Czy współwłaściciel domu musi płacić za drugi licznik prądu?

Czy drugi licznik prądu jest kosztem wspólnym?

W opisanej sytuacji, gdy dom jest przedmiotem współwłasności, a brat chce założyć drugi licznik prądu przede wszystkim dla własnych rozliczeń, nie ma automatycznego obowiązku dopłacania do takiego wydatku przez drugiego współwłaściciela. Taki koszt nie jest z samego faktu współwłasności kosztem utrzymania nieruchomości wspólnej.

Podstawowe znaczenie ma art. 207 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, zgodnie z którym pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów, a w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną. Przepis ten obejmuje więc tylko wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną, a nie każdy koszt poniesiony przez jednego ze współwłaścicieli.

Jeżeli drugi licznik ma służyć wyłącznie temu, aby brat oddzielnie rozliczał własne zużycie energii, jest to zasadniczo wydatek w jego interesie. Nie jest to koszt konieczny do zachowania domu, zapobieżenia szkodzie ani normalnego utrzymania nieruchomości. W takim wariancie brat powinien ponieść koszt sam, chyba że wcześniej umówiliście się inaczej.

Kiedy koszt licznika może obciążać wszystkich współwłaścicieli?

Inaczej należy ocenić sytuację, gdy montaż drugiego licznika jest elementem szerszych prac dotyczących całej nieruchomości, np. modernizacji wspólnej instalacji elektrycznej, poprawy bezpieczeństwa albo dostosowania instalacji do prawidłowego korzystania z domu przez wszystkich współwłaścicieli. Wtedy trzeba badać, czy wydatek jest rzeczywiście związany z rzeczą wspólną w rozumieniu art. 207 Kodeksu cywilnego.

W orzecznictwie podkreśla się, że wydatkami z art. 207 Kodeksu cywilnego są nakłady na rzecz wspólną, w szczególności nakłady konieczne i użyteczne, jeżeli mieszczą się w zasadach prawidłowego zarządu rzeczą wspólną. Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt I ACa 451/13, wskazał, że wydatki te są ponoszone najczęściej w toku normalnej eksploatacji rzeczy, według zasad prawidłowej gospodarki, a ciężarami są m.in. podatki i inne świadczenia publicznoprawne związane z nieruchomością.

W praktyce trzeba więc odróżnić koszt prywatny od kosztu wspólnego. Sam fakt, że przewody, tablica licznikowa albo przyłącze znajdują się w domu stanowiącym współwłasność, nie oznacza jeszcze, że każdy wydatek związany z drugim punktem pomiarowym ma być dzielony między współwłaścicieli.

Czy brat może sam założyć drugi licznik bez zgody?

To zależy od zakresu prac. Zgodnie z art. 199 Kodeksu cywilnego do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Jeżeli takiej zgody nie ma, współwłaściciele mający co najmniej połowę udziałów mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd.

Z kolei art. 201 Kodeksu cywilnego stanowi, że do czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli, liczona według wielkości udziałów. Jeżeli większości nie ma, każdy współwłaściciel może żądać upoważnienia sądowego do dokonania czynności.

Założenie drugiego licznika może być tylko technicznym rozdzieleniem rozliczeń, ale może też wymagać ingerencji w instalację wspólną, przyłącze, tablicę licznikową, zabezpieczenia lub sposób korzystania z części wspólnych domu. Im większa ingerencja w nieruchomość i im trwalsze skutki dla wszystkich współwłaścicieli, tym bardziej prawdopodobne, że będzie potrzebna zgoda według art. 199 Kodeksu cywilnego. Odrębny wariant, w którym dwa lokale są rozliczane przez jeden licznik, omawiamy w materiale o jednym liczniku prądu dla dwóch lokali.

Trzeba też pamiętać o art. 206 Kodeksu cywilnego. Przepis ten przyznaje każdemu współwłaścicielowi prawo do współposiadania rzeczy wspólnej i korzystania z niej w zakresie dającym się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem przez pozostałych współwłaścicieli. Brat nie może więc wykonywać prac w sposób, który bez podstawy prawnej ograniczy korzystanie z domu przez drugiego współwłaściciela.

Umowa z operatorem energetycznym a rozliczenia między współwłaścicielami

Kwestie techniczne i umowne związane z drugim układem pomiarowym zależą od zasad operatora systemu dystrybucyjnego, warunków przyłączenia, istniejącej instalacji oraz umowy sprzedaży lub dystrybucji energii. Art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne przewiduje obowiązek zawarcia umowy o przyłączenie do sieci, jeżeli istnieją techniczne i ekonomiczne warunki przyłączenia, a żądający zawarcia umowy spełnia warunki przyłączenia do sieci i odbioru.

Natomiast art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne wskazuje, że dostarczanie paliw gazowych lub energii odbywa się po uprzednim przyłączeniu do sieci, na podstawie umowy sprzedaży i umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji albo umowy kompleksowej. Oznacza to, że samo życzenie jednego współwłaściciela nie przesądza jeszcze, że drugi licznik zostanie założony ani że kosztami można obciążyć pozostałych współwłaścicieli.

Prawo energetyczne reguluje relację z przedsiębiorstwem energetycznym, a Kodeks cywilny reguluje rozliczenia między współwłaścicielami. To, że operator dopuści technicznie drugi układ pomiarowy, nie oznacza automatycznie, że drugi współwłaściciel ma uczestniczyć w kosztach.

Jak odmówić zapłaty za drugi licznik?

Najbezpieczniej odpowiedzieć bratu pisemnie, że nie wyrażasz zgody na obciążenie Cię kosztami montażu drugiego licznika, ponieważ wydatek służy jego indywidualnym rozliczeniom i nie jest uzgodnionym kosztem utrzymania nieruchomości wspólnej. Warto jednocześnie zaznaczyć, że nie sprzeciwiasz się samemu rozwiązaniu, jeżeli zostanie wykonane zgodnie z prawem, bez szkody dla wspólnej instalacji i na koszt osoby zainteresowanej.

Jeżeli prace mają dotyczyć wspólnych elementów instalacji, możesz zażądać przedstawienia projektu, warunków technicznych, kosztorysu i informacji, czy konieczna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Jeżeli brat wykona prace bez wymaganej zgody i powstanie szkoda albo ograniczenie korzystania z domu, odpowiedzialność może być oceniana na podstawie ogólnych przepisów Kodeksu cywilnego, w szczególności art. 415 Kodeksu cywilnego dotyczącego odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną z winy.

Jeżeli brat już zapłacił za licznik i żąda zwrotu części kosztów, powinien wykazać, że był to wydatek związany z rzeczą wspólną w rozumieniu art. 207 Kodeksu cywilnego, a nie wyłącznie jego prywatna inwestycja. Sam paragon, faktura albo decyzja o montażu nie przesądzają jeszcze o obowiązku zwrotu.

Praktyczne kroki dla współwłaściciela

• Poproś brata o pisemne wskazanie, jaki dokładnie licznik chce założyć, kto będzie stroną umowy z operatorem i jaki będzie zakres prac.
• Ustal, czy prace dotyczą wyłącznie jego części używanej w domu, czy ingerują w elementy wspólne instalacji elektrycznej.
• Nie podpisuj zgody na podział kosztów, jeżeli nie chcesz ich ponosić i nie uznajesz wydatku za wspólny.
• Jeżeli instalacja ma być modernizowana dla całego domu, rozważ wspólne uzgodnienie kosztorysu i zasad płatności według udziałów.
• W przypadku sporu zachowuj korespondencję, faktury, zdjęcia instalacji i informacje od operatora.

FAQ

Czy współwłaściciel musi płacić za drugi licznik prądu?

Nie, jeżeli drugi licznik ma służyć wyłącznie innemu współwłaścicielowi do jego indywidualnych rozliczeń. Obowiązek zapłaty może powstać dopiero wtedy, gdy wydatek jest rzeczywiście związany z rzeczą wspólną w rozumieniu art. 207 Kodeksu cywilnego albo gdy współwłaściciele tak się umówili.

Czy brat może żądać zwrotu połowy kosztów po montażu?

Może żądać, ale powinien wykazać podstawę prawną takiego roszczenia. Jeżeli koszt dotyczył tylko jego wygody lub jego części domu, samo poniesienie wydatku nie wystarczy do obciążenia drugiego współwłaściciela.

Czy na drugi licznik potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli?

To zależy od zakresu prac. Jeżeli montaż wiąże się z istotną ingerencją w instalację wspólną albo zmianą sposobu korzystania z nieruchomości, może być potrzebna zgoda na podstawie art. 199 Kodeksu cywilnego. Przy mniej istotnych czynnościach mogą mieć zastosowanie zasady zwykłego zarządu z art. 201 Kodeksu cywilnego.

Czy mogę zgodzić się na licznik, ale odmówić zapłaty?

Tak. Można wyraźnie napisać, że nie sprzeciwiasz się założeniu drugiego licznika na koszt zainteresowanego współwłaściciela, o ile prace zostaną wykonane zgodnie z prawem, bez szkody dla nieruchomości i bez ograniczenia Twojego korzystania z domu.

Co zrobić, jeśli współwłaściciel wykonał prace bez zgody?

Najpierw należy ustalić, czy prace przekraczały zwykły zarząd i czy spowodowały szkodę albo ograniczenie korzystania z domu. W zależności od skutków można żądać wyjaśnień, dokumentów, przywrócenia stanu zgodnego z prawem, rozliczenia kosztów albo odszkodowania na zasadach ogólnych.

Podsumowanie

Współwłaściciel domu nie musi automatycznie finansować drugiego licznika prądu zakładanego z inicjatywy innego współwłaściciela. Jeżeli rozwiązanie służy wyłącznie bratu, to zasadniczo brat powinien ponieść jego koszt. Do wspólnego rozliczenia mogą wejść tylko takie wydatki, które rzeczywiście dotyczą nieruchomości wspólnej, są uzasadnione prawidłowym zarządem albo zostały uzgodnione przez współwłaścicieli.

Źródła

1. Art. 199, art. 201, art. 206, art. 207 i art. 415 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93.
2. Art. 5 ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne - Dz.U. 1997 nr 54 poz. 348.
3. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt I ACa 451/13.