Awans na nauczyciela mianowanego a rozwiązanie stosunku pracy

Czy można uzyskać awans na nauczyciela mianowanego przed odejściem z pracy?

Tak, ale tylko pod warunkiem, że do zakończenia postępowania awansowego pozostajesz w stosunku pracy na stanowisku nauczyciela. Wynika to z art. 9b ust. 1 oraz art. 9d ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela. Postępowanie egzaminacyjne dotyczy bowiem nauczyciela, a więc osoby zatrudnionej w jednostce objętej zakresem ustawy na stanowisku nauczyciela.

W praktyce oznacza to, że samo wcześniejsze odbycie przygotowania do zawodu nauczyciela albo spełnienie wymagań merytorycznych nie wystarczy. Jeżeli przed egzaminem lub przed wydaniem decyzji przestaniesz być nauczycielem, organ może uznać, że brak jest podstaw do nadania stopnia.

Takie podejście potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych: stopień awansu zawodowego jest związany ze statusem nauczyciela istniejącym w toku postępowania, a nie wyłącznie z tym, że dana osoba kiedyś była zatrudniona w szkole.

Jakie przepisy regulują awans na nauczyciela mianowanego?

Obecnie zasady awansu reguluje przede wszystkim rozdział 3a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, w szczególności art. 9a–9i. W przypadku nauczyciela mianowanego znaczenie mają zwłaszcza:

• art. 9b ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela – wskazujący, że stopień nauczyciela mianowanego nadaje organ prowadzący postępowanie po zdaniu egzaminu przed komisją egzaminacyjną,
• art. 9b ust. 3 i 3a Karty Nauczyciela – określające terminy wydania decyzji,
• art. 9d Karty Nauczyciela – dotyczący przygotowania do zawodu nauczyciela,
• art. 9g Karty Nauczyciela – regulujący komisję egzaminacyjną i przebieg egzaminu.

Trzeba też uwzględnić przepisy wykonawcze, w szczególności rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 24 sierpnia 2022 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli. To ono określa m.in. wymagane dokumenty, sposób dokumentowania spełnienia wymagań oraz organizację egzaminu.

Zobacz również:

• akt nadania
• zakwestionowanie awansu

Co decyduje o tym, czy odejście z pracy zablokuje awans?

Najważniejsze są trzy daty:

Jeżeli więc planujesz odejście ze szkoły za porozumieniem stron, samo ustalenie daty rozwiązania na 31 sierpnia może być bezpieczne tylko wtedy, gdy do tego dnia rzeczywiście zakończy się całe postępowanie – łącznie z egzaminem i wydaniem decyzji.

W praktyce najmniej ryzykowne jest podpisanie porozumienia z datą późniejszą niż przewidywana data doręczenia decyzji o nadaniu stopnia nauczyciela mianowanego. Pozwala to uniknąć sporu, czy w chwili rozstrzygnięcia nadal miałaś status nauczyciela.

Terminy w postępowaniu awansowym

Zgodnie z art. 9b ust. 3 Karty Nauczyciela nauczycielowi, który złoży wniosek o podjęcie postępowania egzaminacyjnego do 30 czerwca danego roku, organ wydaje decyzję o nadaniu albo odmowie nadania stopnia awansu zawodowego w terminie do 31 sierpnia tego roku.

Z kolei zgodnie z art. 9b ust. 3a Karty Nauczyciela, jeżeli wniosek zostanie złożony po 30 czerwca, lecz nie później niż do 31 października, decyzja powinna zostać wydana do 31 grudnia tego samego roku.

Są to terminy ustawowe dla organu. Nie oznacza to jednak gwarancji, że postępowanie na pewno zakończy się wcześniej niż rozwiązanie stosunku pracy. Organ może działać szybciej, ale nie ma obowiązku zakończyć sprawy przed planowaną datą odejścia, jeśli nadal mieści się w ustawowym terminie.

Czy można rozwiązać stosunek pracy za porozumieniem stron?

Tak. Zasady rozwiązania stosunku pracy nauczyciela zależą od podstawy zatrudnienia i rodzaju szkoły, ale porozumienie stron co do zasady jest dopuszczalne. W przypadku nauczycieli zatrudnionych na podstawie umowy o pracę stosuje się art. 30 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, a w odniesieniu do nauczycieli zatrudnionych na podstawie mianowania zastosowanie ma art. 23 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela.

Trzeba jednak pamiętać, że porozumienie stron nie „zawiesza” skutków dla awansu. Jeżeli ustalisz datę rozwiązania zatrudnienia przed zakończeniem postępowania, sama zgodna wola stron nie ochroni prawa do uzyskania stopnia.

Dlatego, jeśli planowana jest rezygnacja z pracy, warto najpierw ustalić harmonogram egzaminu i przewidywany termin decyzji, a dopiero potem podpisywać porozumienie rozwiązujące stosunek pracy.

Jak najlepiej zabezpieczyć swoje prawa?

W sytuacji podobnej do opisanej najbezpieczniejsze są następujące działania:

1. sprawdzenie, czy przygotowanie do zawodu nauczyciela zostało prawidłowo przedłużone i udokumentowane po nieobecności,
2. upewnienie się, że wniosek o postępowanie egzaminacyjne został złożony we właściwym terminie,
3. uzyskanie informacji o planowanym terminie egzaminu,
4. nieustalanie daty rozwiązania stosunku pracy wcześniej niż po zakończeniu egzaminu i wydaniu decyzji,
5. zachowanie pełnej dokumentacji: wniosku, potwierdzenia wpływu, zawiadomienia o egzaminie, protokołu i decyzji.

Jeżeli nieobecność z powodu choroby wpłynęła na bieg przygotowania do zawodu, trzeba dodatkowo zweryfikować, czy przedłużenie zostało dokonane prawidłowo na podstawie przepisów Karty Nauczyciela i rozporządzenia wykonawczego. Błąd w tym zakresie może stać się podstawą kwestionowania całego postępowania.

W niektórych sprawach pojawia się też problem formalny związany z dokumentacją awansu lub późniejszym cofnięciem awansu. Dlatego warto zadbać o kompletność akt jeszcze przed rozwiązaniem stosunku pracy.

Czy samo zdanie egzaminu wystarczy?

Nie zawsze. Zdanie egzaminu przed komisją jest warunkiem koniecznym, ale formalnie stopień nauczyciela mianowanego jest nadawany w drodze decyzji administracyjnej. Wynika to z art. 9b ust. 4 Karty Nauczyciela.

Z perspektywy bezpieczeństwa prawnego nie warto więc opierać się wyłącznie na założeniu, że „egzamin już był, więc sprawa jest zamknięta”. Dopiero decyzja o nadaniu stopnia daje pełne potwierdzenie skutku prawnego. Najlepiej, aby stosunek pracy trwał co najmniej do momentu jej wydania i doręczenia.

Co jeśli organ nie zdąży do 31 sierpnia?

Jeżeli wniosek został złożony do 30 czerwca, organ powinien wydać decyzję do 31 sierpnia. Brak decyzji w terminie może oznaczać bezczynność lub przewlekłość postępowania w rozumieniu art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.

To jednak nie rozwiązuje problemu osoby, która wcześniej zakończyła zatrudnienie. Skarga na bezczynność może służyć ochronie proceduralnej, ale nie przywraca automatycznie statusu nauczyciela wymaganego do uzyskania awansu. Dlatego lepiej zapobiec ryzyku niż później spierać się z organem.

Zobacz również:

• brak mianowania nauczyciela

Podsumowanie

Jeżeli chcesz uzyskać stopień nauczyciela mianowanego i jednocześnie odejść z pracy, kluczowe jest zachowanie ciągłości zatrudnienia do zakończenia postępowania awansowego. W praktyce najlepiej doprowadzić do przeprowadzenia egzaminu i wydania decyzji jeszcze przed datą rozwiązania stosunku pracy.

Sam fakt, że planujesz odejść z końcem sierpnia, nie przekreśla awansu. Ryzyko pojawia się wtedy, gdy egzamin lub decyzja wypadną już po ustaniu zatrudnienia albo gdy nie ma pewności co do prawidłowego przedłużenia przygotowania do zawodu nauczyciela.

FAQ

Czy mogę złożyć wypowiedzenie i jednocześnie kończyć awans?

Możesz, ale tylko jeśli do dnia egzaminu i wydania decyzji nadal pozostajesz nauczycielem. W przeciwnym razie możesz utracić możliwość uzyskania stopnia.

Czy urlop lub zwolnienie lekarskie wykluczają awans?

Nie automatycznie. Istotne jest to, czy nadal trwa stosunek pracy oraz czy przygotowanie do zawodu zostało prawidłowo przedłużone zgodnie z przepisami.

Czy wystarczy, że egzamin odbędzie się przed końcem zatrudnienia?

Najbezpieczniej, aby przed końcem zatrudnienia została także wydana decyzja o nadaniu stopnia. Sam egzamin nie zawsze zamyka sprawę.

Czy organ może wydać decyzję szybciej niż do 31 sierpnia?

Tak. Art. 9b ust. 3 Karty Nauczyciela określa termin maksymalny. Jeżeli dokumenty są kompletne, organ może zakończyć sprawę wcześniej.

Co zrobić, gdy mam wątpliwości co do dokumentacji awansu?

Warto sprawdzić komplet dokumentów, terminy i podstawę prawną przed rozwiązaniem stosunku pracy. Szczególnie ważne są potwierdzenia złożenia wniosku, zawiadomienia o egzaminie i decyzja administracyjna.

Źródła

1. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, w szczególności art. 9a–9i, art. 23 ust. 1 pkt 1, ISAP.

2. Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 24 sierpnia 2022 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli.

3. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, art. 35 i art. 37.

4. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, art. 30 § 1 pkt 1.

5. Wyrok NSA z 7 marca 2012 r., I OSK 1337/11; wyrok WSA w Bydgoszczy z 3 listopada 2010 r., II SAB/Bd 38/10; wyrok WSA w Warszawie z 16 lutego 2010 r., II SA/Wa 1730/09.