Emerytura policyjna a działalność gospodarcza

Kiedy funkcjonariuszowi przysługuje emerytura policyjna?

Emerytura policyjna jest świadczeniem z zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy. W klasycznym systemie, dotyczącym funkcjonariuszy przyjętych do służby przed 1 stycznia 2013 r., przysługuje funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby, który w dniu zwolnienia ma co najmniej 15 lat służby. Od 2025 r. osoby z tej grupy zachowały możliwość przejścia na emeryturę po 15 latach służby, a przy dłuższym stażu mogą w określonych przypadkach korzystać z prawa wyboru korzystniejszego sposobu obliczenia świadczenia.

Inaczej ocenia się sytuację funkcjonariuszy przyjętych po raz pierwszy po 31 grudnia 2012 r. W ich przypadku stosuje się odrębne zasady przewidziane dla nowszego systemu emerytalnego służb mundurowych. Dlatego przy ocenie prawa do emerytury zawsze trzeba ustalić datę pierwszego przyjęcia do służby, przebieg służby i podstawę wymiaru świadczenia.

Czy emeryt policyjny może prowadzić działalność gospodarczą?

Tak. Samo założenie lub prowadzenie firmy nie pozbawia emeryta policyjnego prawa do emerytury. Przepisy przewidują jednak mechanizm zmniejszenia świadczenia, gdy emeryt osiąga przychód z działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, w tym z pozarolniczej działalności gospodarczej.

Emeryt mundurowy może prowadzić jednoosobową działalność gospodarczą, być wspólnikiem spółki albo wykonywać inną aktywność zarobkową, ale sposób rozliczenia zależy od tego, czy dana aktywność jest objęta zasadami dotyczącymi przychodu wpływającego na świadczenie. Jeżeli równolegle pojawia się praca na etacie, zlecenie albo inny tytuł do ubezpieczeń, trzeba uwzględnić przychody podlegające rozliczeniu. W szerszym ujęciu podobne problemy pojawiają się także przy zawieszeniu emerytury przy wysokich dochodach, choć w systemie policyjnym skutki przekroczenia 130% są inne niż w powszechnym systemie ZUS. Przy prowadzeniu firmy przez emeryta osobno trzeba ustalić obciążenia składkowe; praktyczny przykład omawia działalność emeryta-taksówkarza i składkę zdrowotną.

Jaki przychód z firmy liczy się do limitów?

Przy działalności gospodarczej kluczowe jest to, że do limitów nie przyjmuje się zwykłego przychodu podatkowego, obrotu z faktur ani dochodu po kosztach. Dla emerytów i rencistów prowadzących pozarolniczą działalność za przychód przyjmuje się przychód określany zgodnie z przepisami ubezpieczeniowymi, odnoszącymi się do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.

Ma to duże znaczenie praktyczne. Firma może osiągać wysokie obroty, ale dla rozliczenia emerytury nie jest rozstrzygająca sama kwota sprzedaży. Jeżeli emeryt z racji posiadania prawa do emerytury nie opłaca obowiązkowych składek społecznych z działalności, nie oznacza to automatycznie, że działalność jest obojętna dla rozliczenia świadczenia. W razie wątpliwości trzeba ustalić, jaki przychód powinien zostać wykazany organowi emerytalnemu.

Limity dorabiania do emerytury policyjnej w 2026 r.

Limity są powiązane z przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem i zmieniają się w trakcie roku. W 2026 r. obowiązują następujące progi:

Kwoty 6463,20 zł i 12 003,10 zł wynikają z komunikatu Prezesa ZUS z 18 sierpnia 2026 r. dotyczącego przeciętnego wynagrodzenia za II kwartał 2026 r. Od 1 grudnia 2026 r. będą obowiązywały kolejne kwartalne progi, dlatego przy stałej działalności gospodarczej trzeba sprawdzać aktualne wartości, szczególnie gdy przychód przyjmowany do rozliczenia jest bliski granicy 70% albo 130%.

Jak przekroczenie limitów wpływa na emeryturę policyjną?

Jeżeli przychód rozliczany na potrzeby emerytury nie przekracza 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, świadczenie powinno być wypłacane w pełnej wysokości. Jeżeli przychód przekracza 70%, ale nie przekracza 130% tego wynagrodzenia, emerytura może zostać zmniejszona o kwotę przekroczenia, z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z przepisów o emeryturach i rentach z FUS oraz szczególnego limitu dla świadczeń policyjnych.

Najważniejsza różnica w stosunku do powszechnego systemu ZUS dotyczy przekroczenia 130% przeciętnego wynagrodzenia. W przypadku emerytury policyjnej przekroczenie tego progu nie powoduje zawieszenia całej emerytury na zasadach dotyczących świadczeń z FUS. Zgodnie z art. 41 ustawy zaopatrzeniowej emerytura lub renta inwalidzka ulega wtedy zmniejszeniu o 25% jej wysokości.

Trzeba jednak pamiętać o wyjątkach. Przepisów o zmniejszeniu emerytury z powodu dodatkowego przychodu nie stosuje się między innymi wobec osób, których emerytura stanowi 75% podstawy jej wymiaru, bez uwzględnienia podwyższenia z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą. Jeżeli świadczenie jest wypłacane w części albo występuje szczególny zbieg świadczeń, sposób zmniejszenia wymaga odrębnego ustalenia.

Obowiązek zawiadomienia organu emerytalnego

Osoba uprawniona do zaopatrzenia emerytalnego powinna zawiadomić właściwy organ emerytalny o podjęciu działalności podlegającej zasadom rozliczenia przychodu, o wysokości osiąganego z tego tytułu przychodu oraz o każdej zmianie, która może powodować ustanie, zawieszenie albo zmniejszenie świadczenia. W sprawach emerytur policyjnych właściwy będzie Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA albo inny właściwy organ zaopatrzenia emerytalnego, zależnie od formacji i rodzaju świadczenia.

Po zakończeniu roku kalendarzowego emeryt powinien zawiadomić organ emerytalny o łącznej kwocie przychodu osiągniętego w poprzednim roku. Ustawa zaopatrzeniowa przewiduje termin do końca pierwszego kwartału roku kalendarzowego. Rozliczenie może nastąpić w stosunku rocznym albo, na wniosek osoby uprawnionej, miesięcznym.

Obowiązki informacyjne są istotne również wtedy, gdy przychód jest osiągany za granicą. Dotyczy to między innymi zatrudnienia, usług lub działalności wykonywanej poza Polską. Więcej o takim wariancie opisuje sprawa dotycząca pracy za granicą emeryta policyjnego.

Czy działalność gospodarcza może podwyższyć emeryturę policyjną?

Prowadzenie firmy po zwolnieniu ze służby nie zawsze wpłynie na wysokość emerytury policyjnej. Doliczenie do wysługi emerytalnej okresu aktywności po zwolnieniu ze służby jest możliwe tylko w przypadkach przewidzianych ustawą. W odniesieniu do okresów po 31 grudnia 1998 r. znaczenie ma między innymi opłacanie składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, a doliczenie następuje na wniosek osoby uprawnionej.

Art. 14 ustawy zaopatrzeniowej dotyczy emerytów uprawnionych do emerytury obliczonej na podstawie art. 15. Okresy po zwolnieniu ze służby dolicza się, jeżeli emerytura wynosi mniej niż 75% podstawy jej wymiaru, a emeryt spełnia dodatkowy warunek wieku albo inwalidztwa określony w ustawie. Dlatego samo prowadzenie działalności gospodarczej nie oznacza jeszcze automatycznego podwyższenia emerytury.

Osobnej analizy wymaga także sytuacja, w której emeryt mundurowy ma lub może mieć prawo do świadczenia z systemu powszechnego, czyli tzw. zbieg emerytury mundurowej z ZUS.

FAQ

Czy emeryt policyjny może mieć jednoosobową działalność gospodarczą?

Tak. Przepisy nie zakazują prowadzenia firmy przez emeryta policyjnego. Trzeba jednak sprawdzić, jaki przychód z działalności podlega rozliczeniu, czy przekracza ustawowe progi oraz jakie obowiązki informacyjne trzeba wykonać wobec organu emerytalnego.

Czy do limitu liczy się dochód firmy po kosztach?

Nie przyjmuje się po prostu podatkowego dochodu firmy po kosztach ani jej obrotu. Przy pozarolniczej działalności gospodarczej przychód na potrzeby zmniejszania świadczenia ustala się według zasad wynikających z przepisów ubezpieczeniowych dotyczących podstawy wymiaru składek.

Ile może zarobić emeryt policyjny bez zmniejszenia emerytury jesienią 2026 r.?

Od 1 września do 30 listopada 2026 r. próg 70% przeciętnego wynagrodzenia wynosi 6463,20 zł miesięcznie. Przekroczenie tej kwoty może powodować zmniejszenie świadczenia. Próg 130% w tym samym okresie wynosi 12 003,10 zł.

Czy przekroczenie 130% przeciętnego wynagrodzenia zawiesza emeryturę policyjną?

Co do zasady nie. Przy emeryturze policyjnej przekroczenie 130% przeciętnego wynagrodzenia prowadzi do zmniejszenia emerytury lub renty inwalidzkiej o 25% jej wysokości, z uwzględnieniem szczególnych wyjątków i zasad dotyczących świadczeń wypłacanych w części.

Czy każdy emeryt policyjny musi zgłaszać działalność i dodatkowy przychód?

Zasadą jest obowiązek zawiadomienia organu emerytalnego o podjęciu działalności, wysokości przychodu i zmianach wpływających na świadczenie. Obowiązek ten nie dotyczy jednak wszystkich świadczeniobiorców. Ustawowy wyjątek obejmuje między innymi osoby, których emerytura stanowi 75% podstawy jej wymiaru bez uwzględnienia podwyższenia z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą.

Do kiedy trzeba rozliczyć przychód z poprzedniego roku?

W przypadku emerytur i rent policyjnych ustawa przewiduje obowiązek zawiadomienia organu emerytalnego do końca pierwszego kwartału roku kalendarzowego o łącznej kwocie przychodu osiągniętego w poprzednim roku.

Czy opłacanie składek z firmy podwyższy emeryturę policyjną?

Nie zawsze. Doliczenie okresów aktywności po zwolnieniu ze służby zależy od spełnienia warunków z art. 14 ustawy zaopatrzeniowej. Znaczenie mają między innymi sposób obliczenia emerytury, wysokość świadczenia, wiek lub inwalidztwo oraz opłacanie składek emerytalnych i rentowych za odpowiednie okresy.

Źródła

• Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, ABW, AW, SKW, SWW, CBA, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, SOP, PSP, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin – w szczególności art. 12, art. 14, art. 41, art. 41a i art. 41b.
• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – w szczególności art. 104.
• Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA – progi zarobkowe od 1 września do 30 listopada 2026 r..
• Komunikat Prezesa ZUS z 18 sierpnia 2026 r. w sprawie kwot przychodu odpowiadających 70% i 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za II kwartał 2026 r..
• Informacja ZER MSWiA o przychodach emerytów i rencistów osiąganych za granicą.
• Informacja ZER MSWiA o doliczaniu do wysługi emerytalnej okresów aktywności zawodowej po zwolnieniu ze służby.