.
Udzieliliśmy ponad 128,9 tys. porad prawnych i mamy 14 592 opinii Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Wyjazd z dziećmi za granicę bez wiedzy ojca

• Data: 01-03-2024 • Autor: Monika Cieszyńska

Jakie konsekwencje prawne poniesie matka wyjeżdżając z dziećmi za granicę bez wiedzy i powiadomienia o tym ich ojca? Dzieci mają paszporty, na które oboje rodzice wyrazili zgodę.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie. Pomagamy w podobnych sprawach.

Wyjazd z dziećmi za granicę bez wiedzy ojca

Czy na wyjazd dzieci z matką za granicę jest potrzebna zgoda ojca?

Z pytania nie wynika, czy rodzice dzieci są po rozwodzie, jak również czy planowany wyjazd ma charakter stały czy czasowy. Jeśli są, to sąd na pewno w wyroku rozwodowym określił miejsce pobytu dzieci, tj. miejsce pobytu jednego z rodziców oraz zdecydował o tym, czy obojgu rodzicom przysługuje pełnia praw rodzicielskich. Jeśli sąd ustalił, iż miejscem pobytu dzieci jest każdorazowe miejsce pobytu matki, to, zabierając je, matka nie robi nic wbrew ustalonemu prawu.

 

Odrębną kwestią jest natomiast zgoda obydwojga rodziców na wyjazd dziecka za granicę. Bez względu czy rodzice są małżeństwem, czy też nie, jeśli mają pełnię władz rodzicielskich, na wyjazd dziecka za granicę jest konieczna zgoda obojga. Nie ma znaczenia fakt, że oboje wyrazili zgodę na wydanie paszportu dla dziecka. W przypadku, gdy rodzice w tej kwestii nie mogą dojść do porozumienia, jedno z nich może wystąpić do sądu opiekuńczego o wyrażenie zgody na wyjazd dziecka, a wówczas orzeczenie sądu zastąpi zgodę drugiego.

Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›

Wyjazd jednego z rodziców na stałe z dziećmi za granicę 

Gdy jedno z rodziców wyjeżdża z dzieckiem na stałe za granicę, nie powiadamiając drugiego, mamy do czynienia z uprowadzeniem. W tym wypadku stosuje się postanowienia Konwencji dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, sporządzonej w Hadze 25 października 1980 r. Według jej ustaleń uprowadzenie ma miejsce, gdy dochodzi do przeniesienia dziecka z terytorium jednego państwa na terytorium drugiego bez zgody osoby mającej prawo do decydowania. Zastosowanie postępowania przewidzianego w konwencji, którego celem jest niezwłoczny powrót dziecka do państwa jego stałego pobytu, zależy od spełnienia szeregu przesłanek. Przede wszystkim należy ustalić, czy dany przypadek jest objęty zakresem stosowania konwencji (terytorialnym oraz podmiotowym).

Uprowadzenie dzieci za granicę

Zgodnie z art. 1 lit. a) konwencji, jej postanowienia mają zastosowanie, jeżeli dziecko zostało uprowadzone lub jest przetrzymywane na terytorium państwa, które jest stroną tej umowy. Ponadto dziecko to musi mieć również stałe miejsce pobytu w państwie, które jest jej sygnatariuszem. Dopiero wtedy możemy mówić o zakresie terytorialnym konwencji.

 

Polska jest stroną tej umowy od 1992 r. Wiąże ona nasz kraj m.in. z Holandią, USA, Luksemburgiem, Francją, Austrią, Wielką Brytanią, Irlandią, Kanadą, Argentyną, Szwecją, Norwegią, Izraelem, Niemcami. Aktualny wykaz państw, między którymi obowiązuje Konwencja haska (z podaniem daty wejścia jej w życie), można uzyskać na stronach internetowych Haskiej Konferencji Prawa Prywatnego Międzynarodowego (http://www.hcch.net). Informacji na ten temat można również zasięgnąć zwracając się do Ministerstwa Sprawiedliwości – Wydziału Prawa Międzynarodowego.

 

Postanowienia Konwencji haskiej (z 25 października 1980 r.) – dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, stanowią część krajowego porządku prawnego i są stosowane w Rzeczypospolitej Polskiej bezpośrednio. Jeżeli chodzi o zakres podmiotowy, to nie ma ona zastosowania wobec małoletnich, którzy ukończyli 16 rok życia.

 

Kolejnym krokiem jest ustalenie, czy nastąpiło bezprawne uprowadzenie lub zatrzymanie dziecka w świetle przepisów, orzeczeń, dokumentów obowiązujących w państwie, w którym dziecko przebywało przed uprowadzeniem. Zgodnie z art. 3 konwencji uprowadzenie jest bezprawne, jeżeli spełnione są dwie przesłanki: naruszone zostało prawo do opieki oraz prawo to w chwili uprowadzenia było skutecznie wykonywane.

Potrzebujesz pomocy prawnika? Kliknij tutaj i opisz swój problem ›

Wyjazd dzieci za granicę z osobą sprawującą pieczę 

Należy więc ustalić fakt sprawowania pieczy nad dzieckiem do czasu uprowadzenia przez osobę (lub instytucję) uprawnioną, która jest nadal zainteresowana w wykonywaniu swych uprawnień względem dziecka (co znajduje swój wyraz w braku akceptacji stanu faktycznego po jego uprowadzeniu).

 

Co więcej, należy stwierdzić, że istnieje wysoki stopień prawdopodobieństwa, iż osoba ta wykonywałaby swoje prawo do pieczy nad dzieckiem, gdyby nie została jej bezprawnie – przez samowolę innej osoby – pozbawiona. Powszechnie uważa się, iż każdy kto ma nawet tylko prawo do decydowania o miejscu pobytu dziecka, ma tym samym prawo do opieki w rozumieniu konwencji.

 

Gdy spełnione zostały wymienione przesłanki, osoba, która twierdzi, że jej prawo do pieczy zostało naruszone, może wystąpić z wnioskiem do odpowiednich organów. Wniosek ten winien spełniać wskazane w art. 8 konwencji wymogi formalne. Z pismem tym można wystąpić do organu centralnego państwa, w którym dziecko ma miejsce stałego pobytu, jak i organów każdego państwa – strony konwencji.

 

W Polsce takim organem jest Ministerstwo Sprawiedliwości. Do jego obowiązków należy m.in.: ustalenie miejsca pobytu dziecka, zapobieżenie dalszemu zagrożeniu dziecka, wymiana informacji dotyczących sytuacji dziecka, działanie zmierzające do polubownego rozwiązania sporu, przygotowanie procedury bezpiecznego powrotu dziecka. Głównym celem omawianej konwencji jest zapewnienie niezwłocznego powrotu dziecka do państwa, w którym znajduje się jego stałe miejsce pobytu. Oprócz tego wszczynane jest przed sądem opiekuńczym postępowanie o wydanie dziecka. Orzeczenie o odebraniu osoby nieletniej zostaje wydane przez sąd opiekuńczy (w składzie jednoosobowym) po przeprowadzeniu rozprawy, która jest obligatoryjna.

Kliknij tutaj i zapytaj prawnika online ›

Czy obowiązek nakazania powrotu dziecka do kraju jest bezwzględny?

Obowiązek nakazania powrotu dziecka, w wypadku zaistnienia okoliczności wymienionych wyżej, nie jest jednak bezwzględny. Sąd może oddalić wniosek, jeśli strona sprzeciwiająca się wydaniu dziecka wykaże, że:

 

  • wnioskodawca faktycznie nie wykonywał prawa do opieki w czasie uprowadzenia lub zaakceptował uprowadzenie lub zatrzymanie;
  • istnieje poważne ryzyko, iż powrót dziecka naraziłby je na szkodę psychiczną lub fizyczną lub w jakikolwiek inny sposób postawiłby je w sytuacji nie do zniesienia;
  • samo dziecko sprzeciwia się powrotowi, a osiągnięty wiek i stopień jego dojrzałości uzasadnia uwzględnienie jego opinii;
  • wydaniu dziecka sprzeciwiają się podstawowe zasady państwa wezwanego, dotyczące ochrony praw człowieka i podstawowych wolności.

 

Reasumując: jeśli matka zabierze dzieci za granicę, bez zgody ojca, to jemu przysługiwać będzie prawo do złożenia w sądzie wniosku o wydanie dzieci. Sąd zaś, w postanowieniu, może orzec nakaz wydania dzieci, a więc nakaz ich powrotu do kraju. Od tego postanowienia przysługiwać będzie matce apelacja. Jeśli matka nie zechce wrócić na czas postępowania do kraju, może ustanowić w kraju pełnomocnika do doręczeń (odbioru korespondencji).

Przykłady

Przykład pierwszy: Tymczasowy wyjazd na wakacje
Anna, matka dwójki dzieci w wieku 8 i 10 lat, planowała letni wyjazd z dziećmi na południe Francji. Mimo że z mężem, Tomaszem, są w trakcie separacji, obydwoje posiadają pełnię praw rodzicielskich. Anna, zakładając, że Tomasz nie będzie miał nic przeciwko, nie poinformowała go o planach wyjazdu. Po przyjeździe na miejsce, Tomasz dowiedział się od wspólnych znajomych o wyjeździe i poczuł się pominięty w decyzji dotyczącej dzieci. Decyduje się działać prawnie, powołując się na brak jego zgody na wyjazd dzieci za granicę.

 

Przykład drugi: Planowana przeprowadzka za granicę
Ewa, samotnie wychowująca 12-letniego syna Michała, otrzymała atrakcyjną propozycję pracy w Szwecji. Wierząc, że przeprowadzka będzie korzystna zarówno dla niej, jak i dla Michała, postanowiła nie informować o swoich planach byłego partnera, Marcina, z którym nie utrzymuje dobrych relacji. Marcin, mający ograniczone prawa do opieki nad synem, ale nadal posiadający pełnię praw rodzicielskich, dowiedział się o planach Ewy od syna. Czuje, że jego prawa jako ojca zostały naruszone i rozważa podjęcie kroków prawnych, by zapobiec przeprowadzce bez jego zgody.

 

Przykład trzeci: Nagła decyzja o wyjeździe
Karolina, po burzliwym rozwodzie z mężem Piotrem, postanowiła niespodziewanie wyjechać z ich wspólną 6-letnią córką Oliwią do Włoch, gdzie mieszka jej rodzina. Piotr, który regularnie spędza czas z córką i ma prawo do współdecydowania o jej życiu, nie został poinformowany o planach Karoliny. Po odkryciu, że Karolina wyjechała bez jego zgody, Piotr zgłasza sprawę do sądu, twierdząc, że doszło do uprowadzenia dziecka w świetle międzynarodowego prawa rodzinnego.

Podsumowanie

Podsumowując, wyjazd za granicę z dziećmi bez zgody drugiego rodzica może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych, włącznie z oskarżeniem o uprowadzenie dziecka zgodnie z Konwencją haską. Niezależnie od intencji, rodzice powinni zawsze dążyć do wspólnego porozumienia i uzyskania odpowiednich zgód, aby uniknąć potencjalnych sporów prawnych i zapewnić dobrostan dziecka.

Oferta porad prawnych

Potrzebujesz porady prawnej dotyczącej wyjazdu za granicę z dziećmi bez zgody drugiego rodzica? Skontaktuj się z nami! Oferujemy profesjonalne konsultacje online oraz pomoc w przygotowaniu niezbędnych dokumentów, aby zapewnić Ci spokój umysłu i bezpieczeństwo prawne Twojej rodziny. Aby skorzystać z naszych usług, opisz swój problem w formularzu pod artykułem.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59

2. Konwencja Haska dotycząca uprowadzenia dziecka

 

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę, wypełniając  formularz poniżej  ▼▼▼. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

O autorze: Monika Cieszyńska

Radca prawny przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Toruniu, nr wpisu TR-871. Absolwentka prawa Katedry Praw Człowieka na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Specjalizuje się przede wszystkim w prawie rodzinnym i opiekuńczym oraz karnym – udzieliła dotąd porad setkom naszych klientów, w których życie często niesłusznie wtargnęła policja i prokuratura, a wielu rodzinom pomogła rozwiązać burzliwe niekiedy konflikty małżeńskie i opiekuńcze (opieka nad dziećmi, alimenty, widzenia z dziećmi). Posiada licencję zarządcy nieruchomości (nr licencji 20460). W kręgu jej zainteresowań znajdują się również zagadnienia prawa spółdzielczego.


.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem.

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

Paragraf jako alternatywne logo serwisu