Darowizna ze wspólnego konta małżeńskiego dla siostry

Darowizna dla siostry a zwolnienie z podatku

Siostra jest rodzeństwem, a więc należy do najbliższej rodziny objętej zwolnieniem przewidzianym w art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Przepis ten obejmuje nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę.

W przypadku darowizny pieniężnej dokonanej poza aktem notarialnym zwolnienie zależy od dwóch podstawowych warunków. Po pierwsze, zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn obdarowana musi zgłosić nabycie właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy. Przy zwykłej darowiźnie pieniężnej termin ten liczy się najczęściej od dnia przelewu, ponieważ zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 tej ustawy obowiązek podatkowy przy darowiźnie powstaje z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia, jeżeli umowa nie została zawarta w formie aktu notarialnego.

Po drugie, jeżeli wartość pieniędzy otrzymanych od tej samej osoby przekracza kwotę wolną z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, czyli obecnie 36 120 zł dla I grupy podatkowej, obdarowana musi udokumentować otrzymanie środków dowodem przekazania na swój rachunek płatniczy, na inny rachunek w banku lub SKOK albo przekazem pocztowym. Wynika to wprost z art. 4a ust. 1 pkt 2 tej ustawy.

Do limitu 36 120 zł dolicza się darowizny otrzymane od tej samej osoby w okresie wskazanym w art. 9 ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, czyli w praktyce trzeba uwzględnić wcześniejsze nabycia od tej samej darczyńczyni z 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie.

Czy trzeba składać SD-Z2 przy każdej darowiźnie od siostry?

Nie zawsze. Zgodnie z art. 4a ust. 4 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn obowiązek zgłoszenia nie występuje, jeżeli wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby nie przekracza kwoty wolnej określonej w art. 9 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, czyli 36 120 zł.

Jeżeli jednak darowizna od siostry przekracza ten limit albo po doliczeniu wcześniejszych darowizn od tej samej siostry limit zostaje przekroczony, dla zachowania pełnego zwolnienia trzeba złożyć formularz SD-Z2 w terminie 6 miesięcy. Obowiązek zgłoszenia nie występuje również wtedy, gdy nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo oświadczenie woli jednej ze stron jest złożone w tej formie, co wynika z art. 4a ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Przelew ze wspólnego konta małżeńskiego darczyńcy

Najwięcej wątpliwości pojawia się wtedy, gdy pieniądze wychodzą ze wspólnego rachunku małżeńskiego siostry i jej męża. Z punktu widzenia prawa rodzinnego środki objęte ustawową wspólnością majątkową należą do majątku wspólnego małżonków. Wynika to z art. 31 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. W czasie trwania wspólności ustawowej małżonkowie nie mają udziałów w majątku wspólnym, co wynika z art. 35 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Darowizna z majątku wspólnego, poza drobnymi darowiznami zwyczajowo przyjętymi, wymaga zgody drugiego małżonka. Stanowi o tym art. 37 § 1 pkt 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jeżeli zgody nie było, ważność umowy zależy od potwierdzenia przez drugiego małżonka zgodnie z art. 37 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Nie oznacza to jednak automatycznie, że połowa darowizny pochodzi od męża siostry. Jeżeli umowa darowizny i tytuł przelewu wskazują, że darczyńcą jest wyłącznie siostra, a jej małżonek tylko wyraża zgodę na rozporządzenie składnikiem majątku wspólnego, argumentem za pełnym zwolnieniem jest to, że obdarowana nabywa środki od osoby należącej do kręgu z art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

W praktyce warto przygotować krótką pisemną umowę albo oświadczenie, z którego wynika: kto jest darczyńcą, kto jest obdarowanym, jaka kwota jest przekazywana, z jakiego rachunku i że małżonek darczyńcy wyraża zgodę na darowiznę, ale sam nie występuje jako darczyńca. Przy większych kwotach takie rozróżnienie jest istotne, bo gdyby organ podatkowy uznał, że darczyńcami byli oboje małżonkowie, część przypadająca od męża siostry nie korzystałaby ze zwolnienia z art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Mąż siostry jest dla obdarowanej osobą z II grupy podatkowej, o której mowa w art. 14 ust. 3 pkt 2 tej ustawy.

Jeżeli problemem jest wspólne konto i darowizna, kluczowe znaczenie ma nie tylko sam rachunek bankowy, lecz także treść umowy darowizny, zgoda małżonka i opis przelewu.

Wpływ pieniędzy na wspólne konto obdarowanej i jej męża

Art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn wymaga udokumentowania otrzymania pieniędzy dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek w banku lub SKOK albo przekazem pocztowym. Jeżeli siostra jest współposiadaczką rachunku, na który wpływa przelew, można bronić stanowiska, że pieniądze zostały przekazane na rachunek nabywcy.

Rachunek bankowy może być prowadzony dla kilku osób fizycznych jako rachunek wspólny, co wynika z art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe. Sam fakt, że rachunek jest wspólny z mężem obdarowanej, nie powinien przesądzać, że mąż również otrzymał darowiznę. Dla podatku od spadków i darowizn decydujące jest to, kto jest obdarowanym w umowie darowizny i na czyją rzecz darczyńca spełnia świadczenie.

Trzeba jednak zadbać o dowody. W tytule przelewu najlepiej wskazać: „darowizna dla siostry [imię i nazwisko obdarowanej] od siostry [imię i nazwisko darczyńcy]”. Jeżeli tytuł będzie ogólny, np. „pomoc”, „przelew rodzinny” albo „dla Was”, urząd skarbowy może pytać, czy obdarowana była wyłącznie siostra, czy również jej mąż.

Od strony prawa rodzinnego rzecz nabyta przez darowiznę należy do majątku osobistego obdarowanego małżonka, chyba że darczyńca inaczej postanowił. Wynika to z art. 33 pkt 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Oznacza to, że darowizna wyraźnie dokonana tylko na rzecz siostry powinna wejść do jej majątku osobistego, nawet jeżeli technicznie została zaksięgowana na rachunku wspólnym małżonków. W praktyce dla uniknięcia sporów lepszy jest jednak przelew na indywidualny rachunek siostry.

Podobne problemy mogą pojawić się przy przelewach w małżeństwie; szerzej omawia je materiał o tym, kiedy wspólne konto w małżeństwie ma znaczenie dla zgłoszenia darowizny.

Jak opisać przelew i jakie dokumenty zachować?

Najbezpieczniej, aby dokumenty tworzyły spójną całość. Umowa darowizny powinna wskazywać jedną darczyńczynię, czyli siostrę, jedną obdarowaną, czyli drugą siostrę, kwotę, datę, numer rachunku oraz informację, że pieniądze są darowizną do majątku osobistego obdarowanej. Jeżeli pieniądze pochodzą z majątku wspólnego darczyńczyni i jej męża, należy dodać zgodę małżonka darczyńczyni na dokonanie darowizny z majątku wspólnego.

Dowodem dla urzędu skarbowego będzie przede wszystkim potwierdzenie przelewu. Tytuł przelewu powinien być jednoznaczny. Warto unikać tytułów sugerujących pożyczkę, rozliczenie, depozyt albo wspólny cel małżonków. Jeżeli przelew jest związany z remontem, zakupem mieszkania albo innym wydatkiem, tym bardziej trzeba precyzyjnie opisać, czy jest to darowizna dla jednej osoby, czy świadczenie dla obojga małżonków. Praktyczne znaczenie ma tu także temat, jak dokumentować darowiznę dla rodzeństwa przy przekazywaniu pieniędzy na konkretny cel.

Co grozi za spóźnione zgłoszenie darowizny?

Jeżeli obdarowana nie zgłosi darowizny w terminie 6 miesięcy, traci zwolnienie z art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Zgodnie z art. 4a ust. 3 tej ustawy nabycie podlega wtedy opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.

Wyjątek przewiduje art. 4a ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Jeżeli obdarowana dowiedziała się o nabyciu po upływie terminu 6 miesięcy, zwolnienie może być zachowane, jeżeli zgłosi nabycie w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziała się o nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości. Przy zwykłym przelewie bankowym taki wyjątek będzie jednak trudny do zastosowania, bo obdarowana zazwyczaj wie o wpływie pieniędzy od razu.

Najbezpieczniejszy wariant przy darowiźnie dla siostry

Najmniej ryzykowny podatkowo wariant to przelew z rachunku darczyńczyni na indywidualny rachunek obdarowanej siostry, z jednoznacznym tytułem przelewu, przy jednoczesnym złożeniu SD-Z2 w terminie, jeżeli kwota przekracza limit z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Jeżeli przelew ma wyjść ze wspólnego konta małżonków, a trafić na wspólne konto obdarowanej i jej męża, zwolnienie nadal może być możliwe. Trzeba jednak ograniczyć pole do interpretacji: w umowie i przelewie wskazać wyłącznie siostrę jako darczyńcę i wyłącznie siostrę jako obdarowaną, a małżonka darczyńczyni ująć tylko jako osobę wyrażającą zgodę na darowiznę z majątku wspólnego na podstawie art. 37 § 1 pkt 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

FAQ

Czy darowizna dla siostry zawsze jest zwolniona z podatku?

Nie zawsze automatycznie. Zwolnienie wynika z art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, ale przy darowiźnie przekraczającej limit 36 120 zł trzeba złożyć SD-Z2 w terminie 6 miesięcy i udokumentować przelew albo przekaz.

Czy przelew ze wspólnego konta małżeńskiego oznacza, że darczyńcami są oboje małżonkowie?

Nie musi tak być. Jeżeli umowa wskazuje jednego darczyńcę, a drugi małżonek tylko wyraża zgodę wymaganą przez art. 37 § 1 pkt 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, można argumentować, że darowizna pochodzi od jednej osoby. Brak dokumentów zwiększa jednak ryzyko odmiennej oceny przez urząd.

Czy pieniądze mogą trafić na wspólne konto siostry i jej męża?

Takie rozwiązanie jest możliwe do obrony, jeżeli siostra jest współposiadaczką rachunku, a z umowy i tytułu przelewu wynika, że obdarowaną jest wyłącznie ona. Bezpieczniejszy dowodowo jest jednak przelew na indywidualny rachunek obdarowanej.

Co wpisać w tytule przelewu?

Najlepiej wpisać jednoznacznie: „darowizna dla [imię i nazwisko siostry] od [imię i nazwisko darczyńczyni]”. Jeżeli przelew wychodzi z rachunku wspólnego darczyńczyni i jej męża, warto mieć osobną zgodę męża na darowiznę z majątku wspólnego.

Co jeśli SD-Z2 zostanie złożone po terminie?

Co do zasady zwolnienie przepada, a darowizna podlega opodatkowaniu według zasad dla I grupy podatkowej na podstawie art. 4a ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Wyjątek z art. 4a ust. 2 tej ustawy dotyczy sytuacji, gdy obdarowany dowiedział się o nabyciu później i potrafi to uprawdopodobnić.

Źródła

• art. 4a ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 4, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 14 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
• art. 31 § 1, art. 33 pkt 2, art. 35, art. 37 § 1 pkt 4 i art. 37 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
• art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
• ustawa o podatku od spadków i darowizn w ISAP
• Kodeks rodzinny i opiekuńczy w ISAP
• Prawo bankowe w ISAP