Handel samochodami ciężarowymi a podatek od środków transportowych

Kiedy pojazd podlega podatkowi od środków transportowych?

Podatek od środków transportowych jest podatkiem lokalnym uregulowanym w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Nie obejmuje każdego pojazdu, lecz tylko kategorie wskazane w art. 8 tej ustawy.

Zgodnie z art. 8 pkt 1-7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podlegają m.in. samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, ciągniki siodłowe i balastowe używane z naczepą lub przyczepą, przyczepy i naczepy o określonej dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów oraz autobusy. W przypadku przyczep i naczep znaczenie ma masa zespołu pojazdów, a nie tylko sama masa naczepy.

Jeżeli przedsiębiorca handluje pojazdami osobowymi, co do zasady nie powstaje podatek od środków transportowych. Jeżeli jednak przedmiotem obrotu są samochody ciężarowe, autobusy, ciągniki siodłowe, naczepy lub przyczepy mieszczące się w art. 8 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, trzeba ocenić obowiązek podatkowy odrębnie dla każdego pojazdu.

Na kim ciąży obowiązek podatkowy?

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Jak właścicieli traktuje się także jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, na które środek transportowy jest zarejestrowany, oraz posiadaczy środków transportowych zarejestrowanych w Polsce jako powierzone przez zagraniczną osobę fizyczną lub prawną podmiotowi polskiemu.

Jeżeli środek transportowy stanowi współwłasność, art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych przewiduje solidarny obowiązek podatkowy wszystkich współwłaścicieli. W praktyce oznacza to, że organ podatkowy może żądać zapłaty podatku od każdego ze współwłaścicieli.

Dla powstania obowiązku podatkowego przy nabyciu zarejestrowanego pojazdu nie jest konieczne wpisanie nabywcy do dowodu rejestracyjnego. Istotne jest nabycie własności pojazdu oraz to, że pojazd jest zarejestrowanyany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgłoszenie nabycia pojazdu w wydziale komunikacji nie zastępuje deklaracji podatkowej DT-1 i nie znosi obowiązku zapłaty podatku.

Kiedy powstaje obowiązek podatkowy po zakupie pojazdu?

Art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych stanowi, że obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany w Polsce, a w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego - od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty.

Przykładowo: jeżeli przedsiębiorca kupił zarejestrowany w Polsce samochód ciężarowy 12 marca, obowiązek podatkowy powstaje 1 kwietnia. Jeżeli sprzedał go 20 marca, co do zasady nie wejdzie w kolejny miesiąc jako właściciel, ale należy zachować dokument sprzedaży i dopilnować zgłoszeń, ponieważ organ może weryfikować datę przeniesienia własności.

Jeżeli pojazd został kupiony za granicą i nie był jeszcze zarejestrowany w Polsce, obowiązek w podatku od środków transportowych należy analizować od momentu rejestracji w Polsce. Taka transakcja może jednak rodzić inne obowiązki podatkowe, np. w VAT lub akcyzie, zależnie od rodzaju pojazdu, statusu sprzedawcy i nabywcy oraz sposobu wykorzystania pojazdu. W takich sprawach pomocne może być odrębne omówienie zagadnień związanych z obrotem pojazdami.

Czy towar handlowy też podlega podatkowi?

Tak. Jeżeli przedsiębiorca nabył zarejestrowany w Polsce środek transportowy objęty art. 8 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, to fakt, że pojazd jest przeznaczony do dalszej odsprzedaży, nie wyłącza podatku. Ustawa nie uzależnia obowiązku podatkowego od tego, czy pojazd faktycznie jeździ, czy stoi na placu, czy zarabia na przewozach, czy jest księgowany jako towar handlowy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że podatek od środków transportowych ma charakter majątkowy i jest powiązany z własnością zarejestrowanego pojazdu. Sposób wykorzystania pojazdu nie przesądza o powstaniu obowiązku. Ma to znaczenie szczególnie dla dealerów, komisów i firm zajmujących się handlem używanymi ciężarówkami oraz naczepami. Wyjątki zależne od charakteru pojazdu omawiamy osobno na przykładzie zwolnienia z podatku od środków transportowych dla pojazdu do odśnieżania.

W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 27 czerwca 2013 r., sygn. I SA/Ke 201/13, wskazano, że konieczność opłacania podatku od środków transportowych nie jest uzależniona od użytkowania pojazdu ani jego fizycznego posiadania. Obowiązek wygasa dopiero z chwilą wyrejestrowania pojazdu lub wydania decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu.

Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 lutego 2017 r., sygn. II FSK 3302/14, podkreślił, że dopóki pojazd jest zarejestrowany, na jego właścicielu ciąży obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych, nawet jeśli właściciel faktycznie pojazdu nie posiada lub z niego nie korzysta.

Także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 14 lipca 2011 r., sygn. III SA/Po 395/11, przyjął, że późniejsza sprzedaż pojazdu w ramach działalności gospodarczej nie ma znaczenia dla samego powstania obowiązku podatkowego.

Sprzedaż pojazdu w trakcie miesiąca

Zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych w przypadku zmiany właściciela środka transportowego zarejestrowanego obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie własności.

Oznacza to, że jeżeli przedsiębiorca sprzeda ciężarówkę 5 czerwca, to za czerwiec pozostaje jeszcze podatnikiem. Nowy właściciel będzie podatnikiem od 1 lipca, o ile pojazd nadal będzie zarejestrowany i mieści się w kategorii z art. 8 ustawy.

Dla bezpieczeństwa podatkowego warto przechowywać umowę sprzedaży, fakturę, potwierdzenie wydania pojazdu oraz potwierdzenie zgłoszenia zbycia w wydziale komunikacji. Samo zgłoszenie zbycia nie jest jednak równoznaczne ze złożeniem korekty deklaracji DT-1 w gminie.

Deklaracja DT-1 i terminy zapłaty

Art. 9 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych nakłada na podatników obowiązek składania deklaracji na podatek od środków transportowych na dany rok podatkowy do 15 lutego. Jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu, deklarację składa się w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie obowiązku.

Ten sam 14-dniowy termin wynika z art. 9 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych także wtedy, gdy w trakcie roku wystąpią okoliczności mające wpływ na powstanie, wygaśnięcie lub zmianę wysokości podatku, np. sprzedaż pojazdu, czasowe wycofanie z ruchu, zmiana dopuszczalnej masy całkowitej albo zmiana liczby osi.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych podatek płaci się zasadniczo w dwóch ratach: do 15 lutego i do 15 września każdego roku. Jeżeli obowiązek podatkowy powstał po 1 lutego, stosuje się szczególne zasady z art. 11 ust. 2 tej ustawy: przy powstaniu obowiązku od 1 lutego do 1 września podatek płaci się w dwóch ratach, pierwszą w terminie 14 dni od powstania obowiązku, a drugą do 15 września; jeżeli obowiązek powstał po 1 września, podatek płaci się jednorazowo w terminie 14 dni.

Stawki podatku ustala rada gminy w uchwale, z uwzględnieniem limitów wynikających z art. 10 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych oraz obwieszczeń ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Dlatego kwota podatku może różnić się w zależności od gminy właściwej dla podatnika.

Właściwa gmina i zgłoszenia komunikacyjne

Deklarację DT-1 składa się do organu podatkowego właściwego w podatku od środków transportowych. Zasady właściwości określa art. 9 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Dla osoby fizycznej co do zasady znaczenie ma miejsce zamieszkania, a dla osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej - siedziba.

Trzeba odróżnić obowiązki wobec wydziału komunikacji od obowiązków podatkowych wobec gminy. Zgłoszenie nabycia albo zbycia pojazdu jest obowiązkiem z zakresu rejestracji pojazdów i nie zastępuje deklaracji DT-1. Organ podatkowy może niezależnie żądać deklaracji i zapłaty podatku, jeżeli z dokumentów wynika, że przedsiębiorca był właścicielem opodatkowanego środka transportowego.

Kiedy obowiązek wygasa?

Art. 9 ust. 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych przewiduje, że obowiązek podatkowy wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany, wydano decyzję organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu albo upłynął czas, na który pojazd powierzono.

Czasowe wycofanie pojazdu z ruchu jest instytucją z art. 78a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. W praktyce może dotyczyć m.in. samochodów ciężarowych, przyczep i naczep o dopuszczalnej masie całkowitej od 3,5 t, ciągników samochodowych, pojazdów specjalnych oraz autobusów. Jeżeli przedsiębiorca uzyska decyzję o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu, powinien pamiętać o korekcie deklaracji DT-1.

Nie wystarczy samo nieużywanie pojazdu, zdjęcie tablic, brak ubezpieczenia, brak badań technicznych albo przechowywanie pojazdu na placu. Dla podatku istotne są zdarzenia wskazane w art. 9 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Czy naczepy i przyczepy zawsze podlegają podatkowi?

Nie zawsze. Art. 8 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych obejmuje przyczepy i naczepy, które łącznie z pojazdem silnikowym mają dopuszczalną masę całkowitą od 7 ton albo równą lub wyższą niż 12 ton, z wyjątkiem związanych wyłącznie z działalnością rolniczą prowadzoną przez podatnika podatku rolnego.

Dlatego przy naczepach i przyczepach należy sprawdzać dokumenty techniczne oraz dopuszczalną masę całkowitą zespołu pojazdów. W praktyce o bezwzględnym podleganiu pod podatek nie decyduje sama nazwa z faktury, lecz rodzaj pojazdu, jego parametry i kategoria przewidziana w art. 8 ustawy.

Skutki niezłożenia deklaracji albo niezapłacenia podatku

Jeżeli podatnik nie złoży deklaracji DT-1 albo nie zapłaci podatku, powstaje ryzyko zaległości podatkowej w rozumieniu art. 51 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Od zaległości naliczane są odsetki za zwłokę na zasadach określonych w art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej.

Organ podatkowy może również określić wysokość zobowiązania podatkowego w decyzji, jeżeli podatnik nie złoży deklaracji albo deklaracja jest nieprawidłowa. Wynika to z art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

W zależności od okoliczności brak deklaracji lub podanie nieprawdy w deklaracji może rodzić także odpowiedzialność na gruncie ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy, w szczególności na podstawie art. 54 § 1 albo art. 56 § 1 tej ustawy. Ocena zależy od kwoty podatku, zachowania podatnika i stopnia zawinienia.

FAQ

Czy muszę płacić podatek, jeżeli ciężarówka jest tylko towarem handlowym?

Tak, jeżeli jest to zarejestrowany w Polsce pojazd objęty art. 8 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, a przedsiębiorca jest jego właścicielem. Ustawa nie przewiduje zwolnienia tylko dlatego, że pojazd jest przeznaczony do dalszej sprzedaży.

Czy brak wpisu w dowodzie rejestracyjnym zwalnia z podatku?

Nie. Przy nabyciu zarejestrowanego pojazdu obowiązek podatkowy powstaje z mocy art. 9 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych od pierwszego dnia miesiąca po miesiącu nabycia. Wpis do dowodu rejestracyjnego nie jest warunkiem powstania podatku.

Czy zgłoszenie nabycia lub zbycia w wydziale komunikacji wystarczy?

Nie. Zgłoszenia komunikacyjne są odrębne od obowiązków podatkowych. W podatku od środków transportowych trzeba złożyć deklarację DT-1 albo jej korektę do właściwego organu podatkowego, jeżeli powstał, wygasł lub zmienił się obowiązek podatkowy.

Od kiedy płaci podatek nabywca pojazdu?

Jeżeli nabywa zarejestrowany środek transportowy, obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu nabycia. Wynika to z art. 9 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Kiedy przestaję płacić podatek po sprzedaży pojazdu?

Poprzedni właściciel płaci podatek do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie własności. Tak stanowi art. 9 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Warto złożyć korektę DT-1 i zachować dokument sprzedaży.

Czy czasowe wycofanie pojazdu z ruchu likwiduje podatek?

Tak, ale dopiero z końcem miesiąca, w którym wydano decyzję o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu. Podstawą jest art. 9 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Samo nieużywanie pojazdu nie daje takiego skutku.

Podsumowanie

Samochody ciężarowe, naczepy, przyczepy, ciągniki siodłowe i autobusy nabyte przez przedsiębiorcę w celu dalszej odsprzedaży mogą podlegać podatkowi od środków transportowych, jeżeli mieszczą się w art. 8 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i są zarejestrowane w Polsce. Kluczowa jest własność zarejestrowanego pojazdu, a nie faktyczne używanie go w transporcie.

W działalności handlowej najważniejsze jest bieżące pilnowanie dat nabycia, sprzedaży, rejestracji, wyrejestrowania lub czasowego wycofania z ruchu oraz terminowe składanie deklaracji DT-1 i korekt. Pozwala to uniknąć zaległości podatkowych, odsetek i sporów z gminą.

Źródła

• Art. 8, art. 9 ust. 1-7, art. 10 oraz art. 11 ust. 1-2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
• Art. 21 § 3, art. 51 § 1 i art. 53 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
• Art. 54 § 1 i art. 56 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy.
• Art. 78a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
• Wyrok WSA w Kielcach z 27 czerwca 2013 r., sygn. I SA/Ke 201/13.
• Wyrok NSA z 22 lutego 2017 r., sygn. II FSK 3302/14.
• Wyrok WSA w Poznaniu z 14 lipca 2011 r., sygn. III SA/Po 395/11.
• Wyrok NSA z 25 maja 2011 r., sygn. II FSK 108/10.