Mamy 11 676 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zachowek dla syna przy sprzedaży lub darowiźnie mieszkania należącego do ojca

Autor: Janusz Polanowski • Opublikowane: 13.11.2020

Mój ojciec zamierza sprzedać obcej osobie posiadane przez siebie mieszkanie lub podarować je wnukowi (mojemu synowi), pomijając mnie całkowicie w spadku. Czy w obu tych przypadkach mam prawo domagać się zachowku (od syna lub nabywcy mieszkania)? Proszę o informacje jakie mam prawo do zachowku jako syn, bo otrzymałem różne informacje, że przy sprzedaży mieszkania zachowek się nie należy, natomiast przy darowiźnie mieszkania już chyba powinienem otrzymać zachowek.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zachowek dla syna przy sprzedaży lub darowiźnie mieszkania należącego do ojca

Zachowek – świadczenie po śmierci człowieka

Zachowek – uregulowany w art. 991 i następnych Kodeksu cywilnego (skrótowo: K.c.) – może przysługiwać wyłącznie po śmierci człowieka, a więc po otwarciu spadku; do otwarcia spadku dochodzi wraz ze śmiercią spadkodawcy (art. 924 K.c.). Wykluczone jest przysługiwanie zachowku po żyjącym człowieku. Pański ojciec żyje, więc wykluczone jest za jego życia przysługiwanie komukolwiek zachowku po nim.

Samodzielne rozporządzanie mieszkaniem przez właściciela

Ustawowe określenie własności zawarto w art. 140 K.c., który stanowi: „W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno–gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą”. Wyłączenie innych osób dotyczy nawet bardzo bliskiej rodziny właściciela (np. jego dzieci). Pański ojciec jest uprawniony samodzielnie (nawet bez powiadamiania kogokolwiek) decydować o zbyciu tego, co do niego należy – np. zbywalnego tytułu prawnego do odnośnego mieszkania.

 

Opis sytuacji wskazuje na to, że Pański ojciec zdecydował się zbyć należące do niego mieszkanie – a dokładniej zbywalny tytuł prawny do niego (np.: własność albo spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu). Pański ojciec rozważa (według Pańskich słów) zbycie odpłatne (na podstawie umowy sprzedaży, uregulowanej głównie w art. 535 i następnych K.c.) albo nieodpłatne (na podstawie umowy darowizny (uregulowanej głównie w art. 888 i następnych K.c.). Odpłatność albo nieodpłatność zbycia tytułu prawnego do mieszkania ma prawnie o wiele większe znaczenie od tego, kim będzie nabywca – zwłaszcza nabywca spoza osób potencjalnie uprawnionych z tytułu (aktualnie przyszłego) zachowku po Pańskim ojcu.

Prawo do zachowku dla syna

Można wyróżnić dwie wersje roszczenia z tytułu zachowku. Wersja podstawowa („zachowek”) przysługuje w związku z treścią testamentu (art. 941 i następne K.c.) spadkodawcy – w przypadku rozrządzenia testamentowego znacznie różniącego się od reguł dziedziczenia ustawowego (różniącego się na niekorzyść, z perspektywy osoby potencjalnie uprawnionej z tytułu zachowku). Druga wersja (art. 991 K.c. w związku z art. 1000 K.c.) określana jest jako „roszczenie o wyrównanie zachowku”; wersja ta wiąże się z wartością znaczniejszych darowizn (art. 888 K.c.), których za swego życia dokonał spadkodawca. Zawarta w art. 991 K.c. „lista” osób potencjalnie uprawnionych z tytułu zachowku ma charakter katalogu zamkniętego (po łacinie: numerus clausus) – wykluczone jest dopisywanie kogokolwiek do tej „listy”. Zawartą w art. 991 K.c. „listę” osób potencjalnie uprawnionych z tytułu zachowki należy rozważać („czytać”) w powiązaniu z mającymi zastosowanie w danym spadkobraniu przepisami o dziedziczeniu ustawowym (art. 931 i następne K.c.) – także w przypadku testamentu, którego treść skutkuje dziedziczeniem lub otrzymaniem zapisów windykacyjnych (art. 9811 i następne K.c.) przez osoby spoza grona (potencjalnych) spadkobierców ustawowych. W dotyczących zachowku obliczeniach ważne są zarówno „operacje na ułamkach” (wskazanych w art. 991 K.c. oraz „wynikających” odnośnie do danego spadku z przepisów o dziedziczeniu ustawowym), jak również obliczenie „substratu zachowku”.

Obliczanie substratu zachowku

W przepisach o obliczaniu „substratu zachowku” (art. 993 i następne K.c.) przewidziano uwzględnianie znaczniejszej wartości (w kontekście sytuacji związanych z danym dziedziczeniem) darowizn. Umowa darowizny (art. 888 i następne K.c.) jest umową specyficzną, ponieważ skutkuje „jednokierunkowym przesunięciem majątkowym” – kosztem (wartości) majątku darczyńcy wzrasta majątek (wartość) majątku obdarowanego; to odróżnia umowę darowizny od umów wzajemnych, czyli bazujących na schemacie „daję, ażebyś dał” (po łacinie: do ut des). W praktyce oznacza to, że wartość zbytych na podstawie umowy sprzedaży (jako umowy wzajemnej) składników majątkowych jest poza obliczaniem „substratu zachowku” – niezależnie od tego, kto jest nabywcą (może to być osoba z bliskiego grona rodzinnego); tak samo rzecz przedstawia się z innymi umowami wzajemnymi, np. z umową dożywocia (art. 908 i następne K.c.).

Darowizna a opcje zachowku

Gdyby Pański ojciec zbył należący do niego tytuł prawny do mieszkania (lub innej wartościowej rzeczy) na podstawie umowy darowizny, to – w zakresie ewentualnych roszczeń z tytułu zachowku – warto zwrócić uwagę na artykuł 994 K.c.

 

Wskazany w art. 994 K.c. okres dziesięcioletni dotyczy osób, które są poza gronem spadkobierców ustawowych (nawet wyłącznie potencjalnych) w czasie otwarcia spadku (art. 994 K.c.). Jeżeli Pan przeżyje swego ojca, to prawdopodobnie Pański syn będzie poza gronem spadkobierców ustawowych Pańskiego Ojca – w takim przypadku także Pańskiego syna (jak i każdego innego obdarowanego spoza potencjalnych spadkobierców ustawowych darczyńcy będzie dotyczyć wskazany w art. 994 K.c. okres dziesięcioletni).

 

Wyrażam nadzieję na to, że ta odpowiedź przynajmniej rozwieje część Pańskich wątpliwości w związku z przyszłym dziedziczeniem po Pańskim ojcu, a może także ułatwi podjęcie dobrych decyzji. Zapraszam do zadawania pytań dodatkowych.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • X - 7 =

»Podobne materiały

Przedawnienie roszczenia o wypłatę zaległej odprawy

Po jakim czasie roszczenia względem byłego pracodawcy ulegają przedawnieniu? W marcu 2007 r. pracodawca rozwiązał ze mną umowę, która była zawarta na czas określony, nie otrzymałem natomiast odprawy i chciałbym się o nią ubiegać.

 

Uszkodzenie rury bezprawnie poprowadzonej pod działką

Podczas prac związanych z aranżacją ogrodu uszkodziłem rury spływu wody gruntowej sąsiada, co jego zdaniem powoduje zalewanie jego kotłowni. Rury przebiegają przez moją posesję i położone były kilkadziesiąt lat temu bez żadnych planów i nie wiedziałem o ich istnieniu. Czy jestem zobowiązany do odbud

 

Sprzedaż samochodu jako uszkodzony

Miałem (jako osoba fizyczna) samochód zakupiony jako uszkodzony. Naprawiłem wszystkie usterki, potem także kolejne, które wyszły w trakcie eksploatacji. Niedawno sprzedałem ten samochód – też jako uszkodzony. W umowie zawarłem tę informację oraz klauzulę, że kupujący oświadcza dokładne zapozna

 

Czy należy się zachowek po rodzicach którzy przekazali gospodarstwo bratu za emeryturę?

W 1982 lub 1983 roku rodzice zapisali memu bratu 11-hektarowe gospodarstwo rolne w zamian za emeryturę. Oboje zmarli w ubiegłym roku. Jako że jestem najbliższą rodziną, chciałem z bratem omówić moje prawo do zachowku, ale odparł, że nic mi się nie należy. Co prawda ojciec w rozmowie ze mną dawn

 

Czasowa rejestracja pojazdu i sprzedaż samochodu

Kupiłem niedawno samochód. Zgłosiłem go do czasowej rejestracji pojazdu, otrzymałem pozwolenie czasowe, dopełniłem wszelkich formalności. Nieco później sprzedałem samochód i chciałem zgłosić ten fakt w urzędzie. Odmówiono mi przyjęcia zgłoszenia, ponieważ sprzedałem pojazd przed odebraniem stał

 

Rozliczanie finansów rady rodziców

Jak w większości szkół działa u nas rada rodziców. Nowo wybrana rada zażyczyła sobie od poprzedniej dokumentacji finansowej z ostatnich 5 lat. Czy rada rodziców ma obowiązek przechowywania przez taki właśnie okres tej dokumentacji? Dodam, że w regulaminie rady nie ma zapisu odnoszącego się do tej sp

 

Pilot wycieczek nie posiadający licencji a przepisy

Osoba o której piszę nie posiada licencji pilota wycieczek. Zatrudnia ją zagraniczne biuro turystyczne organizujące wycieczki po Polsce dla obcokrajowców. Nigdy nie żądano od niej legitymacji pilota wycieczek. Liczyło się jedynie doświadczenie i biegła znajomość języka. Czy taki stan rzeczy jest zgo

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »