Nękanie przez rodziców – co zrobić?

Stan prawny aktualny na 29 czerwca 2026 r. Artykuł dotyczy sytuacji, w której dorosła osoba jest nękana przez rodziców telefonami, wiadomościami i groźbami, a zachowanie rodziców utrudnia jej normalne życie, pracę lub relację z partnerem.

Czy nękanie przez rodziców może być przestępstwem?

Tak. To, że sprawcami są rodzice, nie wyłącza odpowiedzialności karnej. Dorosłe dziecko nie ma obowiązku odbierania telefonów, odpisywania na wiadomości ani tłumaczenia się z prywatnych wyborów tylko dlatego, że nacisk wywierają członkowie rodziny. Jeżeli zachowanie rodziców przybiera formę powtarzalnego, niechcianego i uciążliwego kontaktu, może być oceniane jako hub stalkingu obejmujący uporczywe nękanie.

Aktualne brzmienie art. 190a § 1 Kodeksu karnego przewiduje odpowiedzialność za uporczywe nękanie innej osoby lub osoby dla niej najbliższej, jeżeli sprawca wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza jej prywatność. Czyn ten jest zagrożony karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat.

W praktyce nie wystarczy jednorazowa kłótnia, nawet bardzo przykra. Istotna jest uporczywość, czyli powtarzalność, natarczywość i kontynuowanie zachowania mimo sprzeciwu osoby nękanej. Znaczenie ma także skutek: obawa, udręczenie, poczucie osaczenia, utrata spokoju, zakłócenie pracy, snu albo życia rodzinnego.

Kiedy telefony i SMS-y od rodziców są stalkingiem?

Stalking może polegać na wielokrotnym dzwonieniu, wysyłaniu wiadomości, zostawianiu nagrań, nachodzeniu w miejscu zamieszkania lub pracy, angażowaniu innych osób w wywieranie presji, kontrolowaniu relacji partnerskiej, a także na obrażaniu, zawstydzaniu lub zastraszaniu. Jeżeli jesteś nękana głównie SMS-ami, warto uporządkować i zachować całą korespondencję, bo nękanie wiadomościami często da się udowodnić precyzyjniej niż same rozmowy telefoniczne.

Nie każde niechciane zachowanie rodziców będzie od razu przestępstwem. Organy ścigania będą badały między innymi: jak długo trwa nękanie, ile jest połączeń i wiadomości, o jakich porach dochodzi do kontaktu, czy rodzice wiedzą, że kontakt jest niechciany, jakie słowa padają w wiadomościach i rozmowach oraz jak sytuacja wpływa na życie pokrzywdzonego.

Ważne jest wyraźne postawienie granicy. Warto wysłać krótką wiadomość, np. że nie życzysz sobie dalszego obrażania, gróźb, kontaktu w godzinach pracy ani nachodzenia, a dalsze zachowania będą zgłaszane. Taka wiadomość nie jest warunkiem odpowiedzialności karnej, ale pomaga wykazać, że sprawcy mieli świadomość, iż ich działania są niechciane.

Groźby karalne kierowane przez rodziców

Jeżeli rodzice nie tylko dzwonią i piszą, lecz także grożą pobiciem, zniszczeniem mienia, skrzywdzeniem partnera, wyrzuceniem z mieszkania przy użyciu przemocy albo innym przestępstwem, w grę może wchodzić art. 190 § 1 Kodeksu karnego. Obecnie groźba karalna jest zagrożona karą pozbawienia wolności do 3 lat.

Dla odpowiedzialności z art. 190 Kodeksu karnego nie jest konieczne, aby sprawca rzeczywiście zamierzał spełnić groźbę. Kluczowe jest to, czy groźba wzbudziła w osobie, do której została skierowana lub której dotyczy, uzasadnioną obawę, że będzie spełniona. Ocenia się więc zarówno subiektywne odczucie pokrzywdzonego, jak i okoliczności obiektywne: treść słów, wcześniejsze zachowania, agresję, możliwość dostępu sprawcy do pokrzywdzonego oraz realność sytuacji.

Jeżeli groźby dotyczą narzeczonego lub partnera, trzeba ustalić, czy jest on osobą dla pokrzywdzonego najbliższą albo czy sam jest bezpośrednim adresatem gróźb. W praktyce partner, zwłaszcza pozostający we wspólnym pożyciu, może sam złożyć zawiadomienie i wniosek o ściganie, jeśli groźby lub nękanie są kierowane również przeciwko niemu.

Jak zabezpieczyć dowody nękania?

Najlepiej prowadzić chronologiczny folder dowodów. W sprawach o stalking i groźby przydatne są:

• zrzuty ekranu wiadomości SMS, komunikatorów i e-maili wraz z datą oraz godziną,
• eksport rozmów z komunikatorów, jeżeli aplikacja na to pozwala,
• billing lub historia połączeń pokazująca liczbę prób kontaktu,
• nagrania rozmów, w których uczestniczy pokrzywdzony,
• notatki z datami, godzinami i opisem zdarzeń,
• zeznania świadków, np. partnera, współpracowników, sąsiadów, ochrony budynku,
• dowody reakcji na nękanie, np. wiadomość z żądaniem zaprzestania kontaktu.

Osoba uczestnicząca w rozmowie co do zasady może ją nagrać na potrzeby ochrony swoich praw, ale nagrań nie należy publicznie rozpowszechniać bez potrzeby. W postępowaniu karnym o przydatności nagrania decydują organy prowadzące sprawę i sąd.

Gdzie zgłosić nękanie przez rodziców?

Zawiadomienie można złożyć na Policji albo w prokuraturze. W przypadku stalkingu z art. 190a § 1 Kodeksu karnego oraz groźby karalnej z art. 190 Kodeksu karnego ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego. Najprościej zawrzeć taki wniosek w treści zawiadomienia, np. przez zdanie: „Wnoszę o ściganie sprawców czynów opisanych w zawiadomieniu”.

Przy zgłoszeniu nękania dobrze opisać sprawę konkretnie: od kiedy trwa kontakt, jak często dochodzi do połączeń i wiadomości, jaka jest ich treść, czy padają groźby, jak wpływa to na życie, czy rodzice byli proszeni o zaprzestanie działań oraz jakie dowody są dołączane. Jeżeli potrzebny jest szerszy opis krok po kroku, pomocna może być procedura zgłoszenia dotycząca nękania.

W zawiadomieniu warto także wskazać, czy pokrzywdzony obawia się bezpośredniego kontaktu z rodzicami, czy rodzice znają jego miejsce pracy lub zamieszkania oraz czy zachodzi potrzeba zastosowania środków zapobiegawczych, takich jak zakaz kontaktowania się lub zbliżania. O takich środkach decyduje organ prowadzący postępowanie albo sąd, w zależności od etapu sprawy.

Co może zrobić dorosłe dziecko poza zawiadomieniem?

Jeżeli sytuacja nie wymaga natychmiastowej interwencji, warto rozważyć działania stopniowe: pisemne wezwanie do zaprzestania nękania, ograniczenie kanałów kontaktu do jednego numeru lub adresu e-mail, blokadę numerów, zmianę ustawień prywatności w mediach społecznościowych i poinformowanie najbliższych osób, aby nie przekazywały rodzicom prywatnych informacji.

W sprawach rodzinnych częstym problemem jest bagatelizowanie zachowań sprawcy. Rodzice mogą tłumaczyć swoje działania „troską”, konfliktem o wybór partnera albo próbą „ratowania rodziny”. Dla prawa karnego istotne jest jednak nie samo deklarowane uzasadnienie, ale konkretne zachowania, ich częstotliwość, treść i skutki dla pokrzywdzonego.

Podobne mechanizmy dowodowe pojawiają się także w innych relacjach, np. przy konfliktach mieszkaniowych. Dlatego przy ocenie, czy zachowanie jest tylko konfliktem, czy już nękaniem, czasem przydatne są analogie sąsiedzkie, zwłaszcza w zakresie powtarzalności, świadków i dokumentowania zdarzeń.

Przedawnienie i starsze zachowania

Stalking jako odrębne przestępstwo obowiązuje w polskim Kodeksie karnym od 6 czerwca 2011 r. Zgodnie z zasadą z art. 1 § 1 Kodeksu karnego odpowiedzialność karna dotyczy czynu zabronionego przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. W praktyce przy aktualnych sprawach najważniejsze są więc zachowania bieżące oraz te, które mieszczą się w okresie nieprzedawnionym.

Starsze zdarzenia mogą jednak mieć znaczenie pomocnicze. Mogą pokazywać tło konfliktu, eskalację, motywację sprawców i to, że pokrzywdzony od dawna próbował stawiać granice. Nie należy więc usuwać dawnych wiadomości, jeżeli pokazują ciągłość i narastanie problemu.

FAQ

Czy rodzice mogą odpowiadać za stalking wobec dorosłego dziecka?

Tak. Pokrewieństwo nie daje prawa do uporczywego nękania, kontroli, obrażania ani zastraszania dorosłego dziecka. Organy ścigania oceniają konkretne zachowania, a nie sam fakt, że sprawcami są rodzice.

Ile telefonów lub SMS-ów wystarczy do uznania nękania?

Nie ma sztywnego limitu. Liczy się całokształt: częstotliwość, czas trwania, pora kontaktu, treść wiadomości, wcześniejszy sprzeciw pokrzywdzonego i wpływ na jego życie. Kilka wiadomości po jednej kłótni to zwykle za mało, ale wielotygodniowa natarczywość może być wystarczająca.

Czy muszę najpierw wysłać rodzicom wezwanie do zaprzestania kontaktu?

Nie jest to formalny warunek złożenia zawiadomienia. W praktyce jasne żądanie zaprzestania nękania pomaga jednak wykazać, że dalszy kontakt był niechciany, a rodzice mieli tego świadomość.

Czy mogę nagrywać rozmowy z rodzicami?

Jeżeli jesteś uczestnikiem rozmowy, nagranie może służyć ochronie Twoich praw i zostać przedstawione jako dowód. Nie należy jednak publikować nagrań ani przesyłać ich osobom postronnym, bo może to rodzić odrębne ryzyka prawne.

Czy zablokowanie numeru utrudni późniejsze zgłoszenie sprawy?

Samo zablokowanie numeru nie przekreśla sprawy. Warto jednak wcześniej zachować historię połączeń i wiadomości. Jeżeli po blokadzie rodzice używają nowych numerów, komunikatorów albo osób trzecich, także te próby należy dokumentować.

Czy sprawa będzie ścigana bez mojego wniosku?

Stalking z art. 190a § 1 i groźba karalna z art. 190 Kodeksu karnego są co do zasady ścigane na wniosek pokrzywdzonego. Wniosek najlepiej złożyć od razu wraz z zawiadomieniem. Jeżeli następstwem stalkingu jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, w grę wchodzi surowszy typ czynu z art. 190a § 3 Kodeksu karnego.

Źródła

• art. 1 § 1, art. 115 § 12, art. 190 i art. 190a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 383 ze zm.;
• art. 304 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego;
• wyrok Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 1997 r., II KKN 171/96 – w zakresie oceny obawy spełnienia groźby;
• postanowienie Sądu Najwyższego z 23 lutego 2006 r., III KK 262/05 – w zakresie znaczenia zamiaru sprawcy przy groźbie karalnej;
• A. Golonka, „Uporczywe nękanie jako nowy typ czynu zabronionego”, Prokuratura i Prawo 2012/1 – w zakresie wykładni znamienia uporczywości.