Kara za przejazd busem z przyczepą bez opłaty e-TOLL

Kiedy bus z przyczepą podlega opłacie elektronicznej?

Kluczowa jest nie sama nazwa pojazdu, lecz dopuszczalna masa całkowita pojazdu albo zespołu pojazdów. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych obowiązek ponoszenia opłaty dotyczy przejazdu po drogach krajowych pojazdów samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, jeżeli dopuszczalna masa całkowita takiego zespołu przekracza 3,5 t.

Jeżeli więc bus ma DMC 3300 kg, a przyczepa lekka ma DMC do 750 kg, to łączna DMC zestawu może wynosić nawet 4050 kg. Taki zestaw przekracza próg 3,5 t, mimo że sam bus jest pojazdem poniżej 3,5 t. Definicja przyczepy lekkiej wynika z art. 2 pkt 51 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a definicja dopuszczalnej masy całkowitej z art. 2 pkt 54 tej ustawy.

Opłata elektroniczna nie dotyczy jednak każdej drogi. Zgodnie z art. 13ha ust. 1 ustawy o drogach publicznych opłatę elektroniczną pobiera się za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach wskazanych w przepisach wykonawczych. Dlatego w każdej sprawie trzeba sprawdzić, czy konkretny odcinek drogi w dniu przejazdu był objęty poborem opłaty.

ViaTOLL a e-TOLL – jakie przepisy stosuje się do starszej sprawy?

System ViaTOLL został zastąpiony systemem e-TOLL. Obecnie obowiązki związane z opłatą elektroniczną należy oceniać według aktualnych przepisów ustawy o drogach publicznych oraz zasad funkcjonowania e-TOLL. Jeżeli jednak pismo dotyczy przejazdu wykonanego w okresie działania ViaTOLL, organ powinien oceniać naruszenie przede wszystkim według stanu prawnego obowiązującego w dacie przejazdu.

To rozróżnienie jest ważne, ponieważ w sprawach administracyjnych znaczenie mają: data przejazdu, obowiązujący wtedy wykaz płatnych odcinków, status pojazdu lub zestawu pojazdów, a także brzmienie art. 13k ustawy o drogach publicznych regulującego kary pieniężne za naruszenia obowiązków związanych z opłatą elektroniczną.

Zawiadomienie o wszczęciu postępowania to jeszcze nie kara

Pismo informujące o wszczęciu postępowania administracyjnego nie jest decyzją nakładającą karę. Zgodnie z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy stanowią inaczej. Dopiero decyzja rozstrzyga sprawę co do istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończy sprawę w danej instancji, co wynika z art. 104 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Jeżeli otrzymano tylko zawiadomienie o wszczęciu postępowania, nie składa się jeszcze klasycznego odwołania. Na tym etapie należy raczej złożyć wyjaśnienia, wnioski dowodowe i wskazać okoliczności, które mogą mieć znaczenie dla sprawy.

Termin 7 dni wskazywany w zawiadomieniach zwykle służy umożliwieniu stronie wypowiedzenia się i przedstawienia dowodów przed wydaniem decyzji. Jeżeli termin minął, nadal warto niezwłocznie wysłać pismo do organu, zwłaszcza gdy decyzja nie została jeszcze wydana. Art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nakłada na organ obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji.

Co sprawdzić przed złożeniem wyjaśnień?

W sprawach dotyczących przejazdu bez opłaty e-TOLL lub dawnej opłaty ViaTOLL najczęściej trzeba zweryfikować kilka elementów. Poniższa tabela pokazuje, jakie okoliczności mają praktyczne znaczenie.

Czy brak wiedzy o obowiązku opłaty zwalnia z kary?

Co do zasady sam brak wiedzy o obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej nie jest wystarczającą podstawą do umorzenia postępowania. W prawie administracyjnym odpowiedzialność za naruszenia dotyczące opłaty elektronicznej ma w dużej mierze charakter zobiektywizowany. Organ bada przede wszystkim, czy wystąpił przejazd pojazdem lub zespołem pojazdów objętym obowiązkiem opłaty po odcinku objętym poborem opłaty.

Nie oznacza to jednak, że wyjaśnienia są bez znaczenia. W piśmie można wskazać, że przejazd miał charakter jednorazowy i prywatny, przyczepa była pożyczona, kierowca nie prowadzi działalności transportowej, a brak opłaty nie wynikał z celowego uchylania się od obowiązku. Takie argumenty mogą mieć znaczenie pomocnicze, zwłaszcza przy ocenie okoliczności sprawy, ale nie zastąpią argumentów prawnych i dowodowych.

Warto też odróżnić tę opłatę od innych danin i opłat drogowych. Przykładowo spory o opłatę parkowania albo o strefę parkowania mają inną podstawę prawną i inną procedurę niż kara za brak opłaty elektronicznej za przejazd pojazdem ciężkim lub zestawem powyżej 3,5 t.

Jak napisać wyjaśnienia do GITD lub KAS?

Wyjaśnienia powinny być rzeczowe i oparte na dokumentach. Warto dołączyć kopie dowodów rejestracyjnych busa i przyczepy, wskazać datę przejazdu, trasę, cel przejazdu, a także odnieść się do każdego naruszenia wskazanego w zawiadomieniu.

W piśmie można wnieść o:

• udostępnienie akt sprawy na podstawie art. 73 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego,
• wskazanie dowodów potwierdzających przejazd po konkretnym płatnym odcinku,
• ustalenie, czy DMC całego zestawu rzeczywiście przekraczała 3,5 t,
• uwzględnienie dokumentów pojazdu i przyczepy,
• umorzenie postępowania, jeżeli organ nie wykaże wszystkich przesłanek odpowiedzialności,
• sprawdzenie przedawnienia z art. 189g § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli od przejazdu upłynęło kilka lat.

Jeżeli sprawa dotyczy kilku przejazdów, należy zestawić je w tabeli: data, godzina, droga, pojazd, przyczepa, wskazane naruszenie, stanowisko strony. Pozwala to uniknąć chaotycznych wyjaśnień i ułatwia wychwycenie błędów organu.

Odwołanie albo wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy

Jeżeli organ wyda decyzję nakładającą karę, trzeba dokładnie przeczytać pouczenie. Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 7 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzja powinna zawierać pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy albo skarga do sądu administracyjnego.

Ogólna zasada z art. 127 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Z art. 129 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, że odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od doręczenia decyzji, chyba że przepis szczególny przewiduje inny tryb.

Jeżeli decyzję wydał organ, od którego nie przysługuje klasyczne odwołanie, pouczenie może wskazywać wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wynika to z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Po wyczerpaniu administracyjnego toku zaskarżenia możliwa jest skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego na zasadach wynikających z ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Co, jeżeli termin minął?

Jeżeli minął termin na złożenie wyjaśnień wskazany w zawiadomieniu, nadal warto działać, dopóki decyzja nie została wydana. Jeżeli natomiast minął termin do wniesienia odwołania albo wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, można rozważyć wniosek o przywrócenie terminu.

Zgodnie z art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Art. 58 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego wymaga, aby prośbę o przywrócenie terminu wnieść w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, jednocześnie dokonując czynności, dla której termin był określony.

W praktyce samo przeoczenie pisma albo wyjazd zwykle nie wystarczą. Trzeba wykazać konkretną przeszkodę, np. hospitalizację, nagłą chorobę lub inną sytuację uniemożliwiającą zachowanie terminu.

Czy można liczyć na ugodę lub odstąpienie od kary?

Art. 13 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przewiduje, że organy administracji publicznej w sprawach, których charakter na to pozwala, dążą do polubownego rozstrzygania kwestii spornych oraz ustalania praw i obowiązków, w szczególności przez czynności skłaniające strony do zawarcia ugody albo niezbędne do przeprowadzenia mediacji. Trzeba jednak zachować ostrożność: nie każda sprawa o administracyjną karę pieniężną nadaje się do ugody, ponieważ organ jest związany przepisami określającymi przesłanki i wysokość kary.

W sprawach administracyjnych kar pieniężnych znaczenie mogą mieć także przepisy działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności art. 189f § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przewiduje przypadki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa, albo jeżeli za to samo zachowanie strona została już prawomocnie ukarana przez inny uprawniony organ i wcześniejsza kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

Nie należy jednak zakładać, że art. 189f § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego automatycznie rozwiąże sprawę. Organ może uznać, że brak opłaty za przejazd zestawem powyżej 3,5 t po płatnej drodze nie jest naruszeniem znikomym. Wniosek o odstąpienie od kary powinien być dobrze uzasadniony i poparty dokumentami.

FAQ

Czy prywatny przejazd busem z przyczepą też może wymagać e-TOLL?

Tak. Art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych nie uzależnia obowiązku opłaty od tego, czy przejazd jest prywatny czy zawodowy. Decydują głównie parametry pojazdu lub zespołu pojazdów oraz przejazd po odcinku objętym opłatą.

Czy przyczepa lekka dolicza się do masy zestawu?

Tak. Jeżeli pojazd samochodowy jedzie z przyczepą, ocenia się zespół pojazdów. Przyczepa lekka w rozumieniu art. 2 pkt 51 ustawy Prawo o ruchu drogowym ma DMC do 750 kg, ale jej DMC nadal dolicza się do DMC zestawu.

Czy trzeba odpowiadać na zawiadomienie w terminie 7 dni?

Warto odpowiedzieć, ale zawiadomienie nie jest jeszcze decyzją. Termin 7 dni zwykle służy przedstawieniu wyjaśnień i dowodów. Jeżeli termin minął, należy jak najszybciej wysłać pismo, o ile decyzja nie została jeszcze wydana.

Kiedy składa się odwołanie?

Odwołanie albo wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy składa się po doręczeniu decyzji nakładającej karę. Termin i właściwy środek zaskarżenia powinny wynikać z pouczenia w decyzji, zgodnie z art. 107 § 1 pkt 7 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Czy kara za przejazd bez opłaty może się przedawnić?

Tak, należy to sprawdzić. Art. 189g § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przewiduje zasadę, że administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona po upływie 5 lat od naruszenia prawa, o ile przepisy szczególne nie przewidują innego rozwiązania.

Podsumowanie

W sprawie kary za przejazd busem z przyczepą bez opłaty najważniejsze jest ustalenie, czy łączna DMC zestawu przekraczała 3,5 t i czy przejazd odbył się po odcinku objętym opłatą elektroniczną. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania nie jest jeszcze decyzją, dlatego trzeba wykorzystać ten etap na złożenie wyjaśnień i dowodów.

Jeżeli organ wyda decyzję, należy działać szybko i zgodnie z pouczeniem. W odwołaniu albo wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy warto podnosić konkretne zarzuty: błędne ustalenie DMC, niewłaściwy odcinek drogi, brak dowodów przejazdu, błędne ustalenie strony, naruszenie procedury albo przedawnienie kary.

Źródła

• Art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13ha ust. 1 oraz art. 13k ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
• Art. 2 pkt 33, art. 2 pkt 51 i art. 2 pkt 54 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.
• Art. 10 § 1, art. 13 § 1, art. 58 § 1 i § 2, art. 73 § 1, art. 104 § 1 i § 2, art. 107 § 1 pkt 7, art. 127 § 1 i § 3, art. 129 § 1 i § 2, art. 189f § 1 oraz art. 189g § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
• Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.