Groźby ze strony sąsiada – co zrobić i jak zgłosić sprawę?

Kiedy groźby ze strony sąsiada są przestępstwem?

Podstawowe znaczenie ma art. 190 § 1 Kodeksu karnego. Zgodnie z aktualnym brzmieniem przepisu odpowiedzialności karnej podlega ten, kto grozi innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę albo na szkodę osoby dla niej najbliższej, jeżeli groźba wzbudza w osobie, do której została skierowana lub której dotyczy, uzasadnioną obawę, że będzie spełniona. Sankcja wynosi obecnie pozbawienie wolności do lat 3.

W praktyce groźbą karalną może być zapowiedź zabicia, pobicia, podpalenia mieszkania, zniszczenia mienia albo skrzywdzenia bliskiej osoby. Nie wystarczy jednak sama niegrzeczna wypowiedź, wyzwisko albo ogólny konflikt sąsiedzki. Trzeba wykazać, że chodziło o zapowiedź popełnienia przestępstwa i że w konkretnych okolicznościach groźba mogła wywołać realną, uzasadnioną obawę.

Jeżeli sprawca mówi: „jak pójdziesz na policję, to zabijemy twoją matkę”, problem nie dotyczy już tylko konfliktu z sąsiadem. Taka wypowiedź może być oceniana jako groźba karalna, a dodatkowo jako próba zmuszenia do zaniechania określonego działania, czyli do rezygnacji ze zgłoszenia sprawy organom ścigania.

Groźba karalna, groźba bezprawna i zmuszanie do określonego zachowania

W sprawach podobnych do opisanej trzeba odróżnić art. 190 K.k. od art. 191 K.k.. Art. 190 K.k. dotyczy samego grożenia popełnieniem przestępstwa. Art. 191 § 1 K.k. obejmuje natomiast stosowanie przemocy wobec osoby albo groźby bezprawnej w celu zmuszenia innej osoby do określonego działania, zaniechania lub znoszenia. Za takie zachowanie grozi kara pozbawienia wolności do lat 3.

Definicja groźby bezprawnej wynika z art. 115 § 12 K.k. Obejmuje ona m.in. groźbę karalną z art. 190 K.k., groźbę spowodowania postępowania karnego oraz groźbę rozgłoszenia wiadomości uwłaczającej czci pokrzywdzonego lub osoby najbliższej. Nie jest natomiast groźbą bezprawną zapowiedź zawiadomienia organów ścigania, jeżeli służy wyłącznie ochronie prawa naruszonego przestępstwem. W praktyce inne formy gróźb mogą więc wymagać osobnej oceny prawnej.

Jeżeli zatem osoby związane z sąsiadem grożą pobiciem albo śmiercią po to, aby powstrzymać Cię od zgłoszenia sprawy na policję, w zawiadomieniu warto opisać oba wątki: samą treść gróźb oraz cel, jaki mógł im towarzyszyć. To organ prowadzący postępowanie powinien ostatecznie ocenić kwalifikację prawną czynu.

Czy warto zgłosić groźby bez dowodów?

Tak, jeżeli realnie obawiasz się spełnienia gróźb. Zawiadomienie o przestępstwie może złożyć osoba pokrzywdzona ustnie do protokołu na policji albo pisemnie w policji lub prokuraturze. W sprawie z art. 190 K.k. trzeba pamiętać o wniosku o ściganie, ponieważ groźba karalna jest ścigana na wniosek pokrzywdzonego. Najlepiej zawrzeć w piśmie zdanie: „wnoszę o ściganie sprawcy groźby karalnej”.

Brak nagrania nie oznacza, że sprawa nie ma sensu. Zeznania pokrzywdzonego są dowodem, choć w praktyce im więcej materiału potwierdzającego zdarzenie, tym większa szansa na skuteczne postępowanie. Policja może przesłuchać sąsiadów, ustalić monitoring z budynku lub okolicy, sprawdzić numery telefonów, wiadomości, wcześniejsze interwencje i historię konfliktu.

W zawiadomieniu warto uporządkować fakty w punktach: data, godzina, miejsce, kto groził, dokładne słowa, kto mógł to słyszeć, czy była wcześniejsza historia konfliktu, jak zareagowałeś i dlaczego obawiasz się spełnienia groźby. Jeżeli sprawca groził także matce lub innej osobie bliskiej, opisz, dlaczego ta groźba była dla Ciebie realna.

Jak zabezpieczyć dowody gróźb?

Najlepiej od razu prowadzić prywatną chronologię zdarzeń. Zapisuj daty, godziny, miejsca, dokładne wypowiedzi i dane osób, które mogły słyszeć lub widzieć zajście. Jeżeli istnieje monitoring wspólnoty, spółdzielni, sklepu albo parkingu, warto szybko poprosić zarządcę o zabezpieczenie nagrań, ponieważ często są automatycznie kasowane po krótkim czasie.

Możesz zachować SMS-y, wiadomości z komunikatorów, nagrania rozmów, zdjęcia uszkodzeń, numery rejestracyjne pojazdów i informacje o wcześniejszych interwencjach. Jeżeli nagrywasz sytuację, w której sam uczestniczysz albo która dzieje się wobec Ciebie, traktuj nagranie jako dowód dla organów ścigania, a nie materiał do publikowania w Internecie.

Przy sprawach sąsiedzkich przydatne bywają także notatki z rozmów z dzielnicowym, pisma do wspólnoty lub spółdzielni, zgłoszenia zakłócania porządku i dane osób, które słyszały krzyki przez okno, na klatce schodowej albo pod blokiem.

Co, jeśli grożą osoby trzecie, a podejrzewasz sąsiada?

To częsty problem dowodowy. Możesz być przekonany, że sąsiad nakłonił znajomych do zastraszania, ale samo przekonanie nie wystarczy do postawienia mu zarzutów. W zawiadomieniu trzeba oddzielić fakty od ocen. Faktem jest to, kto wypowiedział groźby, gdzie i kiedy. Podejrzeniem jest to, że za tymi osobami stoi sąsiad. Obie informacje można opisać, ale w różny sposób.

Warto wskazać okoliczności uzasadniające podejrzenie: wcześniejsze konflikty, słowa sprawców sugerujące działanie na czyjeś polecenie, ich widoczne kontakty z sąsiadem, wspólne przebywanie pod blokiem, wcześniejsze zgłoszenia albo nagłe pojawienie się gróźb po sporze. Policja może następnie sprawdzić te osoby, przesłuchać świadków i ustalić, czy zachodzi podżeganie, pomocnictwo albo współsprawstwo.

Jednocześnie trzeba uważać na formułowanie publicznych oskarżeń wobec sąsiada bez dowodów. Bezpieczniej złożyć formalne zawiadomienie i w nim opisać podstawy podejrzeń niż samodzielnie konfrontować się z osobami, które grożą.

Groźby, wyzwiska i uporczywe nękanie

Nie każde wyzwisko jest przestępstwem groźby karalnej, ale powtarzające się zaczepki, zastraszanie, śledzenie, nachodzenie pod drzwiami, wydzwanianie, blokowanie normalnego korzystania z mieszkania lub celowe wywoływanie poczucia zagrożenia mogą wymagać oceny także pod kątem art. 190a K.k., czyli uporczywego nękania. Aktualnie przepis ten przewiduje za podstawowy typ stalkingu karę pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

Jeżeli sytuacja trwa dłużej, nie ograniczaj zawiadomienia do jednego zdania o ostatnim incydencie. Opisz całą sekwencję zdarzeń i wskaż, jak wpływa ona na Twoje życie: unikanie wychodzenia z domu, obawa o bliskich, zmiana codziennych nawyków, zgłaszanie sprawy dzielnicowemu czy wspólnocie. To może mieć znaczenie dla oceny, czy doszło tylko do pojedynczej groźby, czy do szerszego nękania.

Co zrobić, gdy sąsiad wcześniej zgłosił Ciebie?

Fakt, że sąsiad wcześniej zawiadomił policję albo twierdzi, że to Ty go zaczepiasz, nie odbiera Ci prawa do zgłoszenia gróźb. Może jednak sprawić, że organy ścigania będą dokładniej badały wzajemny konflikt. Dlatego szczególnie ważne jest spokojne, rzeczowe opisanie zdarzeń i unikanie odwetu.

Nie wdawaj się w kłótnie, nie odpowiadaj groźbami i nie próbuj samodzielnie „wyjaśniać” sprawy z osobami, które Cię zastraszają. Jeżeli policja pouczyła Cię, aby nie zaczepiać sąsiada, najlepiej stosować się do tego zalecenia, a każdy nowy incydent dokumentować i zgłaszać formalnie. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia dzwoń pod 112.

Co powinno zawierać zawiadomienie o groźbach?

Pisemne zawiadomienie powinno zawierać Twoje dane, opis zdarzeń w kolejności chronologicznej, dane sprawców, jeżeli są znane, wskazanie świadków, opis dowodów oraz wniosek o przesłuchanie konkretnych osób. Przy groźbie karalnej z art. 190 K.k. należy dodać wyraźny wniosek o ściganie. Przy zachowaniu polegającym na zmuszaniu do rezygnacji ze zgłoszenia warto wskazać także art. 191 K.k., ale ostateczna kwalifikacja należy do organów ścigania.

Jeżeli po złożeniu zawiadomienia otrzymasz postanowienie o odmowie wszczęcia albo umorzeniu postępowania, jako pokrzywdzony możesz wnieść zażalenie. Co do zasady termin wynosi 7 dni od doręczenia postanowienia z pouczeniem. W zażaleniu warto wskazać, jakie czynności dowodowe nie zostały wykonane, np. nieprzesłuchanie sąsiadów, niezabezpieczenie monitoringu albo pominięcie wcześniejszych zgłoszeń.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji warto zgłosić sprawę na policję albo do prokuratury, mimo że nie masz jeszcze mocnych dowodów. Groźby śmierci, pobicia lub skrzywdzenia matki mogą stanowić groźbę karalną, a zapowiedź krzywdy za pójście na policję może dodatkowo wskazywać na zmuszanie groźbą bezprawną. Najważniejsze jest szybkie, rzeczowe opisanie zdarzeń, wskazanie możliwych świadków oraz zabezpieczenie wszystkiego, co może potwierdzić przebieg sytuacji.

Nie przesądzaj bez dowodów, że sąsiad zorganizował działania innych osób, ale dokładnie opisz okoliczności, które na to wskazują. Organy ścigania powinny ustalić, kto faktycznie wypowiadał groźby i czy działał sam, czy na czyjeś polecenie.

FAQ

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553, w szczególności art. 115 § 12, art. 190, art. 190a i art. 191.
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555, w szczególności art. 12, art. 304 i art. 306.
3. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 1998 r., I KZP 22/98.
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2006 r., sygn. akt WA 27/06.
5. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 11 października 2005 r., II AKa 233/2005.
6. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2007 r., sygn. akt IV KK 273/2006.
Stan prawny zweryfikowany na dzień 10 czerwca 2026 r.