Zakup samochodu z wadą ukrytą lub szkodą całkowitą – odstąpienie od umowy

Czy szkoda całkowita albo wada ukryta auta uzasadnia reklamację?

Tak, ale decydujące znaczenie mają okoliczności sprzedaży: opis pojazdu, zapewnienia sprzedawcy, cena, treść ogłoszenia, stan techniczny ujawniony przy zakupie oraz to, czy kupujący wiedział o wcześniejszej szkodzie lub naprawie. Jeżeli samochód został sprzedany jako bezwypadkowy, sprawny albo niewymagający poważnych napraw, a po zakupie okazuje się, że miał wcześniej szkodę całkowitą, wadliwie naprawiony silnik, ukrytą korozję konstrukcyjną albo inną poważną wadę, kupujący może twierdzić, że pojazd nie odpowiada umowie.

W przypadku auta używanego sam fakt, że pojazd ma określony przebieg i historię eksploatacyjną, nie oznacza jeszcze wady. Wadą lub brakiem zgodności z umową może być natomiast taka cecha, która odbiega od ustaleń stron albo od rozsądnych oczekiwań wobec pojazdu tego rodzaju. Szczególnie istotne są sytuacje, w których sprzedawca zapewniał, że samochód jest bezwypadkowy, w bardzo dobrym stanie technicznym, bez istotnych napraw albo gotowy do normalnego użytkowania.

Nie jest wystarczającą obroną sprzedawcy samo twierdzenie, że nie wiedział o wcześniejszej szkodzie całkowitej albo ukrytej wadzie technicznej. W typowych roszczeniach reklamacyjnych odpowiedzialność sprzedawcy ma charakter ustawowy i nie zależy wyłącznie od jego winy. Znaczenie ma przede wszystkim to, czy problem istniał w chwili wydania samochodu i czy wpływał na zgodność auta z umową.

Jakie przepisy stosuje się do wadliwego samochodu?

Aktualnie trzeba rozróżnić kilka sytuacji. Jeżeli samochód został kupiony po 1 stycznia 2023 r. przez konsumenta od przedsiębiorcy, np. komisu, handlarza albo firmy zajmującej się sprzedażą aut, stosuje się przede wszystkim przepisy ustawy o prawach konsumenta dotyczące braku zgodności towaru z umową. Podobna ochrona może przysługiwać jednoosobowemu przedsiębiorcy, jeżeli umowa nie ma dla niego charakteru zawodowego.

Jeżeli auto kupiono od osoby prywatnej albo w typowej relacji między przedsiębiorcami, zasadnicze znaczenie nadal mają przepisy Kodeksu cywilnego o rękojmi za wady. Przy sprzedaży między osobami prywatnymi odpowiedzialność z rękojmi może być ograniczona lub wyłączona w umowie, chyba że sprzedawca podstępnie zataił wadę. Przy zakupach firmowych warto dodatkowo sprawdzić treść faktury, umowy i ogłoszenia, zwłaszcza gdy chodzi o auto na fakturę VAT marża.

Dla umów zawartych przed 1 stycznia 2023 r. w obrocie konsumenckim nadal trzeba uwzględnić przepisy przejściowe i wcześniejszy model odpowiedzialności. Dlatego przed wyborem roszczenia warto ustalić datę zakupu, status stron oraz to, czy sprzedawcą był przedsiębiorca.

Jakich roszczeń może żądać kupujący?

Przy sprzedaży konsumenckiej od przedsiębiorcy podstawowymi roszczeniami są naprawa albo wymiana pojazdu. W praktyce przy samochodzie używanym wymiana na identyczny pojazd zwykle jest nierealna, dlatego spór najczęściej dotyczy naprawy, obniżenia ceny albo odstąpienia od umowy.

Konsument może żądać obniżenia ceny albo odstąpić od umowy między innymi wtedy, gdy sprzedawca odmawia doprowadzenia auta do zgodności z umową, nie dokonuje naprawy w rozsądnym czasie, próba naprawy jest nieskuteczna albo brak zgodności jest na tyle istotny, że uzasadnia dalej idące roszczenie. Dawna szkoda całkowita może być brakiem istotnym, szczególnie gdy nie da się usunąć samej historii pojazdu i wpływa ona na bezpieczeństwo, wartość rynkową albo decyzję kupującego o zawarciu umowy.

W reżimie rękojmi z Kodeksu cywilnego kupujący może co do zasady złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy, chyba że sprzedawca skutecznie i bez nadmiernych niedogodności doprowadzi rzecz do stanu zgodnego z umową. Kupujący nie może odstąpić od umowy, jeżeli wada jest nieistotna. Obniżenie ceny powinno odpowiadać proporcji między wartością auta bez wady a wartością auta z wadą.

Kiedy żądać obniżenia ceny albo zwrotu kosztów naprawy?

Nie każda wada będzie uzasadniała odstąpienie od umowy. Jeżeli samochód da się realnie naprawić, a wada nie podważa sensu całej transakcji, praktyczniejszym żądaniem może być obniżenie ceny albo rozliczenie kosztów naprawy. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w których kupujący chce zatrzymać pojazd, ale zapłacona cena nie odpowiada jego rzeczywistemu stanowi.

Problem pojawia się wtedy, gdy kupujący naprawił auto samodzielnie, zanim zawiadomił sprzedawcę i umożliwił mu ocenę wady. Taka naprawa nie zamyka automatycznie drogi do roszczeń, ale może osłabić pozycję dowodową kupującego. Sprzedawca może wtedy twierdzić, że nie miał możliwości sprawdzenia wady, jej przyczyny ani zakresu koniecznej naprawy. W takiej sytuacji szczególnie ważne są: faktury za części i robociznę, opinia mechanika, zdjęcia, wydruki diagnostyczne, korespondencja ze sprzedawcą i ewentualna opinia niezależnego rzeczoznawcy.

Jeżeli chcesz szerzej sprawdzić, jak dochodzić zwrotu kosztów po naprawie pojazdu, zobacz również omówienie sytuacji, w której ujawniona została wada ukryta auta - odzyskanie naprawy.

Jak zgłosić reklamację albo odstąpienie od umowy?

Reklamację najlepiej złożyć pisemnie albo mailowo w sposób pozwalający wykazać datę doręczenia. Pismo powinno zawierać dane stron, datę zakupu, opis pojazdu, cenę, dokładny opis ujawnionej wady, wskazanie dowodów oraz konkretne żądanie: naprawy, obniżenia ceny, zwrotu kosztów, a przy istotnej wadzie lub istotnym braku zgodności – odstąpienia od umowy.

W sprawie szkody całkowitej warto dołączyć dokumenty lub wydruki potwierdzające historię pojazdu, zdjęcia z wcześniejszej szkody, raport rzeczoznawcy, korespondencję z ubezpieczycielem albo wynik oględzin. Przy wadzie technicznej przydatna będzie opinia mechanika, kosztorys, faktura za diagnostykę oraz dokumentacja fotograficzna.

W sprzedaży konsumenckiej sprzedawca powinien odpowiedzieć na reklamację w terminie 14 dni. Brak odpowiedzi w tym terminie może oznaczać uznanie reklamacji w zakresie przewidzianym przepisami. Warto w piśmie wyznaczyć termin zwrotu pieniędzy albo zajęcia stanowiska, ale nie należy opierać całej sprawy wyłącznie na krótkim SMS-ie lub rozmowie telefonicznej.

Co zrobić, gdy sprzedawca odmawia?

Jeżeli sprzedawca odmawia uznania reklamacji, w pierwszej kolejności trzeba ocenić jakość dowodów. Przy kosztownych sporach o samochód często opłaca się uzyskać prywatną opinię rzeczoznawcy samochodowego, która opisze zakres wady, jej prawdopodobne powstanie przed sprzedażą, wpływ na wartość pojazdu i bezpieczeństwo użytkowania.

Kolejnym krokiem może być przedsądowe wezwanie do zapłaty albo wezwanie do wykonania obowiązków reklamacyjnych. W sprawach konsumenckich można rozważyć pomoc miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów, Inspekcji Handlowej albo polubowne metody rozwiązania sporu. Jeżeli sprzedawca nadal odmawia, pozostaje pozew do sądu – o zwrot ceny po odstąpieniu od umowy, zapłatę kwoty obniżenia ceny, zwrot kosztów naprawy albo odszkodowanie.

FAQ

Czy mogę odstąpić od umowy, jeśli auto miało szkodę całkowitą?

Tak, jeżeli brak informacji o szkodzie całkowitej oznacza istotny brak zgodności z umową albo istotną wadę. Największe znaczenie ma to, czy samochód był sprzedawany jako bezwypadkowy, czy wcześniejsza szkoda wpływa na wartość lub bezpieczeństwo i czy kupujący znał tę okoliczność przed zakupem.

Czy sprzedawca odpowiada, jeśli twierdzi, że nie wiedział o wadzie?

Co do zasady tak. Odpowiedzialność reklamacyjna sprzedawcy nie opiera się wyłącznie na jego winie. Jeżeli wada lub brak zgodności istniały przy sprzedaży, sprzedawca nie może łatwo uwolnić się od odpowiedzialności samym twierdzeniem, że nie znał historii pojazdu.

Czy najpierw muszę żądać naprawy auta?

W sprzedaży konsumenckiej po 1 stycznia 2023 r. zasadą jest najpierw żądanie naprawy albo wymiany. Obniżenie ceny lub odstąpienie od umowy wchodzi w grę w przypadkach przewidzianych ustawą, np. gdy naprawa jest niemożliwa, nieskuteczna, sprzedawca odmawia jej wykonania albo brak zgodności jest istotny.

Czy mogę żądać zwrotu kosztów naprawy wykonanej bez zgody sprzedawcy?

Można próbować dochodzić takiego roszczenia, ale samodzielna naprawa przed zgłoszeniem reklamacji utrudnia sprawę. Sprzedawca może twierdzić, że nie miał możliwości obejrzenia pojazdu i oceny zasadności kosztów. Dlatego trzeba zadbać o mocne dowody: faktury, dokumentację zdjęciową, opis mechanika i opinię rzeczoznawcy.

Ile czasu odpowiada sprzedawca za wadę używanego samochodu?

Przy sprzedaży konsumenckiej przedsiębiorca co do zasady odpowiada za brak zgodności towaru z umową ujawniony w ciągu 2 lat od wydania auta. W innych relacjach trzeba stosować przepisy o rękojmi i sprawdzić, czy odpowiedzialność nie została skutecznie ograniczona albo wyłączona w umowie.

Czy zapis w umowie, że kupujący zna stan techniczny auta, odbiera prawa do reklamacji?

Nie zawsze. Taki zapis może utrudniać dochodzenie roszczeń, ale nie przesądza automatycznie sprawy. Jeżeli sprzedawca zapewniał o określonych cechach pojazdu, zataił istotne informacje albo wada nie była możliwa do wykrycia przy zwykłych oględzinach, kupujący nadal może mieć podstawy do roszczeń.

Co powinno znaleźć się w piśmie do sprzedawcy?

W piśmie należy wskazać dane stron, datę i cenę zakupu, dane pojazdu, opis wady, dowody, podstawę żądania oraz konkretny sposób rozwiązania sprawy. Warto dołączyć kopie dokumentów i wyznaczyć termin odpowiedzi lub zapłaty.

Źródła

• Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta, w szczególności art. 43a–43g – ISAP.
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 556 i nast. oraz art. 560 – ISAP.
• UOKiK, informacje dla konsumentów o reklamacji z tytułu niezgodności towaru z umową – prawakonsumenta.uokik.gov.pl.
• Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 27 marca 2013 r., sygn. akt VI ACa 1269/12 – dotyczący charakteru odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmi.