Przelewy dla córki na zakup mieszkania a darowizna

Darowizna pieniężna dla córki na zakup mieszkania

Przekazanie córce pieniędzy na zakup mieszkania jest co do zasady darowizną w rozumieniu art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Zgodnie z tym przepisem darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku. W opisanej sytuacji przelewy 40 000 zł i 50 000 zł należy więc traktować jako darowiznę pieniężną dla córki, o ile nie była to pożyczka ani rozliczenie innego zobowiązania.

Darowizna pieniędzy od matki dla córki korzysta ze szczególnego zwolnienia podatkowego dla najbliższej rodziny. Wynika ono z art. 4a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Córka jest zstępną darczyńcy, a więc należy do kręgu osób objętych tym zwolnieniem.

Jeżeli darowizna pieniężna dla córki przekracza kwotę wskazaną w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, obecnie 36 120 zł od jednej osoby, córka musi spełnić dwa podstawowe warunki: zgłosić darowiznę do urzędu skarbowego i udokumentować otrzymanie pieniędzy przelewem albo przekazem. Przy ustalaniu limitu dolicza się darowizny od tej samej osoby z okresu 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie.

W praktyce oznacza to, że córka powinna zgłosić otrzymane od Pani środki, ponieważ łączna kwota darowizny przekracza aktualny próg 36 120 zł. Podobne problemy przy przelewach na rachunki członków rodziny omawiają także materiały o tym, jak rozliczać przelewy w rodzinie oraz kiedy bezpieczna podatkowo jest darowizna rodzicielska.

Zgłoszenie darowizny do urzędu skarbowego na SD-Z2

Zgłoszenia darowizny dokonuje obdarowana córka, a nie rodzic przekazujący pieniądze. Wynika to z art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Córka powinna złożyć formularz SD-Z2 do właściwego naczelnika urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania darowizny, czyli od dnia wpływu przelewu na jej rachunek.

Jeżeli przelewy były dwa i nastąpiły w różnych dniach, termin 6 miesięcy należy liczyć od daty otrzymania konkretnej kwoty. W praktyce można opisać w zgłoszeniu poszczególne przelewy, ich daty i kwoty. Do zgłoszenia warto zachować potwierdzenia przelewów, historię rachunku oraz ewentualną pisemną umowę albo oświadczenie, że pieniądze zostały przekazane tytułem darowizny.

Art. 4a ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn przewiduje wyjątek od obowiązku zgłoszenia, jeżeli łączna wartość majątku nabytego od tej samej osoby w okresie 5 lat poprzedzających rok ostatniego nabycia, doliczona do ostatniej darowizny, nie przekracza kwoty z art. 9 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. W Pani sprawie ten wyjątek nie ma zastosowania, bo suma przelewów jest wyższa.

Czy brak tytułu darowizna w przelewie jest problemem?

Dla zwolnienia podatkowego najważniejsze jest, aby otrzymanie pieniędzy było udokumentowane w sposób wymagany przez art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Przepis wymaga dowodu przekazania środków na rachunek płatniczy nabywcy, jego rachunek inny niż płatniczy w banku lub SKOK albo przekazem pocztowym. Nie wskazuje, że w tytule przelewu obowiązkowo musi znaleźć się słowo darowizna.

Brak adnotacji w tytule pierwszego przelewu może jednak utrudnić wykazanie, że kwota 40 000 zł była darowizną, a nie np. pożyczką albo rozliczeniem. Dlatego warto przygotować krótką pisemną umowę darowizny albo oświadczenie podpisane przez Panią i córkę, w którym zostaną wskazane daty przelewów, kwoty, dane stron oraz informacja, że pieniądze zostały przekazane córce tytułem darowizny na zakup mieszkania.

Forma aktu notarialnego nie jest wymagana dla darowizny pieniędzy, jeżeli darowizna została już wykonana. Wynika to z art. 890 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Przepis ten przewiduje formę aktu notarialnego dla oświadczenia darczyńcy, ale jednocześnie stanowi, że umowa darowizny zawarta bez tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.

Co grozi za spóźnienie ze zgłoszeniem darowizny?

Jeżeli córka nie złoży SD-Z2 w terminie 6 miesięcy, może utracić prawo do zwolnienia z art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Wtedy darowizna jest opodatkowana według zasad dla I grupy podatkowej, określonych w art. 9 ust. 1 pkt 1 i art. 15 ust. 1 tej ustawy.

W razie utraty zwolnienia córka powinna złożyć zeznanie SD-3. Obowiązek złożenia zeznania podatkowego wynika z art. 17a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, który przewiduje termin miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli podatnik powoła się przed organem podatkowym na niezgłoszoną darowiznę, a należny podatek nie został zapłacony, może mieć zastosowanie sankcyjna stawka 20% z art. 15 ust. 4 tej ustawy.

Wyjątek z art. 4a ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn dotyczy sytuacji, gdy nabywca dowiedział się o darowiźnie dopiero po upływie terminu. W zwykłym przypadku przelewu na własne konto córka wie o otrzymaniu pieniędzy od razu, więc ten wyjątek zazwyczaj nie pomoże. Jeśli termin już minął, warto osobno przeanalizować skutki, podobnie jak przy problemach opisanych w materiale o tym, czy można złożyć SD-Z2 po terminie.

Czy można przekazać córce kolejne darowizny?

Przepisy nie wprowadzają limitu liczby darowizn pomiędzy matką a córką. Można przekazać córce kolejne pieniądze, mieszkanie, udział w nieruchomości albo inną rzecz. Każdą darowiznę trzeba jednak ocenić pod kątem formy prawnej i obowiązków podatkowych.

Przy darowiznach pieniężnych najbezpieczniej przekazywać środki przelewem z jasnym tytułem, np. darowizna dla córki na zakup mieszkania, i pilnować terminu SD-Z2. Przy darowiznach niepieniężnych należy sprawdzić, czy przepisy wymagają szczególnej formy. Dla nieruchomości taka forma jest obowiązkowa. Jeżeli córka mieszka na stałe poza Polską, dodatkowo trzeba ocenić zasady darowizny dla córki za granicą na zakup mieszkania.

Darowizna nieruchomości na rzecz córki

Może Pani w przyszłości przekazać córce nieruchomość w drodze darowizny. Umowa darowizny nieruchomości musi być zawarta w formie aktu notarialnego. Wymóg ten wynika z art. 158 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, zgodnie z którym umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości oraz umowa przenosząca własność nieruchomości powinny być zawarte w formie aktu notarialnego.

Jeżeli darowizna nieruchomości następuje na rzecz córki, zwolnienie z podatku od spadków i darowizn również może wynikać z art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. W takim przypadku córka nie składa samodzielnie SD-Z2, ponieważ art. 4a ust. 4 pkt 2 tej ustawy wyłącza obowiązek zgłoszenia, gdy nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego. Notariusz przekazuje wymagane informacje do urzędu skarbowego.

Darowizna nieruchomości nie powoduje po stronie darczyńcy przychodu z odpłatnego zbycia, ponieważ nie jest sprzedażą. Przepisy o 5-letnim terminie z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych mają znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy właściciel odpłatnie zbywa nieruchomość, np. sprzedaje ją przed upływem 5 lat liczonych od końca roku kalendarzowego nabycia. Sama darowizna nie jest odpłatnym zbyciem.

W praktyce przy przekazywaniu nieruchomości córce trzeba liczyć się z kosztami notarialnymi, podatkiem VAT od taksy notarialnej, opłatami za wypisy aktu oraz opłatą sądową za wpis prawa własności w księdze wieczystej. Art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przewiduje opłatę stałą 200 zł od wniosku o wpis własności, użytkowania wieczystego albo ograniczonego prawa rzeczowego, chyba że w konkretnej sprawie zastosowanie ma przepis szczególny.

Jeżeli środki przekazane córce mają służyć zakupowi lokalu do majątku wspólnego córki i jej męża, warto od razu ustalić, czy darowizna ma wejść wyłącznie do majątku osobistego córki, czy ma służyć obojgu małżonkom. Ten problem szerzej pojawia się przy sytuacjach takich jak darowizna na mieszkanie.

FAQ

Czy matka musi zgłaszać darowiznę do urzędu skarbowego?

Nie. Przy darowiźnie pieniędzy obowiązek zgłoszenia spoczywa na córce jako obdarowanej. Wynika to z art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.

Czy darowizna pieniędzy dla córki musi być u notariusza?

Nie, jeżeli pieniądze zostały już przekazane. Art. 890 § 1 Kodeksu cywilnego pozwala uznać darowiznę za ważną mimo braku aktu notarialnego, gdy świadczenie zostało spełnione. Dla celów podatkowych kluczowe są przelew i SD-Z2.

Czy można zgłosić dwa przelewy jednym formularzem SD-Z2?

Tak, jeżeli zgłoszenie obejmuje darowizny od tej samej osoby i mieści się w terminie 6 miesięcy liczonym od dat otrzymania środków. W formularzu należy podać prawidłowe daty i kwoty przelewów.

Czy tytuł przelewu musi zawierać słowo darowizna?

Ustawa nie wymaga takiego tytułu przelewu, ale jest to bardzo zalecane dowodowo. Jeżeli tytuł był neutralny albo pusty, warto sporządzić pisemne oświadczenie lub umowę darowizny potwierdzającą cel przelewu.

Ile razy można przekazać darowiznę tej samej córce?

Nie ma ustawowego limitu liczby darowizn. Trzeba jednak pamiętać o sumowaniu darowizn od tej samej osoby dla celów progów podatkowych oraz o terminowym zgłaszaniu darowizn, jeżeli zgłoszenie jest wymagane.

Czy darowizna mieszkania dla córki jest zwolniona z podatku?

Co do zasady tak, jeżeli córka należy do kręgu osób z art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Darowizna nieruchomości wymaga aktu notarialnego, a wtedy zgodnie z art. 4a ust. 4 pkt 2 tej ustawy córka nie składa samodzielnie SD-Z2.

Źródła

• Art. 4a ust. 1, art. 4a ust. 2, art. 4a ust. 4, art. 9 ust. 1 pkt 1, art. 15 ust. 1, art. 15 ust. 4 oraz art. 17a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.
• Art. 888 § 1, art. 890 § 1 oraz art. 158 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.
• Art. 37 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
• Art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
• Art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
• Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej.