Świadczenia z ZUS po poronieniu w 8. tygodniu ciąży

Czy po poronieniu w 8. tygodniu ciąży przysługują świadczenia z ZUS?

Tak, ale nie w każdej sytuacji automatycznie. Po poronieniu mogą wchodzić w grę przede wszystkim dwa świadczenia: zasiłek macierzyński oraz zasiłek pogrzebowy. Każde z nich ma inne warunki, inne dokumenty i inne terminy.

Zasiłek macierzyński jest związany z ubezpieczeniem chorobowym matki i z prawem do urlopu macierzyńskiego albo odpowiedniego okresu zasiłkowego. Zasiłek pogrzebowy jest natomiast związany z faktycznym pokryciem kosztów pogrzebu.

Największe znaczenie praktyczne ma dokumentacja medyczna i rejestracja dziecka w urzędzie stanu cywilnego. Zgodnie z art. 52 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego akt urodzenia sporządza się na podstawie karty urodzenia albo karty martwego urodzenia, a jeżeli dziecko urodziło się martwe, aktu zgonu nie sporządza się, lecz akt urodzenia zawiera adnotację, że dziecko urodziło się martwe.

Karta martwego urodzenia i rejestracja dziecka w USC

Szpital albo inny podmiot leczniczy może sporządzić kartę martwego urodzenia, jeżeli możliwe jest podanie danych wymaganych do rejestracji. Przy bardzo wczesnej ciąży, na przykład w 8. tygodniu, często problemem jest ustalenie płci dziecka. Wzór karty martwego urodzenia określony w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 12 stycznia 2015 r. w sprawie wzorów karty urodzenia i karty martwego urodzenia przewiduje wskazanie płci dziecka.

Jeżeli płeć nie została ustalona w szpitalu, rodzice mogą rozważyć badanie genetyczne materiału po poronieniu. W praktyce koszt takiego badania zwykle ponoszą rodzice. Jeżeli płci nie da się ustalić albo nie ma materiału do badania, rejestracja dziecka jako martwo urodzonego może okazać się niemożliwa, a to wpływa na możliwość uzyskania zasiłku macierzyńskiego.

Zgłoszenie martwego urodzenia do urzędu stanu cywilnego powinno nastąpić w terminie 3 dni od dnia sporządzenia karty martwego urodzenia. Wynika to z art. 55 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego. Jeżeli karta nie została sporządzona, najpierw trzeba wyjaśnić sprawę w szpitalu i uzyskać pisemną informację, czy dokument może zostać wystawiony.

Zasiłek macierzyński po poronieniu

Jeżeli kobieta jest pracownicą, podstawą prawa do urlopu macierzyńskiego po urodzeniu martwego dziecka jest art. 180¹ § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. Przepis ten stanowi, że w razie urodzenia martwego dziecka albo zgonu dziecka przed upływem 8 tygodni życia pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze 8 tygodni po porodzie, nie krócej jednak niż przez 7 dni od dnia zgonu dziecka.

Zasiłek macierzyński przysługuje osobie objętej ubezpieczeniem chorobowym na zasadach określonych w art. 29 ust. 1 pkt 1 oraz art. 29a ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. U pracownicy zasiłek jest wypłacany za okres urlopu macierzyńskiego. U osoby prowadzącej działalność gospodarczą znaczenie ma dobrowolne ubezpieczenie chorobowe i spełnienie warunków z ustawy zasiłkowej.

W praktyce do uzyskania zasiłku macierzyńskiego po martwym urodzeniu potrzebny jest odpis aktu urodzenia dziecka z adnotacją, że dziecko urodziło się martwe. Jeżeli nie ma aktu urodzenia, ZUS albo płatnik zasiłku może odmówić wypłaty, ponieważ nie ma dokumentu potwierdzającego zdarzenie w wymagany sposób.

Czy po roku od poronienia można jeszcze starać się o zasiłek macierzyński?

Po roku sytuacja jest trudna. Zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa roszczenie o wypłatę zasiłku chorobowego, wyrównawczego, macierzyńskiego, opiekuńczego i świadczenia rehabilitacyjnego przedawnia się po upływie 6 miesięcy od ostatniego dnia okresu, za który zasiłek przysługuje.

Jeżeli zatem zasiłek macierzyński miałby przysługiwać za 8 tygodni po poronieniu, to po upływie roku od zdarzenia roszczenie zazwyczaj będzie już przedawnione. Wyjątki mogą dotyczyć sytuacji, w której niezgłoszenie roszczenia nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby uprawnionej, co wynika z art. 67 ust. 3 ustawy zasiłkowej. Wtedy termin liczy się od dnia ustania przeszkody. Trzeba jednak wykazać konkretną, obiektywną przeszkodę, a sama nieznajomość przepisów zwykle nie wystarczy.

Zasiłek pogrzebowy po poronieniu

Zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która pokryła koszty pogrzebu, jeżeli spełnione są warunki z art. 77 ust. 1 i art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wysokość zasiłku pogrzebowego wynosi 4000 zł, co wynika z art. 80 ust. 1 tej ustawy.

Prawo pochowania zwłok i szczątków ludzkich, w tym dzieci martwo urodzonych, wynika z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych. W praktyce rodzice mogą zorganizować pochówek także po bardzo wczesnym poronieniu, ale konieczne jest uzyskanie dokumentów pozwalających na pochówek i rozliczenie kosztów.

Wniosek o zasiłek pogrzebowy składa się na formularzu ZUS Z-12. Trzeba dołączyć dokument potwierdzający zgon albo martwe urodzenie, dokumenty potwierdzające pokrewieństwo lub powinowactwo, a także rachunki kosztów pogrzebu. Jeżeli koszty pokryła osoba z rodziny, zasiłek przysługuje do pełnej kwoty 4000 zł, nawet gdy realne koszty były niższe. Jeżeli koszty pokryła osoba obca albo instytucja, zasiłek przysługuje do wysokości udokumentowanych kosztów, nie więcej niż 4000 zł, zgodnie z art. 79 ust. 1 ustawy emerytalnej.

Termin na zasiłek pogrzebowy

Zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych prawo do zasiłku pogrzebowego wygasa, jeżeli wniosek nie zostanie zgłoszony w terminie 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, po której zasiłek przysługuje.

Art. 81 ust. 2 tej ustawy przewiduje wyjątek: jeżeli zgłoszenie wniosku w terminie 12 miesięcy od dnia śmierci było niemożliwe z powodu późniejszego odnalezienia zwłok, zidentyfikowania osoby zmarłej albo z innych przyczyn całkowicie niezależnych od osoby uprawnionej, termin liczy się od dnia pogrzebu. Taką okoliczność trzeba udokumentować, na przykład zaświadczeniem Policji, prokuratury, odpisem zupełnym aktu zgonu albo innym urzędowym dokumentem.

Jeżeli poronienie nastąpiło rok temu, a pogrzeb nie został zorganizowany i nie ma dokumentów do rejestracji, uzyskanie zasiłku pogrzebowego może być niemożliwe. Jeżeli jednak pochówek odbył się później z przyczyn niezależnych od rodziców, warto sprawdzić, czy można powołać się na wyjątek z art. 81 ust. 2 ustawy emerytalnej.

Jakie dokumenty warto zebrać?

Przed złożeniem wniosku do ZUS warto uporządkować dokumenty. Najważniejsze są:

Co zrobić krok po kroku po poronieniu?

1. Poproś szpital na piśmie o informację, czy może zostać sporządzona karta martwego urodzenia.
2. Jeżeli płeć dziecka nie została ustalona, zapytaj o możliwość zabezpieczenia materiału do badania genetycznego.
3. Po sporządzeniu karty martwego urodzenia dopilnuj zgłoszenia w USC i uzyskaj odpis aktu urodzenia z adnotacją o martwym urodzeniu.
4. Jeżeli byłaś objęta ubezpieczeniem chorobowym, złóż dokumenty do pracodawcy, płatnika zasiłku albo ZUS.
5. Jeżeli organizujesz pogrzeb, zachowaj rachunki i złóż wniosek ZUS Z-12 w terminie.

Jeżeli od poronienia minął rok, zacznij od ustalenia, czy w ogóle możliwe jest odtworzenie ścieżki dokumentacyjnej. Bez dokumentów ze szpitala i USC samo powołanie się na fakt poronienia może nie wystarczyć do wypłaty świadczeń.

FAQ

Źródła

• Art. 180¹ § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
• Art. 29 ust. 1 pkt 1, art. 29a ust. 1 oraz art. 67 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
• Art. 52 ust. 1 i 2 oraz art. 55 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego.
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 12 stycznia 2015 r. w sprawie wzorów karty urodzenia i karty martwego urodzenia.
• Art. 77 ust. 1, art. 78 ust. 1, art. 79 ust. 1, art. 80 ust. 1 oraz art. 81 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
• Art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych.