej służby wojskowej nastąpiło po 31 grudnia 2012 r., zastosowanie ma art. 12 ust. 2 ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, czyli 25 lat służby i 55 lat życia.

Czy zasadnicza służba wojskowa daje automatycznie prawo do starej emerytury wojskowej?

Nie. Kluczowe jest pierwsze powołanie do zawodowej służby wojskowej. Wcześniejsza zasadnicza służba wojskowa sama w sobie nie przesądza jeszcze o wejściu do starego systemu.

Czy nadterminowa służba wojskowa zawsze wlicza się do emerytury wojskowej?

Nie zawsze w taki sam sposób. Trzeba odrębnie ocenić, czy dany okres wpływa na sam reżim emerytalny, a odrębnie — czy podlega zaliczeniu do wysługi emerytalnej. To zależy od konkretnego stanu faktycznego i dokumentów służbowych.

Czy można nabyć emeryturę wojskową bez zwolnienia ze służby?

Nie. Emerytura wojskowa jest świadczeniem przysługującym żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, o czym stanowi art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin.

Co zrobić, jeśli nie mam pewności, jaki system mnie dotyczy?

Trzeba przeanalizować przebieg służby: daty powołań, rodzaj służby, ewentualne przerwy, decyzje o przeniesieniu do rezerwy oraz podstawę prawną kolejnych powołań. Bez tego łatwo błędnie założyć, że wcześniejsza służba automatycznie daje prawo do emerytury po 15 latach.

Źródła

• ustawa z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, w szczególności art. 12, art. 15, art. 15a i art. 18b,
• ustawa z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny — w zakresie aktualnej systematyki służby wojskowej i nazewnictwa form służby, jeśli ma znaczenie dla oceny konkretnego stanu faktycznego.