Jak dowiedzieć się o zdrowiu poszkodowanego po wypadku?

Czy sprawca wypadku może dowiedzieć się o stanie zdrowia poszkodowanego?

Co do zasady sprawca wypadku nie ma prawa otrzymać ze szpitala informacji o stanie zdrowia osoby poszkodowanej. Wynika to z art. 9 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, zgodnie z którym pacjent ma prawo do informacji o swoim stanie zdrowia i może wyrazić zgodę na udzielenie tych informacji innym osobom. Z kolei art. 13 i art. 14 ust. 1 tej ustawy przewidują prawo pacjenta do zachowania w tajemnicy informacji z nim związanych, w szczególności informacji o stanie zdrowia.

Podobna zasada wynika z art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Lekarz udziela informacji pacjentowi, jego przedstawicielowi ustawowemu albo osobie upoważnionej przez pacjenta. Jeżeli więc sprawca wypadku nie jest osobą upoważnioną przez poszkodowanego, szpital nie powinien przekazać mu danych medycznych.

Nie zmienia tego sam fakt, że sprawca chce ustalić, czy poszkodowany jest w szpitalu, jak długo potrwa leczenie lub czy obrażenia są poważne. Takie informacje również dotyczą zdrowia pacjenta i podlegają ochronie. Wyjątkiem może być sytuacja, w której poszkodowany sam udzieli zgody na kontakt albo upoważni konkretną osobę do uzyskiwania informacji.

Jak legalnie próbować ustalić skutki wypadku?

Najbezpieczniej nie próbować omijać ochrony danych medycznych. Można natomiast wykonać działania, które pokazują dobrą wolę sprawcy i mogą mieć znaczenie w późniejszym postępowaniu karnym:

• wysłać do jednostki Policji prowadzącej sprawę krótkie pismo z prośbą o informację, czy możliwy jest kontakt z pokrzywdzonym lub jego pełnomocnikiem,
• zachować potwierdzenie nadania pisma albo potwierdzenie złożenia go w jednostce Policji,
• zadeklarować gotowość przeproszenia, naprawienia szkody i pokrycia uzasadnionych kosztów leczenia,
• nie kontaktować się z poszkodowanym w sposób natarczywy, jeżeli nie życzy sobie kontaktu.

Policja może nie udzielić szczegółowych informacji o stanie zdrowia poszkodowanego. Samo pismo może jednak pokazywać, że sprawca nie ignoruje skutków zdarzenia i interesuje się sytuacją pokrzywdzonego. Ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy sprawa trafi do sądu, a obrona będzie przedstawiać postawę sprawcy po zdarzeniu.

Jeżeli sprawca po wypadku prowadził pojazd pod wpływem alkoholu, trzeba liczyć się z tym, że organy ścigania będą badały zarówno sam przebieg zdarzenia, jak i wynik badania trzeźwości, wcześniejszą karalność, zachowanie po zdarzeniu oraz rozmiar obrażeń poszkodowanego.

Kiedy informacje o obrażeniach pojawią się w postępowaniu karnym?

Informacje o obrażeniach poszkodowanego mają znaczenie dla kwalifikacji prawnej czynu. Jeżeli obrażenia powodują naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia trwający dłużej niż 7 dni, wchodzi w grę art. 177 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny. Jeżeli następstwem wypadku jest śmierć człowieka albo ciężki uszczerbek na zdrowiu, zastosowanie może mieć art. 177 § 2 Kodeksu karnego.

Po przedstawieniu zarzutów sprawca staje się podejrzanym. Dostęp do akt w postępowaniu przygotowawczym reguluje art. 156 § 5 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego. Zgodnie z tym przepisem akta udostępnia się stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym za zgodą prowadzącego postępowanie przygotowawcze. Oznacza to, że podejrzany lub jego obrońca mogą wnioskować o wgląd do akt, ale organ prowadzący może odmówić, jeżeli zachodzą podstawy procesowe.

W praktyce szczegółowe informacje medyczne często pojawiają się w aktach w postaci dokumentacji medycznej, opinii biegłego lekarza albo zaświadczeń o obrażeniach. Dostęp do nich powinien służyć obronie w konkretnej sprawie, a nie prywatnemu pozyskiwaniu danych o pacjencie.

Jakie znaczenie ma wynik 0,43 w wydychanym powietrzu?

Trzeba najpierw ustalić jednostkę wyniku. Jeżeli chodzi o 0,43 mg alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza, jest to stan nietrzeźwości. Zgodnie z art. 115 § 16 Kodeksu karnego stan nietrzeźwości zachodzi, gdy zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość, albo gdy zawartość alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość.

Jeżeli natomiast wynik 0,43 oznaczałby 0,43 promila alkoholu we krwi, byłby to co do zasady stan po użyciu alkoholu, a nie stan nietrzeźwości. Wtedy ocena prawna mogłaby być inna. Dlatego w każdej sprawie trzeba sprawdzić protokół badania trzeźwości, użyte urządzenie, godzinę badania, kolejne wyniki i ewentualne badanie krwi.

Odpowiedzialność karna za wypadek po alkoholu

Jeżeli sprawca naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu i nieumyślnie spowodował wypadek, w którym inna osoba odniosła obrażenia określone w art. 157 § 1 Kodeksu karnego, podstawową kwalifikacją jest art. 177 § 1 Kodeksu karnego. Przepis ten przewiduje karę pozbawienia wolności do 3 lat.

Jeżeli sprawca w chwili wypadku był w stanie nietrzeźwości, zastosowanie ma art. 178 § 1 Kodeksu karnego. Przepis ten zaostrza odpowiedzialność za przestępstwa z art. 173, art. 174 lub art. 177 Kodeksu karnego popełnione między innymi w stanie nietrzeźwości. W praktyce oznacza to surowsze zagrożenie karą niż przy zwykłym wypadku drogowym.

Niezależnie od odpowiedzialności za sam wypadek, prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości stanowi odrębne przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego. Przepis ten przewiduje grzywnę, karę ograniczenia wolności albo karę pozbawienia wolności do 3 lat.

Zakaz prowadzenia pojazdów

W razie skazania za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości sąd orzeka zakaz prowadzenia pojazdów na podstawie art. 42 § 2 Kodeksu karnego. Zakaz trwa nie krócej niż 3 lata i może obejmować wszelkie pojazdy albo pojazdy określonego rodzaju.

Zakaz prowadzenia pojazdów jest również standardową konsekwencją skazania za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości z art. 178a § 1 Kodeksu karnego. Dla sprawcy oznacza to, że utrata prawa jazdy nie jest kwestią uznaniową w typowym wyroku skazującym, lecz konsekwencją wynikającą wprost z art. 42 § 2 Kodeksu karnego.

Od 14 marca 2024 r. w polskim prawie funkcjonują także przepisy o przepadku pojazdu mechanicznego albo jego równowartości. Wynikają one z art. 44b Kodeksu karnego oraz przepisów szczególnych dotyczących przestępstw komunikacyjnych. Przy wyniku 0,43 mg/dm3 wydychanego powietrza trzeba każdorazowo sprawdzić, czy w konkretnej kwalifikacji zostały osiągnięte progi ustawowe i czy pojazd należał do sprawcy.

Nawiązka, odszkodowanie i zadośćuczynienie dla poszkodowanego

Jeżeli sprawca wypadku był w stanie nietrzeźwości, sąd może orzekać także środki kompensacyjne. Szczególne znaczenie ma art. 47 § 3 Kodeksu karnego, który przewiduje obowiązek orzeczenia nawiązki na rzecz pokrzywdzonego, a w razie jego śmierci na rzecz osoby najbliższej, w przypadku skazania za przestępstwa określone w art. 173, art. 174, art. 177 lub art. 355 Kodeksu karnego popełnione między innymi w stanie nietrzeźwości. Minimalna nawiązka w takim przypadku wynosi co do zasady 10 000 zł.

Oprócz tego poszkodowany może dochodzić roszczeń cywilnych, w szczególności odszkodowania za koszty leczenia, rehabilitacji, dojazdów i utracone zarobki oraz zadośćuczynienia za krzywdę. Podstawą takich roszczeń są art. 444 § 1 i 2 oraz art. 445 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

Dobrowolna zapłata rozsądnej kwoty, przeprosiny i ugoda z pokrzywdzonym mogą mieć znaczenie przy wymiarze kary. Nie należy jednak wymuszać kontaktu z poszkodowanym. Najbezpieczniej działać przez obrońcę, pełnomocnika poszkodowanego albo za pośrednictwem organów prowadzących postępowanie.

Czy możliwe jest warunkowe umorzenie postępowania?

Warunkowe umorzenie postępowania reguluje art. 66 § 1 i 2 Kodeksu karnego. Sąd może je zastosować, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości, sprawca nie był karany za przestępstwo umyślne, a jego postawa, właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają prognozę, że będzie przestrzegał porządku prawnego. Zgodnie z art. 66 § 2 Kodeksu karnego warunkowego umorzenia nie stosuje się do sprawcy przestępstwa zagrożonego karą przekraczającą 5 lat pozbawienia wolności.

W sprawach o wypadek po alkoholu warunkowe umorzenie jest trudne, ale nie zawsze z góry wykluczone. Największy problem stanowi wykazanie, że społeczna szkodliwość czynu nie jest znaczna. Sąd bierze pod uwagę między innymi stężenie alkoholu, miejsce i czas jazdy, natężenie ruchu, sposób naruszenia zasad bezpieczeństwa, skutki dla poszkodowanego, zachowanie sprawcy po zdarzeniu oraz naprawienie szkody.

Zgodnie z art. 67 § 1 Kodeksu karnego warunkowe umorzenie następuje na okres próby od roku do 3 lat. Na podstawie art. 67 § 3 Kodeksu karnego sąd zobowiązuje sprawcę do naprawienia szkody w całości albo w części, a może również orzec świadczenie pieniężne oraz zakaz prowadzenia pojazdów do 2 lat. W postanowieniu z dnia 29 stycznia 2002 r., sygn. akt I KZP 33/01, Sąd Najwyższy wskazał, że przy warunkowym umorzeniu postępowania zakaz prowadzenia pojazdów ma charakter fakultatywny.

W podobnych sprawach znaczenie może mieć także tryb konsensualnego zakończenia postępowania, w tym dobrowolne poddanie się karze. Taką możliwość przewidują między innymi art. 335 Kodeksu postępowania karnego, art. 338a Kodeksu postępowania karnego oraz art. 387 Kodeksu postępowania karnego. Praktycznie pokazuje to również dobrowolne poddanie się karze w sprawie jazdy po alkoholu.

Co warto zrobić od razu po wypadku?

• Ustalić dokładną treść protokołu badania trzeźwości, jednostkę wyniku i godziny pomiarów.
• Nie kontaktować się z poszkodowanym w sposób nachalny ani przez osoby trzecie, jeżeli może to zostać odebrane jako presja.
• Złożyć przez obrońcę wniosek o dostęp do akt, gdy sprawca uzyska status podejrzanego.
• Zabezpieczyć dowody dotyczące przebiegu zdarzenia, nagrania, świadków, dokumenty pojazdu i ubezpieczenia.
• Rozważyć pisemne przeprosiny oraz propozycję naprawienia szkody, najlepiej po konsultacji z prawnikiem.

Jeżeli sprawa dotyczy wypadku, w którym poszkodowany trafił do szpitala, nie należy opierać strategii wyłącznie na przypuszczeniach. Dopiero dokumentacja medyczna i opinia biegłego pozwalają ustalić, czy mamy do czynienia z obrażeniami z art. 157 § 1 Kodeksu karnego, ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu czy inną kwalifikacją.

FAQ

Czy mogę zadzwonić do szpitala i zapytać o poszkodowanego?

Możesz zadzwonić, ale szpital co do zasady nie powinien udzielić Ci informacji o stanie zdrowia pacjenta. Wynika to z art. 13 i art. 14 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz z art. 31 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty.

Czy Policja poda mi, jakie obrażenia ma poszkodowany?

Przed przedstawieniem zarzutów zwykle nie. Po uzyskaniu statusu podejrzanego można wnioskować o dostęp do akt, ale w postępowaniu przygotowawczym wymaga to zgody organu prowadzącego na podstawie art. 156 § 5 Kodeksu postępowania karnego.

Czy wynik 0,43 w wydychanym powietrzu oznacza przestępstwo?

Jeżeli wynik oznacza 0,43 mg alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza, przekracza próg stanu nietrzeźwości z art. 115 § 16 Kodeksu karnego. Prowadzenie pojazdu w takim stanie stanowi przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego.

Czy można uniknąć trzyletniego zakazu prowadzenia pojazdów?

Przy wyroku skazującym za przestępstwo komunikacyjne popełnione w stanie nietrzeźwości art. 42 § 2 Kodeksu karnego przewiduje obowiązkowy zakaz na co najmniej 3 lata. Inaczej może wyglądać sytuacja przy warunkowym umorzeniu postępowania, gdzie art. 67 § 3 Kodeksu karnego pozwala orzec zakaz do 2 lat, ale nie w każdej sprawie są podstawy do takiego rozstrzygnięcia.

Czy ugoda z poszkodowanym kończy sprawę karną?

Nie. Przestępstwa z art. 177 Kodeksu karnego oraz art. 178a § 1 Kodeksu karnego są ścigane niezależnie od prywatnej ugody. Ugoda, przeprosiny i naprawienie szkody mogą jednak wpłynąć na ocenę postawy sprawcy i wymiar kary.

Podsumowanie

Sprawca wypadku nie może żądać od szpitala informacji o stanie zdrowia poszkodowanego, jeżeli nie został przez niego upoważniony. Może natomiast działać legalnie: składać pisma przez Policję, wyrażać gotowość naprawienia szkody i po przedstawieniu zarzutów korzystać z praw procesowych, w tym z wniosku o dostęp do akt.

Konsekwencje karne zależą od obrażeń poszkodowanego, wyniku badania trzeźwości i okoliczności jazdy. Przy stanie nietrzeźwości w grę wchodzi zarówno odpowiedzialność za prowadzenie pojazdu z art. 178a § 1 Kodeksu karnego, jak i za wypadek z art. 177 Kodeksu karnego w zaostrzonej postaci z art. 178 § 1 Kodeksu karnego. Każda taka sprawa wymaga indywidualnej analizy dokumentów.

Źródła

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555
3. Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta - Dz.U. 2009 nr 52 poz. 417
4. Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty - Dz.U. 1997 nr 28 poz. 152
5. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
6. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2002 r., sygn. akt I KZP 33/01.