Zawieszenie wypłaty renty rodzinnej po licencjacie

Renta rodzinna dla studenta po ukończeniu licencjatu

Podstawą prawa dziecka do renty rodzinnej jest art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 1 tej ustawy dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione mają prawo do renty rodzinnej do ukończenia 16 lat. Jeżeli przekroczyły 16 lat, prawo trwa do ukończenia nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do osiągnięcia 25 lat życia, co wynika z art. 68 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.

Wyjątek dotyczący 25. roku życia przewiduje art. 68 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Jeżeli dziecko osiągnęło 25 lat, będąc na ostatnim roku studiów w szkole wyższej, prawo do renty rodzinnej przedłuża się do zakończenia tego roku studiów. Przepis ten nie daje jednak automatycznie prawa do świadczenia po 25. urodzinach każdemu studentowi; decyduje to, czy w dniu ukończenia 25 lat student był na ostatnim roku studiów.

W opisanej sytuacji kluczowe jest nie samo ukończenie studiów licencjackich, lecz to, czy syn może wykazać dalszą naukę, np. przyjęcie na studia magisterskie i rozpoczęcie kolejnego etapu kształcenia. Jeżeli syn ukończył studia I stopnia, złożył dokumenty na studia II stopnia i został przyjęty albo uczelnia potwierdza ciągłość kształcenia, istnieją argumenty za tym, że prawo do renty rodzinnej nie powinno zostać definitywnie odebrane wyłącznie z powodu wakacyjnej przerwy między etapami studiów.

Czy wakacje między licencjatem a magisterką przerywają prawo do renty?

Art. 68 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS posługuje się pojęciem „do ukończenia nauki w szkole”. Przepis nie wyjaśnia szczegółowo, jak traktować przerwę wakacyjną między studiami I i II stopnia. W praktyce znaczenie mają dokumenty z uczelni oraz konkretna sytuacja studenta: data obrony pracy licencjackiej, data przyjęcia na studia magisterskie, termin rozpoczęcia zajęć i to, czy między etapami kształcenia doszło do realnego zaprzestania nauki.

W orzecznictwie podkreślano, że prawo do renty rodzinnej nie zależy od systematyczności nauki, ocen ani powtarzania semestrów, lecz od kontynuowania nauki i spełnienia limitu wieku. Tak wskazał Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt III AUa 1524/07. Ten pogląd może być pomocny, gdy ZUS uznaje, że samo ukończenie licencjatu kończy prawo do świadczenia, mimo że student przechodzi bezpośrednio na studia magisterskie.

W sprawach dotyczących studiów licencjackich i bezpośrednich studiów magisterskich przywoływany jest również wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 18 lutego 2003 r., sygn. akt III AUa 1550/02. Sąd wskazał w nim, że studia licencjackie i bezpośrednie studia magisterskie w tej samej szkole wyższej mogą być traktowane jako jedne studia wyższe na potrzeby art. 68 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Orzeczenie to dotyczyło zwłaszcza przedłużenia renty po ukończeniu 25 lat na ostatnim roku studiów, ale jego argumentacja bywa użyteczna także przy ocenie ciągłości nauki.

Trzeba jednak zaznaczyć, że ZUS może badać formalny status studenta. Zgodnie z art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce datą ukończenia studiów jest zasadniczo data złożenia egzaminu dyplomowego, a w przypadkach wskazanych w tym przepisie inna data określona dla danego kierunku. Po ukończeniu studiów I stopnia student może więc potrzebować nowego zaświadczenia potwierdzającego przyjęcie na studia II stopnia albo rozpoczęcie tych studiów.

Jakie dokumenty złożyć w ZUS, aby wznowić wypłatę renty rodzinnej?

Jeżeli ZUS wstrzymał wypłatę renty rodzinnej po ukończeniu licencjatu, należy przede wszystkim ustalić, czy przyczyną było ustanie prawa do świadczenia, zawieszenie prawa, czy brak dokumentów potwierdzających dalszą naukę. Najważniejsze jest dokładne przeczytanie decyzji ZUS i pouczenia o odwołaniu.

W praktyce warto złożyć do ZUS:

• zaświadczenie z uczelni o ukończeniu studiów I stopnia, z datą obrony albo datą ukończenia studiów;
• zaświadczenie o przyjęciu na studia II stopnia, a po rozpoczęciu roku akademickiego także zaświadczenie o posiadaniu statusu studenta;
• kopię decyzji o przyjęciu na studia magisterskie albo potwierdzenie wpisu na listę studentów, jeżeli uczelnia wydaje taki dokument;
• wniosek o wznowienie wypłaty renty rodzinnej i wypłatę zaległych świadczeń, jeżeli ZUS wstrzymał wypłatę z powodu braku dowodów dalszej nauki;
• ewentualnie odwołanie od decyzji ZUS, jeżeli organ wydał decyzję o ustaniu prawa do renty rodzinnej albo odmowie wypłaty za okres wakacyjny.

Wstrzymanie wypłaty a ustanie prawa do renty rodzinnej

Art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przewiduje wstrzymanie wypłaty świadczenia, jeżeli powstaną okoliczności uzasadniające zawieszenie prawa do świadczenia albo ustanie tego prawa. Z kolei art. 134 ust. 1 pkt 2 tej ustawy pozwala wstrzymać wypłatę, jeżeli osoba pobierająca świadczenie mimo pouczenia lub żądania organu rentowego nie przedłoży dowodów stwierdzających dalsze istnienie prawa do świadczeń.

Różnica jest praktycznie bardzo ważna. Jeżeli ZUS wstrzymał wypłatę tylko dlatego, że nie otrzymał aktualnego zaświadczenia z uczelni, po dostarczeniu dokumentów można domagać się wznowienia wypłaty. Art. 135 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS stanowi, że w razie ustania przyczyny powodującej wstrzymanie wypłaty świadczenia wypłatę wznawia się od miesiąca ustania tej przyczyny, jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty albo wydano z urzędu decyzję o jej wznowieniu.

Jeżeli natomiast ZUS wydał decyzję o ustaniu prawa do renty rodzinnej, samo dosłanie dokumentów może nie wystarczyć. Wtedy zwykle trzeba skorzystać z trybu odwoławczego albo złożyć nowy wniosek z pełnymi dowodami dalszej nauki. Odwołanie wnosi się na piśmie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, ale za pośrednictwem jednostki ZUS, która wydała decyzję. Termin wynosi miesiąc od doręczenia decyzji, co wynika z art. 477⁹ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Czy warto zapisać się na wakacyjny kurs?

Zapisanie się na wakacyjny kurs nie jest pewnym rozwiązaniem. Art. 68 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS mówi o nauce w szkole, a nie o dowolnym kursie, szkoleniu czy zajęciach wakacyjnych. Jeżeli kurs nie jest prowadzony przez szkołę w rozumieniu przepisów oświatowych albo nie daje statusu ucznia lub studenta, ZUS może uznać, że nie potwierdza on dalszej nauki wymaganej do renty rodzinnej.

Bezpieczniejszym kierunkiem jest uzyskanie dokumentu z uczelni: zaświadczenia o przyjęciu na studia magisterskie, zaświadczenia o wpisie na listę studentów albo pisma potwierdzającego, że dana osoba kontynuuje kształcenie od najbliższego semestru lub roku akademickiego. Jeżeli uczelnia odmawia wydania zaświadczenia przed rozpoczęciem roku akademickiego, można złożyć do ZUS decyzję o przyjęciu na studia i po rozpoczęciu zajęć niezwłocznie dosłać właściwe zaświadczenie.

Kiedy ZUS może żądać zwrotu renty rodzinnej?

Osoba pobierająca rentę rodzinną ma obowiązek informować ZUS o okolicznościach wpływających na prawo do świadczenia, w tym o zakończeniu nauki, skreśleniu z listy studentów albo przerwaniu studiów. Jeżeli świadczenie zostało pobrane mimo braku prawa do niego, ZUS może żądać zwrotu nienależnie pobranych świadczeń na zasadach określonych w art. 138 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Z tego powodu nie należy składać dokumentów pozornych ani zapisywać się na kurs wyłącznie po to, aby stworzyć wrażenie kontynuowania nauki. W sporze z ZUS najważniejsze są rzetelne dokumenty potwierdzające rzeczywistą kontynuację kształcenia oraz zachowanie terminów procesowych.

FAQ

Podsumowanie

Syn nie musi zapisywać się na przypadkowy wakacyjny kurs, jeżeli faktycznie kontynuuje naukę na studiach magisterskich. Najważniejsze jest szybkie złożenie w ZUS dokumentów z uczelni potwierdzających przyjęcie na studia II stopnia albo status studenta. Jeżeli ZUS wydał decyzję o ustaniu prawa lub odmowie wypłaty za okres wakacyjny, należy rozważyć odwołanie w terminie miesiąca i powołać się na art. 68 ust. 1 pkt 2 oraz art. 68 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a także na orzecznictwo dotyczące kontynuowania nauki.

Źródła

• Art. 68 ust. 1 pkt 1-3 i art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
• Art. 134 ust. 1 pkt 1-2, art. 135 ust. 1 oraz art. 138 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
• Art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
• Art. 477⁹ § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego.
• Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt III AUa 1524/07.
• Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 18 lutego 2003 r., sygn. akt III AUa 1550/02.
• Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 17 maja 2006 r., sygn. akt III AUa 389/06.
• Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 14 listopada 2007 r., sygn. akt III AUa 1906/06.