Dodatkowe zatrudnienie dyrektora szkoły – czy jest legalne?

Czy dyrektor szkoły może mieć dodatkowe zatrudnienie?

Co do zasady samo powierzenie stanowiska dyrektora szkoły nie oznacza automatycznego zakazu pracy poza szkołą. Dyrektor może więc rozważać dodatkowe zatrudnienie w firmie szkoleniowej albo prowadzenie kilku godzin zajęć w innej placówce, ale tylko wtedy, gdy taka praca nie koliduje z wykonywaniem funkcji kierowniczej.

Trzeba odróżnić trzy kwestie: dodatkową pracę na etacie, umowę cywilnoprawną oraz prowadzenie własnej działalności gospodarczej. Najmniejsze ryzyko zwykle występuje przy kilku godzinach dydaktycznych w innej szkole, o ile harmonogram jest realny i nie wpływa na pracę szkoły kierowanej przez dyrektora. Większej ostrożności wymaga współpraca z firmą szkoleniową, zwłaszcza jeżeli jest to spółka prawa handlowego, podmiot współpracujący ze szkołą albo podmiot korzystający z zamówień lub decyzji jednostki samorządu terytorialnego.

W praktyce liczy się nie tylko formalny zakaz, ale także przejrzystość sytuacji. Dyrektor szkoły reprezentuje placówkę, dysponuje środkami publicznymi i odpowiada za organizację pracy szkoły. Dlatego dodatkowa praca powinna być tak zorganizowana, aby nie rodziła podejrzeń o stronniczość, interesowność, wykorzystywanie stanowiska albo zaniedbywanie obowiązków.

Dodatkowa praca w firmie szkoleniowej

Praca w firmie szkoleniowej nie jest z góry wykluczona, ale wymaga sprawdzenia formy współpracy i relacji tej firmy ze szkołą lub organem prowadzącym. Inaczej należy ocenić okazjonalne szkolenia prowadzone po godzinach pracy szkoły, inaczej stałą współpracę z firmą, która realizuje usługi dla tej samej szkoły, gminy, powiatu albo województwa.

Jeżeli szkoła jest prowadzona przez miasto, dyrektor może być traktowany jako kierownik jednostki organizacyjnej gminy. Z tego względu trzeba uwzględnić ustawę o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne. Ustawa ta obejmuje m.in. kierowników jednostek organizacyjnych gminy, powiatu i województwa oraz przewiduje ograniczenia dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej, udziału w organach spółek i wykonywania zajęć w spółkach prawa handlowego, jeżeli mogłyby one wywołać podejrzenie o stronniczość lub interesowność.

Dlatego odpowiedź na pytanie o firmę szkoleniową zależy od szczegółów. Jeżeli ma to być zwykłe prowadzenie szkoleń jako pracownik lub wykonawca, po godzinach, bez powiązań z kierowaną szkołą i bez wykorzystywania stanowiska dyrektora, ryzyko może być ograniczone. Jeżeli jednak współpraca oznacza prowadzenie własnej działalności gospodarczej, zarządzanie taką działalnością, funkcję w zarządzie spółki albo udział w podmiocie świadczącym usługi dla szkoły lub organu prowadzącego, ryzyko prawne istotnie rośnie.

Dodatkowe godziny w drugiej szkole

Drugie zatrudnienie nauczycielskie, np. kilka godzin w szkole prowadzonej przez marszałka województwa, jest co do zasady możliwe. Obecnie Karta Nauczyciela nie zawiera ogólnej zasady, że nauczyciel zatrudniony w pełnym wymiarze musi uzyskać zgodę dyrektora szkoły macierzystej na pracę w innej szkole. Taki czasowy wymóg obowiązywał w okresie reformy oświaty, ale nie jest dziś zasadą ogólną. Ten sam problem od strony zwykłego nauczyciela omawiamy szerzej w materiale dotyczącym pracy nauczyciela w drugiej szkole bez zgody dyrektora.

Nie oznacza to jednak pełnej dowolności. Czas pracy nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć nie może przekraczać 40 godzin tygodniowo w ramach danego stosunku pracy, a dyrektor szkoły ma dodatkowo obowiązki organizacyjne, nadzorcze i reprezentacyjne. Jeżeli druga szkoła wymagałaby obecności w godzinach, w których dyrektor powinien wykonywać obowiązki w swojej szkole, albo powodowałaby stałą niedostępność dyrektora, organ prowadzący mógłby kwestionować taką sytuację.

Warto także sprawdzić arkusz organizacji, ustalony wymiar zajęć dyrektora, regulamin pracy, zakres obowiązków, ewentualne zarządzenia organu prowadzącego i dokumenty związane z powierzeniem stanowiska. Czasem formalny zakaz nie wynika wprost z ustawy, ale konkretna organizacja pracy szkoły sprawia, że dodatkowe godziny stają się praktycznie niemożliwe bez naruszenia obowiązków.

Czy trzeba uzyskać zgodę organu prowadzącego?

Nie ma jednej ogólnej zasady, że każdy dyrektor szkoły musi uzyskać zgodę organu prowadzącego na dodatkowe zatrudnienie. W przypadku nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora podstawowym aktem regulującym jego status jest Karta Nauczyciela, a nie ustawa o pracownikach samorządowych. Ta ostatnia nie ma zastosowania do pracowników, których status prawny określają odrębne przepisy.

Nie należy jednak traktować braku ogólnego wymogu zgody jako zachęty do ukrywania dodatkowej pracy. Z punktu widzenia bezpieczeństwa prawnego dyrektor powinien poinformować organ prowadzący o dodatkowym zatrudnieniu, jeżeli istnieje choćby potencjalny konflikt interesów, praca dotyczy branży edukacyjnej, firma świadczy usługi dla jednostek publicznych albo dodatkowe godziny mogą wpływać na dyspozycyjność dyrektora.

Jeżeli dyrektor nie jest nauczycielem, lecz osobą niebędącą nauczycielem, której powierzono stanowisko dyrektora na podstawie Prawa oświatowego, ocena może być inna. W takim przypadku trzeba dodatkowo przeanalizować podstawę zatrudnienia, statut jednostki, zakres obowiązków i przepisy dotyczące pracowników samorządowych lub innych właściwych grup pracowniczych.

Kiedy dodatkowe zatrudnienie może być problemem?

Dodatkowa praca może stać się problemem przede wszystkim wtedy, gdy utrudnia wykonywanie obowiązków dyrektora. Prawo oświatowe wskazuje, że dyrektor kieruje działalnością szkoły, reprezentuje ją na zewnątrz, sprawuje nadzór pedagogiczny, odpowiada za opiekę nad uczniami, dysponuje środkami określonymi w planie finansowym i wykonuje inne zadania wynikające z przepisów.

Jeżeli dodatkowe zatrudnienie powoduje zaniedbania, brak nadzoru, niedostępność dyrektora, konflikt z interesem szkoły albo negatywną ocenę pracy, organ prowadzący może reagować. Aktualnie podstawą odwołania dyrektora jest art. 66 Prawa oświatowego, a nie dawny art. 38 ustawy o systemie oświaty. Odwołanie może nastąpić m.in. w razie negatywnej oceny pracy, wniosku organu nadzoru pedagogicznego albo w szczególnie uzasadnionych przypadkach po zasięgnięciu wymaganej opinii.

W praktyce sama druga praca nie powinna automatycznie oznaczać odwołanie ze stanowiska. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy można wykazać konkretną kolizję obowiązków, naruszenie zakazów antykorupcyjnych, szkodę dla szkoły, konflikt interesów albo trwałe niewywiązywanie się z zadań dyrektora.

Jak bezpiecznie zaplanować dodatkową pracę?

Najbezpieczniejsze jest podejście ostrożne i udokumentowane. Przed podjęciem dodatkowego zatrudnienia dyrektor powinien ustalić, czy praca będzie wykonywana na etacie, umowie zlecenia, umowie o dzieło, w ramach własnej działalności gospodarczej, czy w ramach spółki. Następnie trzeba sprawdzić, czy podmiot zewnętrzny nie współpracuje ze szkołą, organem prowadzącym albo jednostkami, wobec których dyrektor podejmuje decyzje lub ma wpływ na wydatkowanie środków.

Dobrą praktyką jest pisemne poinformowanie organu prowadzącego o planowanej pracy, nawet gdy przepisy nie wymagają formalnej zgody. W piśmie warto wskazać: nazwę podmiotu, charakter czynności, wymiar czasu, godziny wykonywania pracy, brak powiązań ze szkołą oraz deklarację, że dodatkowe zatrudnienie nie będzie kolidowało z obowiązkami dyrektora.

Jeżeli pojawia się choćby częściowe powiązanie firmy szkoleniowej ze szkołą, samorządem, zamówieniami publicznymi, projektami edukacyjnymi albo środkami publicznymi, sprawę należy ocenić indywidualnie. W takich sytuacjach lepiej uzyskać pisemne stanowisko organu prowadzącego albo poradę prawną przed podpisaniem umowy.

FAQ

Czy dyrektor szkoły musi mieć zgodę organu prowadzącego na dodatkową pracę?

Nie zawsze. Nie ma ogólnego przepisu, który w każdej sytuacji wymagałby zgody organu prowadzącego na dodatkowe zatrudnienie nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora. Mimo to w praktyce warto poinformować organ prowadzący, zwłaszcza gdy praca dotyczy branży edukacyjnej, spółki handlowej, działalności gospodarczej albo może wpływać na dyspozycyjność dyrektora.

Czy dyrektor może pracować w drugiej szkole?

Tak, co do zasady może, jeżeli godziny w drugiej szkole nie kolidują z kierowaniem pierwszą szkołą i nie obniżają jakości wykonywania obowiązków. Trzeba jednak sprawdzić organizację pracy, wymiar zajęć, plan lekcji, zakres obowiązków i ewentualne regulacje wewnętrzne.

Czy dyrektor szkoły może prowadzić własną działalność gospodarczą?

W przypadku dyrektora publicznej szkoły prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego trzeba zachować szczególną ostrożność. Ustawa antykorupcyjna obejmuje kierowników jednostek organizacyjnych gminy, powiatu i województwa oraz przewiduje zakaz prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek dla osób objętych ustawą. Taka sytuacja wymaga indywidualnej analizy.

Czy praca w firmie szkoleniowej jest zawsze zakazana?

Nie zawsze. Trzeba sprawdzić formę prawną firmy, rodzaj umowy, zakres czynności, powiązania firmy ze szkołą lub samorządem oraz to, czy współpraca mogłaby wywołać podejrzenie stronniczości albo interesowności. Najbardziej ryzykowne są sytuacje, w których firma obsługuje szkołę, startuje w zamówieniach organu prowadzącego albo korzysta z decyzji, na które dyrektor ma wpływ.

Czy dodatkowe zatrudnienie może być podstawą odwołania dyrektora?

Sam fakt dodatkowego zatrudnienia zwykle nie powinien wystarczyć. Odwołanie może jednak wchodzić w grę, gdy druga praca powoduje negatywną ocenę pracy, narusza ograniczenia ustawowe, prowadzi do konfliktu interesów albo w szczególnie uzasadnionych przypadkach uniemożliwia prawidłowe kierowanie szkołą.

Co powinien zrobić dyrektor przed podpisaniem dodatkowej umowy?

Powinien ustalić formę współpracy, sprawdzić powiązania podmiotu z jego szkołą i organem prowadzącym, ocenić wpływ pracy na czas wykonywania obowiązków oraz najlepiej pisemnie poinformować organ prowadzący. Przy spółkach, działalności gospodarczej lub podmiotach współpracujących z samorządem warto uzyskać indywidualną poradę prawną.

Podsumowanie

Dyrektor szkoły może co do zasady łączyć funkcję kierowniczą z dodatkowym zatrudnieniem, ale nie w każdej formule i nie w każdych okolicznościach. Najbezpieczniejsze są dodatkowe godziny dydaktyczne lub praca szkoleniowa wykonywana poza czasem obowiązków dyrektora, bez powiązań z kierowaną szkołą i bez konfliktu interesów.

Największą ostrożność trzeba zachować przy firmach szkoleniowych, spółkach prawa handlowego i własnej działalności gospodarczej. W szkołach publicznych prowadzonych przez samorząd dyrektor może podlegać ograniczeniom antykorupcyjnym jako kierownik jednostki organizacyjnej. Dlatego każdą taką współpracę należy ocenić konkretnie, biorąc pod uwagę formę umowy, zakres zadań i relacje między podmiotami.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, w szczególności art. 66 i art. 68, Dz.U. 2025 poz. 1043.

2. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, w szczególności art. 6a, art. 42 i art. 42c, Dz.U. 2026 poz. 515.

3. Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych, w szczególności art. 3, art. 30 i art. 31, Dz.U. 2022 poz. 530.

4. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, w szczególności art. 2, art. 4 i art. 5, Dz.U. 2025 poz. 499.