Likwidacja działalności a zatrudnienie stażysty po stażu z PUP

Odbycie stażu z PUP według aktualnych przepisów

Obecnie podstawą prawną organizowania stażu dla bezrobotnych jest ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Zastąpiła ona ustawę z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, na którą powoływał się pierwotny tekst artykułu.

Zgodnie z aktualnymi przepisami starosta może skierować bezrobotnego do odbycia stażu. Organizatorem stażu może być między innymi pracodawca, przedsiębiorca niezatrudniający pracowników, podmiot ekonomii społecznej, rolnicza spółdzielnia produkcyjna albo określona osoba fizyczna prowadząca działalność rolniczą.

Staż trwa co do zasady od 3 do 6 miesięcy. W szczególnym wariancie, gdy staż ma być zakończony potwierdzeniem nabycia wiedzy lub umiejętności przez uprawnioną instytucję, może trwać od 3 do 12 miesięcy.

Staż nie jest zwykłym zatrudnieniem na podstawie umowy o pracę. Odbywa się na podstawie umowy o organizację stażu zawieranej przez starostę z organizatorem stażu i bezrobotnym, według programu określonego w tej umowie. To właśnie ta umowa decyduje o szczegółowych obowiązkach organizatora, w tym o ewentualnym zobowiązaniu do zatrudnienia osoby po zakończeniu stażu.

Czy po zakończeniu stażu trzeba zatrudnić stażystę?

Z przepisów ustawy nie wynika ogólny obowiązek zatrudnienia każdej osoby po zakończeniu stażu z PUP. Ustawa reguluje przede wszystkim organizację stażu, program, czas jego realizacji, obowiązki organizatora oraz dokumenty wydawane po zakończeniu stażu.

Obowiązek zatrudnienia stażysty może jednak wynikać z konkretnej umowy o organizację stażu, regulaminu naboru albo warunków finansowania stosowanych przez dany urząd pracy. W praktyce PUP często oczekuje od organizatora deklaracji zatrudnienia po stażu, a później wpisuje taki obowiązek do umowy. Jeżeli organizator zobowiązał się do zatrudnienia stażysty na 3 miesiące, trzeba sprawdzić, czy umowa przewiduje sankcję za niewykonanie tego zobowiązania.

Nie wystarczy więc sama informacja, że firma kończy działalność. Trzeba ustalić, czy umowa przewiduje obowiązek zatrudnienia, czy określa wyjątki, czy dopuszcza rozwiązanie umowy z przyczyn niezależnych od organizatora oraz czy wymaga wcześniejszego zawiadomienia PUP.

Likwidacja działalności a zwrot kosztów stażu

Jeżeli organizator zamierza zlikwidować działalność dokładnie w dniu zakończenia stażu, PUP może ocenić, że zobowiązanie do zatrudnienia po stażu nie zostało wykonane. To, czy urząd może żądać zwrotu kosztów, zależy przede wszystkim od treści umowy.

Jeżeli umowa z PUP wyraźnie przewiduje zwrot kosztów stypendium, składek na ubezpieczenia społeczne opłacanych od stypendium albo innych kosztów w razie niezatrudnienia stażysty, urząd może próbować dochodzić takiego zwrotu. Jeżeli natomiast umowa nie zawiera takiej sankcji, a obowiązek zatrudnienia nie wynika z przepisów powszechnie obowiązujących, żądanie zwrotu powinno mieć wyraźną podstawę prawną lub umowną.

Likwidacja działalności może być argumentem przemawiającym za brakiem realnej możliwości zatrudnienia, ale nie zawsze automatycznie zwalnia z odpowiedzialności. Inaczej należy oceniać sytuację, w której likwidacja wynika z obiektywnych, udokumentowanych przyczyn, a inaczej sytuację, w której organizator już w chwili podpisywania umowy wiedział, że nie będzie mógł zatrudnić stażysty po zakończeniu stażu.

Co powinien zrobić organizator stażu przed likwidacją firmy?

Przed zamknięciem działalności warto działać na piśmie. Organizator stażu powinien przede wszystkim przeanalizować umowę z PUP oraz wszystkie załączniki, regulamin naboru, wniosek o organizację stażu i ewentualną deklarację zatrudnienia.

Następnie należy zawiadomić PUP o planowanej likwidacji działalności, wskazać datę zakończenia działalności oraz poprosić o pisemne określenie konsekwencji dla umowy stażowej. Jeżeli urząd wymaga zatrudnienia po stażu, warto złożyć wniosek o aneks lub rozwiązanie umowy za porozumieniem stron w zakresie niemożliwego do wykonania zobowiązania.

Do pisma można dołączyć dokumenty potwierdzające przyczyny likwidacji działalności, na przykład uchwałę, zgłoszenie do CEIDG, wypowiedzenie umowy najmu lokalu, dokumenty finansowe albo inne dowody pokazujące, że zakończenie działalności jest rzeczywiste, a nie pozorne.

Po zakończeniu stażu organizator powinien również wykonać obowiązki formalne wobec stażysty. Aktualne przepisy przewidują, że po zakończeniu stażu organizator wydaje bezrobotnemu opinię zawierającą informacje o realizowanych zadaniach oraz nabytej wiedzy i umiejętnościach. Kopię opinii przekazuje się staroście zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym.

Na co zwrócić uwagę w umowie z PUP?

W opisanej sytuacji decydujące mogą być następujące postanowienia umowy:

• czy organizator zobowiązał się do zatrudnienia stażysty po zakończeniu stażu;
• na jaki okres i w jakim wymiarze czasu pracy miało nastąpić zatrudnienie;
• czy dopuszczono zatrudnienie na podstawie umowy o pracę, czy także innej umowy;
• czy umowa przewiduje zwrot kosztów w razie niezatrudnienia stażysty;
• czy wskazano wyjątki, na przykład likwidację działalności, siłę wyższą albo brak winy organizatora;
• czy organizator musi zawiadomić PUP o przeszkodach w realizacji umowy w określonym terminie;
• czy PUP może rozwiązać umowę, odmówić kolejnych form wsparcia albo dochodzić należności na drodze administracyjnej lub cywilnej.

Jeżeli w umowie są niejasne zapisy, nie należy zakładać automatycznie najkorzystniejszej interpretacji. Lepiej wystąpić do PUP o stanowisko na piśmie i zachować całą korespondencję.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, w szczególności art. 114-124: tekst ustawy w Dzienniku Ustaw.
• Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 października 2025 r. w sprawie szczegółowego sposobu i trybu organizowania stażu dla bezrobotnych: tekst rozporządzenia w Dzienniku Ustaw.