Wykreślenie z KW przedawnionych egzekucji

Stary wpis egzekucji w księdze wieczystej – na czym polega problem?

W dziale III księgi wieczystej mogą znajdować się wpisy dotyczące wszczęcia egzekucji z nieruchomości. Takie wpisy są bardzo uciążliwe dla właściciela, bo obniżają wiarygodność stanu prawnego nieruchomości, utrudniają sprzedaż, uzyskanie kredytu albo załatwienie spraw notarialnych. Problem jest szczególnie częsty przy nieruchomościach nabytych w spadku, gdy wpisy pochodzą sprzed kilkudziesięciu lat, a akta komornicze zostały zniszczone.

Trzeba jednak odróżnić dwie kwestie: przedawnienie roszczenia oraz wykreślenie wpisu z księgi wieczystej. To, że wierzytelność jest bardzo stara albo mogła ulec przedawnieniu, nie powoduje automatycznego usunięcia wpisu. Sąd wieczystoksięgowy co do zasady bada treść wniosku, treść księgi oraz dołączone dokumenty. Dlatego potrzebna jest formalna podstawa wykreślenia, np. dokument od komornika, postanowienie o umorzeniu egzekucji albo inny dokument wykazujący, że wpis nie powinien już obciążać księgi.

Jeżeli w księdze jest błędny wpis techniczny, omyłka albo nieprawidłowe oznaczenie danych, właściwym trybem może być także sprostowanie. Przy wpisach o egzekucji zwykle chodzi jednak nie o samą omyłkę, lecz o wykazanie, że postępowanie egzekucyjne zostało zakończone, umorzone albo że komornik ma obowiązek wystąpić o wykreślenie.

Kto powinien złożyć wniosek o wykreślenie wpisu o egzekucji?

Aktualnie podstawową zasadę zawiera art. 924 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Jeżeli postępowanie egzekucyjne zostało umorzone albo egzekucja została ukończona w inny sposób niż przez umorzenie, komornik składa do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej wniosek o wykreślenie wpisu o wszczęciu egzekucji albo o usunięcie wniosku o wszczęcie egzekucji ze zbioru dokumentów. Obowiązek poprawienia albo uzupełnienia takiego wniosku również spoczywa na komorniku.

W nowych sprawach problem powinien więc zostać załatwiony przez komornika po zakończeniu egzekucji. W starszych sprawach, zwłaszcza sprzed wielu lat, trzeba sięgnąć do przepisów przejściowych ustawy o komornikach sądowych. Art. 304 tej ustawy przewidywał obowiązek porządkowania także dawnych wpisów, w których z uwagi na datę wszczęcia egzekucji nie stosowano jeszcze art. 924 § 2 K.p.c. W sprawach starszych niż wskazany w tym przepisie okres komornik podejmuje czynności na wniosek dłużnika albo wierzyciela wszczynającego egzekucję z tej samej nieruchomości.

Jeżeli nieruchomość została nabyta w spadku, wniosek do komornika może złożyć aktualny właściciel jako następca prawny osoby, której dotyczyła egzekucja. Do pisma warto dołączyć dokument wykazujący nabycie spadku, np. prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia, oraz aktualny numer księgi wieczystej.

Jak ustalić dane dawnej egzekucji?

Najważniejsze są sygnatury dawnych postępowań egzekucyjnych i dokumenty, na podstawie których wpisano ostrzeżenia w dziale III księgi. Jeżeli nie ma ich w aktualnej treści księgi wieczystej, należy sprawdzić akta księgi wieczystej w sądzie rejonowym prowadzącym księgę. W aktach KW powinien znajdować się dokument, który był podstawą pierwotnego wpisu, np. wniosek komornika, zawiadomienie o wszczęciu egzekucji albo inne pismo z dawną sygnaturą.

W praktyce warto wykonać następujące kroki:

• sprawdzić aktualną treść księgi wieczystej i dokładną treść wpisów w dziale III,
• złożyć w sądzie wieczystoksięgowym wniosek o wgląd do akt KW albo o odpis dokumentów będących podstawą wpisów,
• ustalić dawną sygnaturę komorniczą i sąd, przy którym działał komornik,
• ustalić następcę kancelarii komorniczej albo właściwego komornika przejmującego dawne sprawy,
• złożyć do komornika pisemny wniosek o wystąpienie do sądu wieczystoksięgowego o wykreślenie wpisu.

Jeżeli wpis jest opisany jako ostrzeżenie, trzeba ustalić, czego dokładnie ostrzeżenie dotyczy. Inaczej postępuje się przy ostrzeżeniu o wszczęciu egzekucji, inaczej przy ostrzeżeniu o niezgodności stanu prawnego księgi z rzeczywistym stanem prawnym, a jeszcze inaczej przy wzmiance o nierozpoznanym wniosku.

Czy można samodzielnie złożyć wniosek KW-WPIS?

Właściciel nieruchomości może złożyć do sądu wieczystoksięgowego wniosek na formularzu KW-WPIS, ale sam formularz nie wystarczy. Konieczne jest dołączenie dokumentu, z którego wynika podstawa wykreślenia. Może to być np. prawomocne postanowienie o umorzeniu egzekucji, dokument komornika potwierdzający zakończenie egzekucji albo inny dokument urzędowy pozwalający sądowi stwierdzić, że wpis o egzekucji jest już bezpodstawny.

Jeżeli dokumentów nie ma, bezpieczniejszą drogą jest najpierw uzyskanie działania komornika. Sąd wieczystoksięgowy nie prowadzi typowego postępowania dowodowego i nie bada szeroko historii sprawy. Jeżeli z dokumentów nie wynika jednoznaczna podstawa wykreślenia, sąd może wezwać do uzupełnienia braków albo wydać postanowienie oddalające wniosek. W razie problemów z dokumentami szczególne znaczenie ma prawidłowe opisanie podstawy wniosku, ponieważ formalne braki często kończą się oddaleniem.

Opłata od wniosku o wykreślenie wpisu w księdze wieczystej co do zasady wynosi połowę opłaty należnej od wniosku o wpis. Przy innych wpisach, o których mowa w art. 44 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, opłata od wpisu wynosi 100 zł, więc opłata od wykreślenia takiego wpisu wynosi zwykle 50 zł. W konkretnej sprawie trzeba jednak sprawdzić, jakiego wpisu dotyczy wniosek, bo inne opłaty mogą dotyczyć np. własności, użytkowania wieczystego albo hipoteki.

Co powinien zawierać wniosek do komornika?

Wniosek do komornika powinien być prosty, ale konkretny. Należy wskazać numer księgi wieczystej, dokładną treść wpisu z działu III, sygnaturę dawnej sprawy egzekucyjnej, jeżeli jest znana, oraz wyjaśnić, że wnioskodawca jest aktualnym właścicielem nieruchomości i następcą prawnym dłużnika. W piśmie należy zażądać złożenia przez komornika do sądu wieczystoksięgowego wniosku o wykreślenie wpisu o wszczęciu egzekucji.

Do wniosku warto dołączyć:

• wydruk aktualnej treści księgi wieczystej albo wskazanie numeru KW,
• odpis postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia,
• odpis dokumentu z akt księgi wieczystej, na podstawie którego dokonano wpisu, jeżeli został uzyskany,
• informację o dawnym komorniku, sygnaturze akt i dacie wpisu,
• prośbę o pisemne poinformowanie o sposobie załatwienia sprawy.

Jeżeli komornik ma dostęp do danych pozwalających stwierdzić zakończenie lub umorzenie sprawy, powinien wystąpić do sądu wieczystoksięgowego. Gdy nie ma akt, nie oznacza to automatycznie, że właściciel pozostaje bez wyjścia. Wtedy trzeba szukać dokumentów w aktach KW, archiwum sądu, repertoriach albo innych zachowanych materiałach.

Co zrobić, gdy komornik odmówi albo nie odpowiada?

Jeżeli komornik odmówi złożenia wniosku albo mimo obowiązku nie podejmie czynności, można rozważyć skargę na czynności komornika albo na zaniechanie czynności. Skargę wnosi się do komornika, który dokonał czynności albo zaniechał jej dokonania, a następnie sprawę rozpoznaje właściwy sąd. Co do zasady termin jest tygodniowy, dlatego po otrzymaniu odmowy lub po powzięciu informacji, że czynność powinna była zostać dokonana, nie warto zwlekać.

W skardze trzeba wskazać, na czym polega naruszenie: np. że komornik, mimo zakończenia dawnego postępowania i mimo wniosku aktualnego właściciela, odmawia złożenia wniosku o wykreślenie wpisu o egzekucji z księgi wieczystej. Jeżeli sprawa jest nietypowa, warto dołączyć wszystkie dokumenty z akt KW i z korespondencji z kancelarią komorniczą.

Alternatywnie, jeżeli właściciel posiada dokumenty wystarczające do wykreślenia, może złożyć własny wniosek do sądu wieczystoksięgowego. Trzeba jednak liczyć się z tym, że sąd oceni wyłącznie dokumenty i treść księgi, a nie będzie prowadził szerokiego postępowania wyjaśniającego.

FAQ

Podsumowanie

Wykreślenie przedawnionych albo archiwalnych wpisów o egzekucji z księgi wieczystej jest możliwe, ale wymaga formalnego działania. Najważniejsze jest ustalenie podstawy wpisu, odszukanie sygnatur dawnych spraw i uzyskanie dokumentu, który pozwoli sądowi wieczystoksięgowemu dokonać wykreślenia. W pierwszej kolejności warto wystąpić do komornika lub jego następcy o złożenie wniosku do sądu. Jeżeli komornik odmawia albo nie działa, właściciel może rozważyć skargę na czynności lub zaniechanie komornika, a w niektórych sytuacjach także samodzielny wniosek KW-WPIS z odpowiednimi dokumentami.

Źródła

• Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 924, art. 626⁸ i art. 767: tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.
• Ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych, w szczególności art. 304: tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.
• Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, w szczególności art. 31: tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.
• Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w szczególności art. 44 i art. 46: tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.