Zarzut nękania po rozstaniu – jak się bronić?

Zarzut nękania po rozstaniu – od czego zacząć?

Postawienie zarzutu nękania nie oznacza jeszcze winy, ale oznacza, że organ ścigania uznał zgromadzone informacje za wystarczające do przesłuchania danej osoby jako podejrzanego. W praktyce trzeba ustalić trzy rzeczy: jakie dokładnie zachowania opisano w zarzucie, w jakim okresie miały występować oraz czym prokuratura uzasadnia uporczywość i skutek po stronie pokrzywdzonej.

W sprawach po rozstaniu częsty problem polega na tym, że jedna strona twierdzi, iż była nękana telefonami, wiadomościami lub wizytami, a druga strona wyjaśnia, że próbowała jedynie ustalić odbiór dzieci, ich stan zdrowia, szkołę albo wykonanie kontaktów. Dla obrony decydujące są szczegóły: liczba kontaktów, ich treść, godziny, ton wypowiedzi, reakcje drugiej strony, wcześniejsze ustalenia rodzicielskie oraz to, czy istniał realny powód kontaktu.

Aktualne brzmienie art. 190a Kodeksu karnego

Podstawą odpowiedzialności za stalking jest art. 190a Kodeksu karnego. Przepis w aktualnym brzmieniu jest znacznie surowszy niż dawniej i obejmuje nie tylko poczucie zagrożenia, lecz także poniżenia lub udręczenia.

Odpowiedzialność karna nie powstaje więc za każdy konflikt, kłótnię czy jednorazową serię wiadomości. Organ ścigania powinien wykazać uporczywość, niechciany charakter zachowania oraz jeden ze skutków wskazanych w przepisie. Przy ocenie znaczenie ma nie tylko subiektywne odczucie pokrzywdzonej, ale także to, czy poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia było uzasadnione okolicznościami.

Kiedy kontakt z byłą żoną może być uznany za nękanie?

Największe ryzyko pojawia się wtedy, gdy kontakt jest częsty, narzucany mimo wyraźnego sprzeciwu, prowadzony o nietypowych porach, nacechowany pretensjami, groźbami, kontrolowaniem albo próbą wywierania presji. Znaczenie mogą mieć również zachowania poza komunikacją elektroniczną: pojawianie się pod domem, pracą, szkołą dziecka, obserwowanie, wypytywanie innych osób, komentowanie prywatnego życia albo używanie osób trzecich do przekazywania wiadomości.

Nie każda próba rozmowy o dziecku jest jednak stalkingiem. Jeżeli kontakt dotyczył konkretnych spraw rodzicielskich, był rzeczowy, mieścił się w granicach orzeczenia sądu rodzinnego albo wynikał z nagłej sytuacji dotyczącej dziecka, należy to jasno wykazać. W obronie trzeba odróżnić uzasadnione działania rodzica od zachowań, które obiektywnie mogą być odebrane jako natarczywe lub naruszające prywatność.

W sprawach rodzinnych trzeba też uważać na treść wiadomości. Nawet jeżeli cel kontaktu był związany z dzieckiem, obraźliwe komentarze, oskarżenia, groźby, wielokrotne ponawianie połączeń albo pojawianie się bez zapowiedzi mogą osłabić linię obrony.

Jak przygotować obronę po przedstawieniu zarzutów?

Najpierw należy uzyskać możliwie precyzyjną informację o zarzucie: okres, sposób działania, liczba kontaktów, wskazane skutki i dowody, na których opiera się organ ścigania. Następnie warto sporządzić chronologię zdarzeń i podzielić materiał na trzy grupy: kontakty dotyczące dzieci, kontakty wynikające z pilnej potrzeby oraz zachowania, które druga strona może interpretować jako niechciane.

Przydatne dowody to w szczególności:

• orzeczenie lub ugoda dotycząca kontaktów z dziećmi, a także postanowienia zabezpieczające;
• pełna historia wiadomości, a nie tylko pojedyncze wyrwane z kontekstu fragmenty;
• billing połączeń, zrzuty ekranu z datą i godziną, e-maile oraz komunikatory;
• dowody odwołanych lub utrudnionych kontaktów, np. korespondencja, notatki, potwierdzenia przyjazdu, świadkowie;
• informacje ze szkoły, przedszkola, od lekarza lub innych osób, jeżeli kontakt był związany z dobrem dziecka;
• dowody spokojnego przebiegu spotkań, np. monitoring, zeznania nauczycieli, sąsiadów lub członków rodziny.

Nie należy usuwać wiadomości ani przedstawiać tylko tych fragmentów, które są korzystne. W sprawach o nękanie kontekst jest bardzo ważny. Jeżeli druga strona odpowiadała na wiadomości, sama inicjowała kontakt albo wcześniej akceptowała określony sposób komunikacji, również może to mieć znaczenie dla oceny, czy zachowanie było bezprawne i uporczywe.

Prawa podejrzanego w sprawie o nękanie

Podejrzany ma prawo do obrony, w tym do korzystania z pomocy obrońcy, składania wyjaśnień, odmowy składania wyjaśnień albo odmowy odpowiedzi na poszczególne pytania. Może także składać wnioski dowodowe, wnioskować o przesłuchanie świadków, dołączenie dokumentów, analizę telefonu lub zabezpieczenie nagrań, jeżeli mają znaczenie dla sprawy.

W praktyce nie zawsze warto składać obszerne wyjaśnienia od razu, zwłaszcza gdy podejrzany nie zna jeszcze całości materiału. Czasem bezpieczniejsze jest krótkie stanowisko, że nie przyznaje się do zarzutu, a szczegółowe wyjaśnienia zostaną złożone po analizie akt i dowodów. To zależy od konkretnej sprawy, dlatego decyzję trzeba dopasować do materiału dowodowego.

Jeżeli ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego, po złożeniu takiego wniosku postępowanie co do zasady toczy się z urzędu. Cofnięcie wniosku jest możliwe tylko w warunkach przewidzianych w Kodeksie postępowania karnego i wymaga zgody właściwego organu. Nie należy więc zakładać, że prywatne porozumienie automatycznie zakończy sprawę.

Kontakty z dziećmi a zarzut nękania

Rodzice i dzieci mają prawo oraz obowiązek utrzymywania kontaktów niezależnie od władzy rodzicielskiej. Jeżeli kontakty zostały ustalone orzeczeniem sądu albo ugodą, powinny być wykonywane zgodnie z ich treścią. Jeżeli druga strona utrudnia spotkania, właściwym narzędziem jest wniosek do sądu opiekuńczego o zagrożenie nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej za każde naruszenie obowiązku, a przy dalszych naruszeniach – wniosek o nakazanie zapłaty.

To ważne, ponieważ samodzielne próby wymuszania kontaktów przez wielokrotne telefony, wiadomości, przyjazdy pod dom albo pojawianie się w miejscach, w których przebywa druga strona, mogą zostać wykorzystane przeciwko rodzicowi. Jeżeli była żona złożyła zawiadomienie o nękaniu, bezpieczniej jest przenieść spór o dzieci na drogę rodzinną i dokumentować każdą niewykonaną próbę kontaktu.

W konfliktach po rozstaniu warto odróżniać sprawy, w których chodzi o nękanie po rozstaniu, od sytuacji, w których zasadniczy problem polega na wykonywaniu władzy rodzicielskiej i kontaktów. Jeżeli w tle pojawia się kontrola, zastraszanie albo manipulacja dzieckiem, pomocne może być także omówienie, czym jest nękanie w małżeństwie i przemoc psychiczna w relacji rodzinnej.

Jeżeli prokurator, sąd albo druga strona domaga się zakazu kontaktowania lub zbliżania, trzeba sprawdzić, jak taki zakaz ma wpływać na odbiór dzieci, kontakt telefoniczny z dzieckiem, udział w szkole i sprawy zdrowotne. W podobnych sytuacjach istotne są środki ochrony przy zarzucie nękania oraz ich pogodzenie z wykonywaniem kontaktów z dziećmi.

Czego unikać w toku sprawy?

Po przedstawieniu zarzutów najlepiej unikać samodzielnego wyjaśniania sprawy z pokrzywdzoną, namawiania jej do zmiany zeznań, komentowania sprawy w mediach społecznościowych oraz kontaktu przez rodzinę lub znajomych. Takie działania mogą zostać odebrane jako dalsza presja, nawet jeżeli intencją podejrzanego było zakończenie konfliktu.

Jeżeli kontakt jest konieczny z uwagi na dzieci, warto korzystać z możliwie neutralnych i łatwych do udokumentowania kanałów: e-maila, aplikacji do kontaktów rodzicielskich, pełnomocników albo komunikacji wprost ograniczonej do spraw dziecka. Wiadomości powinny być krótkie, rzeczowe i pozbawione ocen dotyczących byłej partnerki.

FAQ

Czy kilka telefonów do byłej żony to już nękanie?

Nie zawsze. Liczy się całokształt okoliczności: liczba połączeń, ich rozłożenie w czasie, pora, treść rozmów, reakcja drugiej strony i cel kontaktu. Kilka rzeczowych prób ustalenia kontaktu z dzieckiem zwykle wymaga innej oceny niż wielotygodniowe, niechciane i natarczywe telefony.

Czy muszę składać wyjaśnienia na policji lub w prokuraturze?

Podejrzany ma prawo składać wyjaśnienia, ale ma także prawo odmówić ich składania albo odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania. Warto podjąć tę decyzję świadomie, po ustaleniu, jakie dowody znajdują się w sprawie i czego dokładnie dotyczy zarzut.

Jakie dowody są najważniejsze przy obronie przed zarzutem stalkingu?

Najczęściej znaczenie mają pełne rozmowy i wiadomości, billing, orzeczenia dotyczące dzieci, dowody utrudniania kontaktów, świadkowie oraz dokumenty pokazujące rzeczywisty powód kontaktu. Nie należy ograniczać się do pojedynczych korzystnych screenów, bo organ ścigania ocenia całość zachowania.

Czy utrudnianie kontaktów z dziećmi usprawiedliwia częste wiadomości?

Utrudnianie kontaktów może tłumaczyć potrzebę komunikacji, ale nie daje prawa do natarczywego kontaktowania się bez ograniczeń. Bezpieczniejszym rozwiązaniem jest dokumentowanie naruszeń i wystąpienie do sądu rodzinnego o zastosowanie procedury z art. 59815 i 59816 K.p.c.

Czy była żona może wycofać zawiadomienie o nękaniu?

W sprawie o art. 190a § 1 lub § 2 K.k. ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego. Po złożeniu wniosku sprawa toczy się z urzędu, a cofnięcie wniosku wymaga zgody organu procesowego. Ponowne złożenie cofniętego wniosku jest niedopuszczalne, dlatego organ bada taką decyzję ostrożnie.

Czy zakaz kontaktu z byłą żoną blokuje kontakty z dziećmi?

To zależy od treści zakazu i rozstrzygnięcia sądu rodzinnego. Zakaz może wymagać ustalenia pośredniego sposobu przekazywania informacji o dzieciach, odbioru przez osoby trzecie albo zmiany zasad kontaktów. Nie należy samodzielnie interpretować zakazu w sposób, który może narazić na zarzut jego naruszenia.

Podsumowanie

Obrona przed zarzutem nękania po rozstaniu wymaga uporządkowania faktów i dowodów. Najważniejsze jest wykazanie, czy kontakt miał rzeczowy cel związany z dziećmi, czy był proporcjonalny oraz czy rzeczywiście doszło do uporczywego, niechcianego zachowania wywołującego skutek wymagany przez art. 190a K.k. Równolegle spór o wykonywanie kontaktów z dziećmi powinien być prowadzony przed sądem rodzinnym, bo prywatna eskalacja kontaktu może pogorszyć sytuację procesową.

Źródła

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, w szczególności art. 190a i art. 41a – Dz.U. 2025 poz. 383.
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, w szczególności art. 12, art. 175, art. 300, art. 315 i art. 321 – Dz.U. 2026 poz. 490.
3. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 59815–59821 – Dz.U. 2026 poz. 468.
4. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności art. 113–113⁶ – ELI.