Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności – co złożyć i ile to kosztuje

Kiedy potrzebny jest wniosek o nadanie klauzuli wykonalności?

Klauzula wykonalności jest potrzebna wtedy, gdy wierzyciel chce przejść z etapu orzeczenia sądu do etapu egzekucji komorniczej. Zgodnie z art. 776 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Tytułem wykonawczym jest co do zasady tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności.

Do tytułów egzekucyjnych należą m.in. prawomocne albo podlegające natychmiastowemu wykonaniu orzeczenia sądu, ugody zawarte przed sądem oraz inne akty wymienione w art. 777 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Jeżeli więc masz prawomocny nakaz zapłaty albo wyrok wydany w zwykłej sprawie cywilnej, zazwyczaj trzeba doprowadzić do uzyskania tytułu wykonawczego. W wielu sytuacjach sąd nadaje klauzulę na wniosek, a w niektórych – z urzędu.

Jakie przepisy regulują nadanie klauzuli wykonalności?

Podstawowe znaczenie mają przede wszystkim:

• art. 776 Kodeksu postępowania cywilnego – wskazujący, że podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy,
• art. 777 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego – wymieniający tytuły egzekucyjne,
• art. 781 i nast. Kodeksu postępowania cywilnego – dotyczące postępowania klauzulowego,
• art. 782 § 1 i § 1¹ Kodeksu postępowania cywilnego – określające, kiedy klauzula jest nadawana na wniosek, a kiedy z urzędu,
• art. 783 Kodeksu postępowania cywilnego – dotyczący treści postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności.

To, czy potrzebny jest formalny wniosek wierzyciela, zależy więc od rodzaju orzeczenia oraz trybu, w jakim zostało wydane.

Jaki dokument dołączyć do wniosku?

W praktyce nie wystarczy zwykła kserokopia nakazu zapłaty albo wyroku. Dokument, którym posługuje się wierzyciel, powinien pochodzić z sądu jako odpis urzędowy albo powinien zostać wydany przez sąd już jako tytuł wykonawczy. Pierwszy tytuł wykonawczy sąd wydaje wierzycielowi po stwierdzeniu wykonalności.

Jeżeli masz odpis orzeczenia doręczony przez sąd, nie przerabiaj go samodzielnie i nie zastępuj zwykłą kopią. Najbezpieczniej we wniosku wskazać sygnaturę sprawy i zażądać nadania klauzuli wykonalności oraz wydania tytułu wykonawczego. Wtedy sąd posługuje się aktami sprawy i przygotowuje właściwy dokument.

Jeżeli stan faktyczny jest nietypowy, np. orzeczenie zapadło wiele lat temu, akta były przekazane do archiwum albo potrzebny jest kolejny egzemplarz tytułu wykonawczego, procedura może wyglądać inaczej. Wtedy znaczenie ma również to, czy pierwszy tytuł wykonawczy był już wydany i co się z nim stało.

Czy trzeba wysłać oryginał nakazu zapłaty?

Nie wysyła się „oryginału” orzeczenia w tym znaczeniu, że oryginał wyroku albo nakazu znajduje się w aktach sądowych. Strona co do zasady dysponuje odpisem. W zwykłej sprawie najlepiej złożyć wniosek do sądu, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, i domagać się nadania klauzuli wykonalności oraz wydania tytułu wykonawczego.

Jeżeli sąd już doręczył Ci odpis orzeczenia, może on mieć znaczenie identyfikacyjne, ale nie zastępuje sam przez się tytułu wykonawczego. Z punktu widzenia egzekucji najważniejsze jest uzyskanie dokumentu opatrzonego klauzulą wykonalności.

Ile kosztuje nadanie klauzuli wykonalności?

Obecnie trzeba odróżnić dwie rzeczy:

Nieaktualna jest więc informacja, że opłata wynosi 6 zł za każdą rozpoczętą stronę nakazu. Taki model opłat nie odpowiada obecnemu stanowi prawnemu w sprawach o wydanie tytułu wykonawczego do egzekucji.

Jeżeli żądasz odpisów, zaświadczeń albo kolejnego egzemplarza dokumentu, opłata może wynikać z innych przepisów ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Dlatego przed złożeniem pisma warto sprawdzić, czego dokładnie dotyczy wniosek.

Klauzula wykonalności w elektronicznym postępowaniu upominawczym (EPU)

W elektronicznym postępowaniu upominawczym, czyli w sprawach prowadzonych przez e-sąd, obowiązuje szczególna zasada. Zgodnie z art. 782 § 1¹ Kodeksu postępowania cywilnego nakazowi zapłaty wydanemu w elektronicznym postępowaniu upominawczym nadaje się klauzulę wykonalności z urzędu niezwłocznie po jego uprawomocnieniu się.

Oznacza to, że co do zasady wierzyciel nie musi składać osobnego wniosku o nadanie klauzuli wykonalności do nakazu zapłaty wydanego w EPU. Sąd robi to sam, gdy nakaz się uprawomocni.

To, kiedy dokładnie nastąpi uprawomocnienie, zależy od przebiegu doręczeń i od tego, czy pozwany wniósł sprzeciw. Najczęściej decydujące jest upływanie terminu do zaskarżenia po skutecznym doręczeniu, ale konkretna data zawsze zależy od akt sprawy.

Po jakim czasie e-sąd nadaje klauzulę?

Przepis mówi o działaniu „niezwłocznie” po uprawomocnieniu się nakazu. Nie oznacza to sztywnego terminu liczonych dni kalendarzowych, lecz obowiązek podjęcia czynności bez zbędnej zwłoki. W praktyce czas może zależeć od obciążenia sądu i technicznego przetworzenia sprawy w systemie.

Nie można więc zagwarantować, że stanie się to dokładnie po 14 dniach od doręczenia nakazu pozwanemu. Czternastodniowy termin dotyczy co do zasady wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty, ale sam moment prawomocności może zależeć np. od prawidłowości doręczenia, awizowania, zwrotu korespondencji czy zarządzeń sądu.

Jeżeli doręczenie było problematyczne albo pozwany podnosi zarzuty dotyczące adresu, data prawomocności może wymagać osobnej analizy.

Czy w systemie będzie widać, że klauzula została nadana?

Tak, w sprawach EPU informacja o nadaniu klauzuli wykonalności jest co do zasady widoczna w systemie teleinformatycznym e-sądu. To właśnie tam funkcjonuje elektroniczny tytuł wykonawczy.

Wierzyciel może korzystać z danych dostępnych w systemie i sporządzić wydruk elektronicznego tytułu wykonawczego w celu przedłożenia go komornikowi wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji – zgodnie z przepisami wykonawczymi dotyczącymi elektronicznych tytułów wykonawczych.

Czy trzeba składać wniosek o doręczenie nakazu z klauzulą?

W sprawach EPU nie ma co do zasady potrzeby składania osobnego wniosku tylko po to, aby „dostać” klauzulę, skoro jest ona nadawana z urzędu i funkcjonuje elektronicznie w systemie. Istotne jest uzyskanie możliwości posłużenia się tytułem wykonawczym wobec komornika.

Jeżeli jednak komornik albo inny organ żąda określonego dokumentu w konkretnej formie, albo pojawił się problem techniczny z dostępem do systemu, można rozważyć złożenie wniosku o wydanie odpowiedniego dokumentu lub zaświadczenia. To zależy od konkretnej sytuacji procesowej.

Co powinno znaleźć się we wniosku?

Jeżeli klauzula ma być nadana na wniosek, pismo powinno zawierać co najmniej:

• oznaczenie sądu,
• imię i nazwisko albo nazwę wierzyciela oraz dłużnika,
• sygnaturę akt sprawy,
• dokładne żądanie, np. „wnoszę o nadanie klauzuli wykonalności prawomocnemu nakazowi zapłaty z dnia …, sygn. akt …, oraz o wydanie tytułu wykonawczego”,
• podpis,
• ewentualnie wskazanie sposobu odbioru dokumentu.

Jeżeli wnosisz o kolejny tytuł wykonawczy zamiast pierwszego, trzeba to wyraźnie zaznaczyć i liczyć się z opłatą. W niektórych sytuacjach sąd może oczekiwać wyjaśnienia, dlaczego potrzebny jest kolejny egzemplarz.

Postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności

Zgodnie z art. 783 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności wymienia tytuł egzekucyjny, a w razie potrzeby oznacza świadczenie podlegające egzekucji i zakres egzekucji oraz wskazuje, czy orzeczenie podlega wykonaniu jako prawomocne, czy jako natychmiast wykonalne.

Po wydaniu postanowienia klauzulę wykonalności umieszcza się na tytule egzekucyjnym. W sprawach elektronicznych odbywa się to w systemie teleinformatycznym, a nie przez tradycyjne naniesienie pieczęci na papierowy dokument.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, jak w praktyce różni się zwykła sprawa cywilna od sprawy prowadzonej w e-sądzie.

FAQ

Czy do wniosku wystarczy zwykła kserokopia nakazu zapłaty?

Nie warto opierać wniosku wyłącznie na zwykłej kserokopii. Najbezpieczniej żądać od sądu nadania klauzuli wykonalności i wydania tytułu wykonawczego na podstawie akt sprawy.

Czy nadanie klauzuli wykonalności zawsze wymaga opłaty?

Nie. Co do zasady pierwsze nadanie klauzuli i wydanie pierwszego tytułu wykonawczego nie jest obciążone odrębną opłatą jak dawniej liczona „za stronę”. Opłata może dotyczyć np. kolejnego tytułu wykonawczego.

Czy w EPU trzeba składać osobny wniosek o klauzulę?

Co do zasady nie. Zgodnie z art. 782 § 1¹ Kodeksu postępowania cywilnego nakazowi zapłaty wydanemu w EPU nadaje się klauzulę z urzędu po uprawomocnieniu.

Po ilu dniach nakaz z e-sądu staje się wykonalny?

Nie ma jednej daty dla każdej sprawy. Znaczenie ma skuteczne doręczenie nakazu, upływ terminu do sprzeciwu i brak środka zaskarżenia. Potem sąd nadaje klauzulę niezwłocznie.

Czy sąd doręcza papierowy nakaz z klauzulą w sprawach EPU?

Niekoniecznie. W EPU tytuł wykonawczy ma postać elektroniczną, a informacja o klauzuli jest dostępna w systemie teleinformatycznym.

Źródła

• art. 776, art. 777 § 1, art. 781, art. 782 § 1 i § 1¹, art. 783 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego,
• art. 77 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych,
• rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 października 2016 r. w sprawie czynności sądu związanych z nadawaniem klauzuli wykonalności elektronicznym tytułom egzekucyjnym oraz sposobu przechowywania i posługiwania się elektronicznymi tytułami wykonawczymi.