Zakup samochodu z komisu i wada silnika – prawa kupującego

Zakup samochodu z komisu a wada silnika

Kupno używanego samochodu zawsze wiąże się z pewnym ryzykiem technicznym. Nie oznacza to jednak, że sprzedawca może sprzedać pojazd z poważną wadą silnika, a następnie zasłonić się tym, że auto było używane albo że kupujący obejrzał je przed zakupem. Jeżeli samochód po przejechaniu niewielkiego dystansu zaczyna nadmiernie spalać olej, dymić, tracić moc, ma problemy z uruchomieniem albo wymaga kosztownego remontu jednostki napędowej, trzeba ustalić, czy jest to normalne zużycie eksploatacyjne, czy wada istniejąca już w chwili wydania pojazdu.

W opisanej sytuacji szczególnie istotne jest to, że kupujący nie działał jako przedsiębiorca, a samochód został kupiony z komisu na fakturę VAT. Taki układ najczęściej oznacza sprzedaż konsumencką, czyli transakcję między przedsiębiorcą a osobą fizyczną kupującą auto na cele prywatne. Dane podmiotu, do którego należy skierować reklamację, powinny wynikać z faktury, umowy, potwierdzenia zapłaty albo dokumentów wydania auta.

Jeżeli komis sprzedawał pojazd w ramach umowy komisu, nadal co do zasady występuje wobec kupującego jako podmiot odpowiedzialny za sprzedaż. Art. 770 Kodeksu cywilnego przewiduje szczególne zasady odpowiedzialności komisanta, ale ograniczenie odpowiedzialności komisanta za ukryte wady nie działa, gdy kupującym jest konsument.

Jakie przepisy stosuje się obecnie do reklamacji auta z komisu?

Przy umowach zawieranych od 1 stycznia 2023 r. między przedsiębiorcą a konsumentem stosuje się przede wszystkim przepisy ustawy o prawach konsumenta o braku zgodności towaru z umową. W praktyce wiele osób nadal mówi o „rękojmi”, ale w aktualnym stanie prawnym w sprzedaży konsumenckiej ruchomości, takich jak samochód, podstawą są art. 43a i następne ustawy o prawach konsumenta.

Towar jest zgodny z umową, jeżeli odpowiada opisowi, rodzajowi, jakości, kompletności i funkcjonalności ustalonym z kupującym oraz nadaje się do zwykłego celu, do którego służą towary tego rodzaju. W przypadku samochodu oznacza to między innymi możliwość normalnego, bezpiecznego korzystania z pojazdu zgodnie z jego przeznaczeniem, z uwzględnieniem wieku, przebiegu, ceny, informacji z ogłoszenia i zapewnień sprzedawcy.

Jeżeli natomiast sprzedawcą była osoba prywatna albo kupujący nabył pojazd bez statusu konsumenta, zastosowanie mogą mieć przepisy Kodeksu cywilnego o rękojmi za wady rzeczy sprzedanej, w szczególności art. 556 i następne K.c. Wtedy większe znaczenie ma treść umowy, ewentualne wyłączenie albo ograniczenie rękojmi oraz to, czy sprzedawca podstępnie zataił wadę.

Jeżeli analizowana umowa została zawarta przed 1 stycznia 2023 r., trzeba dodatkowo sprawdzić przepisy obowiązujące w dacie zakupu. Poniższe zasady opisują aktualny model ochrony kupującego, a przy starszych sprawach mogą wymagać dostosowania do poprzedniego stanu prawnego.

Czy zapis na fakturze wyłącza odpowiedzialność sprzedawcy?

Sam zapis, że kupujący zapoznał się ze stanem technicznym pojazdu i nie będzie występował z roszczeniami po dniu zakupu, nie przesądza o utracie praw. Taka klauzula może mieć znaczenie dowodowe, ale nie oznacza automatycznie, że konsument przyjął na siebie ryzyko każdej ukrytej wady silnika.

Sprzedawca nie odpowiada za cechę, o której kupujący został konkretnie poinformowany przed zawarciem umowy i którą wyraźnie oraz odrębnie zaakceptował. Czym innym jest jednak informacja „samochód używany, kupujący zna stan techniczny”, a czym innym wyraźne wskazanie: „silnik spala nadmierne ilości oleju, wymaga diagnostyki/remontu”, potwierdzone przed zakupem. Tylko ta druga sytuacja może realnie osłabiać roszczenia kupującego dotyczące tej konkretnej wady.

Nie działa również argument, że sprzedawca nie wiedział o usterce. Odpowiedzialność z tytułu braku zgodności towaru z umową, podobnie jak rękojmia w obrocie niekonsumenckim, ma charakter w dużej mierze obiektywny. Kluczowe jest to, czy brak zgodności istniał przy wydaniu auta albo wynikał z przyczyny tkwiącej w samochodzie już wtedy.

Kiedy wada silnika jest istotna?

Wada silnika zwykle należy do najpoważniejszych problemów w samochodzie, ponieważ wpływa na bezpieczeństwo, wartość i możliwość normalnego korzystania z pojazdu. Nadmierne spalanie oleju, utrata mocy, dymienie, przegrzewanie się silnika, problemy z kompresją, uszkodzenie pierścieni, turbosprężarki lub głowicy mogą stanowić istotną niezgodność z umową, zwłaszcza gdy auto miało być sprawne technicznie i gotowe do jazdy.

Ocena zawsze zależy od konkretnego stanu faktycznego. Inaczej ocenia się kilkuletni samochód sprzedawany jako zadbany i sprawny, a inaczej bardzo tani pojazd z wysokim przebiegiem, opisany jako wymagający napraw. Sama używaność auta nie usprawiedliwia jednak ukrytej, kosztownej awarii, która była następstwem wcześniejszego stanu technicznego pojazdu.

Przy ocenie znaczenia wady warto odwołać się nie tylko do kosztu naprawy, lecz także do tego, czy auto może być używane zgodnie z przeznaczeniem, czy dalsza jazda grozi powiększeniem szkody, czy pojazd przeszedł przegląd tylko formalnie oraz jakie zapewnienia złożył sprzedawca w ogłoszeniu, rozmowie albo dokumentach.

Czego może żądać kupujący od komisu?

W pierwszej kolejności konsument może żądać doprowadzenia samochodu do zgodności z umową, czyli przede wszystkim naprawy. W przypadku rzeczy używanej, indywidualnej i trudnej do zastąpienia, wymiana na inny pojazd często będzie niemożliwa albo nieadekwatna, dlatego w praktyce spory dotyczą najczęściej naprawy, obniżenia ceny albo odstąpienia od umowy.

Konsument może żądać obniżenia ceny albo odstąpić od umowy, jeżeli sprzedawca odmówi naprawy, nie przeprowadzi jej w rozsądnym czasie, naprawa okaże się nieskuteczna, sprzedawca oświadczy, że nie usunie wady bez nadmiernych niedogodności dla kupującego, albo gdy brak zgodności jest na tyle istotny, że uzasadnia obniżenie ceny lub odstąpienie już bez wcześniejszej próby naprawy. Przy odstąpieniu od umowy wada nie może być nieistotna.

Obniżenie ceny powinno odpowiadać różnicy między wartością samochodu zgodnego z umową a wartością samochodu z ujawnioną wadą. Nie zawsze jest to dokładnie koszt naprawy, choć kosztorys warsztatu często stanowi ważny punkt odniesienia. Przy odstąpieniu od umowy strony zwracają sobie świadczenia: kupujący zwraca samochód, a sprzedawca zwraca cenę.

Kupujący może również dochodzić naprawienia szkody, jeżeli poniósł dodatkowe koszty pozostające w związku z wadą pojazdu, np. koszt diagnostyki, opinii rzeczoznawcy, holowania, przechowania samochodu albo koniecznego zabezpieczenia auta przed dalszym uszkodzeniem. Takie roszczenia trzeba jednak wykazać dokumentami.

Terminy reklamacji i odpowiedzi sprzedawcy

Przy sprzedaży konsumenckiej przedsiębiorca odpowiada za brak zgodności samochodu z umową istniejący w chwili jego dostarczenia i ujawniony w ciągu 2 lat od tej chwili. Jeżeli problem ujawnił się przed upływem tego okresu, domniemywa się, że istniał przy wydaniu auta, chyba że sprzedawca udowodni inaczej albo domniemania nie da się pogodzić ze specyfiką pojazdu lub charakterem wady.

Nie obowiązuje już dawny miesięczny termin zawiadomienia sprzedawcy o wadzie, który pojawiał się w starszych opracowaniach. Mimo to z reklamacją nie warto zwlekać. Im szybciej kupujący zgłosi wadę i przerwie dalszą eksploatację pojazdu, tym łatwiej wykazać, że problem nie powstał wskutek późniejszego używania samochodu.

Sprzedawca powinien odpowiedzieć na reklamację konsumenta w terminie 14 dni. Dla celów dowodowych reklamację najlepiej złożyć pisemnie albo mailowo, tak aby zachować potwierdzenie wysłania i odbioru.

Jak przygotować reklamację do komisu?

Reklamacja powinna być konkretna. Należy wskazać datę zakupu, dane pojazdu, przebieg przy zakupie i przy ujawnieniu wady, objawy usterki, dotychczasową diagnostykę oraz wybrane żądanie. W piśmie warto wyznaczyć rozsądny termin na wykonanie obowiązków przez sprzedawcę i zażądać pisemnego stanowiska.

Do reklamacji dobrze dołączyć kopię faktury, umowy, ogłoszenia, korespondencji ze sprzedawcą, kosztorysu naprawy, opinii warsztatu i zdjęć. Jeśli ogłoszenie zniknęło z internetu, warto spróbować je odzyskać z historii przeglądarki, korespondencji, portalu aukcyjnego lub zrzutów ekranu. Zapewnienia typu „silnik bez zarzutu”, „auto w pełni sprawne”, „gotowe do jazdy” mogą mieć duże znaczenie.

Jeżeli sprzedawca nie uzna reklamacji, kolejnym krokiem może być wezwanie do zapłaty albo do wykonania obowiązków reklamacyjnych, próba polubownego rozwiązania sporu, pomoc miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów, a ostatecznie pozew cywilny. Przy większych kwotach warto rozważyć opinię niezależnego rzeczoznawcy samochodowego.

Zobacz również

FAQ

Źródła

1. Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta, w szczególności art. 7a oraz art. 43a–43g.
2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 535, art. 556–576 oraz art. 770.
3. UOKiK, materiały informacyjne dotyczące reklamacji z tytułu niezgodności towaru z umową.
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 1997 r., II CKN 115/97 – w zakresie znaczenia zgodności rzeczy z treścią konkretnej umowy sprzedaży.
5. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 26 stycznia 1994 r., I ACr 640/94 – w zakresie odpowiedzialności sprzedawcy także za wady jawne, jeżeli nie były kupującemu znane.