Czy można jeździć microcarem na dowód osobisty?

Czym jest microcar w świetle przepisów?

Określenie microcar jest nazwą potoczną. O tym, jakie uprawnienia są potrzebne do prowadzenia takiego pojazdu, nie przesądza nazwa handlowa ani wygląd podobny do małego samochodu, lecz jego formalna kwalifikacja w dokumentach pojazdu, w szczególności masa własna, prędkość konstrukcyjna, liczba kół oraz kategoria homologacyjna.

Prawo o ruchu drogowym odróżnia przede wszystkim motorower, czterokołowiec lekki i czterokołowiec. Motorower jest pojazdem dwu- albo trójkołowym, z silnikiem spalinowym do 50 cm3 albo silnikiem elektrycznym o mocy nie większej niż 4 kW, którego konstrukcja ogranicza prędkość do 45 km/h. Czterokołowiec lekki jest natomiast czterokołowcem, którego masa własna nie przekracza 350 kg i którego konstrukcja ogranicza prędkość jazdy do 45 km/h.

Jeżeli opisany pojazd ma cztery koła, masę własną 330 kg i konstrukcyjnie nie przekracza 45 km/h, najprawdopodobniej będzie czterokołowcem lekkim. Nie można go wtedy traktować jak motoroweru tylko dlatego, że jest mały i ma ograniczoną prędkość.

Jakie prawo jazdy jest potrzebne do microcara?

Prawo jazdy kategorii AM uprawnia do kierowania motorowerem oraz czterokołowcem lekkim. Minimalny wiek dla kategorii AM wynosi 14 lat. Osoba niepełnoletnia, aby rozpocząć procedurę uzyskania prawa jazdy, potrzebuje zgody rodzica albo opiekuna.

Jeżeli pojazd nie spełnia warunków czterokołowca lekkiego, bo na przykład ma większą masę albo nie ma ograniczenia prędkości do 45 km/h, może być kwalifikowany jako zwykły czterokołowiec. Wtedy kategoria AM nie wystarczy. Co do zasady potrzebne będzie prawo jazdy kategorii B1 albo B, w zależności od pojazdu i zakresu posiadanych uprawnień.

W praktyce najbezpieczniej sprawdzić dowód rejestracyjny, kartę pojazdu, świadectwo homologacji albo dane z CEPiK. Dla kierowcy liczy się nie potoczne określenie pojazdu, ale jego prawna klasyfikacja. Z tego powodu odpowiedź na pytanie, czy można prowadzić czterokołowiec na dowód, zależy przede wszystkim od tego, czy jest to motorower, czterokołowiec lekki, czy inny pojazd samochodowy.

Czy można jeździć microcarem na dowód?

Jeżeli microcar jest czterokołowcem lekkim, odpowiedź brzmi: nie, sam dowód osobisty nie wystarcza. Do prowadzenia takiego pojazdu trzeba posiadać co najmniej kategorię AM albo inną kategorię prawa jazdy, która obejmuje pojazdy z kategorii AM.

Nie należy mylić dwóch różnych zasad. Po pierwsze, w Polsce kierowca posiadający polskie prawo jazdy zasadniczo nie musi wozić przy sobie fizycznego dokumentu prawa jazdy podczas jazdy. Po drugie, nadal musi mieć same uprawnienia. Brak obowiązku posiadania dokumentu przy sobie nie oznacza możliwości kierowania pojazdem bez uzyskanego prawa jazdy.

Wyjątek przewidziany w przepisach przejściowych dotyczy osób, które przed 19 stycznia 2013 r. ukończyły 18 lat. Takie osoby są uznawane za uprawnione do kierowania motorowerem na terytorium Polski i nie muszą posiadać dokumentu stwierdzającego to uprawnienie. Ten wyjątek nie obejmuje jednak czterokołowców lekkich. Oznacza to, że może on pomóc przy klasycznym motorowerze, ale nie przy czterokołowym microcarze.

Stara karta motorowerowa a kategoria AM

Dawna karta motorowerowa została zastąpiona prawem jazdy kategorii AM. Karta motorowerowa wydana na podstawie wcześniejszych przepisów zachowuje znaczenie na zasadach przejściowych i może podlegać wymianie na prawo jazdy kategorii AM, jeżeli osoba spełnia wymagane warunki.

W praktyce, jeżeli ktoś ma starą kartę motorowerową i chce prowadzić czterokołowiec lekki, powinien ustalić w wydziale komunikacji możliwość wymiany dokumentu na prawo jazdy kategorii AM. Samo posiadanie starej karty albo przekonanie, że dawniej można było jeździć motorowerem, nie powinno być traktowane jako automatyczne uprawnienie do prowadzenia czterokołowego microcara.

Wątpliwości pojawiają się zwłaszcza wtedy, gdy kierowca nie ma kategorii B i chce prowadzić pojazd lekki. W takich przypadkach warto sprawdzić, czy rzeczywiście chodzi o bez kat. B, ale z kategorią AM, czy o jazdę bez jakiegokolwiek prawa jazdy.

Microcar, czterokołowiec lekki, smart – dlaczego to nie to samo?

Mały rozmiar pojazdu nie przesądza o wymaganych uprawnieniach. Microcar może być czterokołowcem lekkim, ale mały samochód miejski może być zwykłym samochodem osobowym. Z kolei smart co do zasady nie jest pojazdem, którym można legalnie jeździć bez prawa jazdy tylko dlatego, że jest niewielki.

Dlatego przed zakupem lub rozpoczęciem jazdy trzeba ustalić formalny rodzaj pojazdu. Jeżeli pojazd jest zarejestrowany jako samochód osobowy, nie wystarczy kategoria AM. Jeżeli jest czterokołowcem lekkim, potrzebna jest co najmniej kategoria AM. Jeżeli jest zwykłym czterokołowcem, konieczne mogą być szersze uprawnienia, najczęściej B1 albo B.

Co grozi za jazdę microcarem bez uprawnień?

Prowadzenie pojazdu mechanicznego bez wymaganych uprawnień na drodze publicznej, w strefie zamieszkania albo w strefie ruchu stanowi wykroczenie. Aktualnie grozi za to kara aresztu, ograniczenia wolności albo grzywna nie niższa niż 1500 zł. W razie popełnienia tego wykroczenia sąd orzeka także zakaz prowadzenia pojazdów.

Konsekwencje mogą być poważniejsze, jeżeli dojdzie do kolizji lub wypadku. Problem może dotyczyć nie tylko odpowiedzialności wykroczeniowej albo karnej, lecz także rozliczeń z ubezpieczycielem, w szczególności gdy kierujący nie miał wymaganych uprawnień do prowadzenia danego pojazdu.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami – w szczególności art. 6, art. 8 i art. 133.
• Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym – w szczególności art. 2 pkt 42b, 42c i 46.
• Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń – w szczególności art. 94.