Pełnomocnictwo do leczenia dziecka a nauka w innym mieście

Czy 15-latka może uczyć się i mieszkać w innym mieście?

Tak, co do zasady nie ma przeszkód, aby dziecko kontynuowało naukę w liceum w innym mieście, jeżeli rodzice podejmują taką decyzję w ramach władzy rodzicielskiej. Zgodnie z art. 92 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy dziecko pozostaje aż do pełnoletności pod władzą rodzicielską. Z kolei art. 95 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, że władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do jego wychowania, z poszanowaniem jego godności i praw.

Wybór szkoły, miejsca faktycznego pobytu dziecka i sposobu opieki nad nim należy do istotnych spraw dziecka. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, powinni oni rozstrzygać takie sprawy wspólnie. Wynika to z art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie, a w braku porozumienia rozstrzyga sąd opiekuńczy.

Należy też pamiętać, że obowiązek nauki trwa do ukończenia 18. roku życia. Wynika to z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe. Rodzice powinni więc zapewnić dziecku realne warunki do nauki, opieki, dojazdu, kontaktu ze szkołą i bezpiecznego mieszkania.

Pełnomocnictwo a władza rodzicielska

W praktyce rodzic może sporządzić pisemne upoważnienie dla krewnej, dorosłej osoby mieszkającej z dzieckiem albo innej zaufanej osoby do wykonywania określonych czynności faktycznych, na przykład kontaktu ze szkołą, odbioru dziecka, przekazywania informacji rodzicom czy pomocy w codziennych sprawach. Takie upoważnienie nie przenosi jednak władzy rodzicielskiej.

Podstawą reprezentacji dziecka przez rodziców jest art. 98 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Przedstawicielstwo ustawowe rodzica nie jest zwykłym pełnomocnictwem cywilnym, które można w pełni przekazać innej osobie. Dlatego dokument nazwany pełnomocnictwem, nawet sporządzony u notariusza, nie czyni krewnej ani studentki przedstawicielem ustawowym dziecka.

Opiekun prawny to nie to samo co osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem. Opiekę prawną ustanawia sąd opiekuńczy. Z art. 94 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, że jeżeli żadnemu z rodziców nie przysługuje władza rodzicielska albo rodzice są nieznani, ustanawia się opiekę dla dziecka. Art. 145 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wskazuje natomiast, że opiekę ustanawia sąd opiekuńczy, skoro tylko poweźmie wiadomość, że zachodzi prawny powód do jej ustanowienia. Jeżeli rodzice żyją, mają władzę rodzicielską i mogą podejmować decyzje, samo zamieszkanie dziecka w innym mieście nie uzasadnia ustanowienia opiekuna prawnego.

Zgoda na leczenie dziecka poniżej 16 lat

W sprawach medycznych kluczowe znaczenie ma wiek dziecka i rodzaj świadczenia zdrowotnego. Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty lekarz może przeprowadzić badanie lub udzielić innych świadczeń zdrowotnych po wyrażeniu zgody przez pacjenta. Jeżeli pacjent jest małoletni, art. 32 ust. 2 tej ustawy wymaga zgody jego przedstawiciela ustawowego, a gdy pacjent nie ma przedstawiciela ustawowego albo porozumienie z nim jest niemożliwe, potrzebne jest zezwolenie sądu opiekuńczego.

Przy dziecku, które nie ukończyło 16 lat, zgoda na leczenie należy zatem co do zasady do rodzica jako przedstawiciela ustawowego. Osoba, u której dziecko mieszka, może pomóc organizacyjnie, zawieźć dziecko do lekarza i przekazać rodzicom informacje, ale nie zastępuje rodzica przy wyrażaniu zgody na leczenie.

Wyjątek dotyczy samego badania. Art. 32 ust. 3 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty przewiduje, że jeżeli zachodzi potrzeba przeprowadzenia badania osoby małoletniej, zgodę może wyrazić także opiekun faktyczny. Opiekun faktyczny to osoba sprawująca, bez obowiązku ustawowego, stałą pieczę nad pacjentem, który ze względu na wiek, stan zdrowia albo stan psychiczny pieczy takiej wymaga. Definicja ta wynika z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Co zrobić na wypadek choroby lub wypadku dziecka?

Najbezpieczniej przygotować praktyczny pakiet dokumentów i danych, ale z jasnym zastrzeżeniem, że nie zastępuje on zgody rodzica na leczenie. Warto przekazać osobie opiekującej się dzieckiem pisemne upoważnienie do kontaktu ze szkołą, odbioru dziecka, wezwania pomocy medycznej, przekazywania lekarzowi danych o stanie zdrowia dziecka i niezwłocznego kontaktu z rodzicami.

W upoważnieniu można wskazać imię, nazwisko i PESEL dziecka, dane rodziców, numery telefonów, dane osoby upoważnionej, adres pobytu dziecka, zakres upoważnienia oraz datę i podpisy rodziców. Dobrze dołączyć informacje o alergiach, lekach przyjmowanych na stałe, chorobach przewlekłych, numerze lekarza rodzinnego oraz najbliższej placówce medycznej.

Jeżeli dziecko będzie uczęszczało do szkoły w innym mieście, warto złożyć w sekretariacie szkoły dane osób upoważnionych do kontaktu i odbioru dziecka. Zasady organizacyjne mogą wynikać z regulaminu szkoły, ale nie mogą one znosić ustawowych zasad reprezentacji dziecka przez rodziców. W praktyce podobne dokumenty wykorzystuje się przy takich sprawach jak odbiór dziecka ze szkoły.

Umowa najmu pokoju dla małoletniego

Piętnastolatka ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Wynika to z art. 15 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, zgodnie z którym ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają małoletni, którzy ukończyli 13 lat. Zgodnie z art. 17 Kodeksu cywilnego do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie albo rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Umowa najmu pokoju nie jest zwykle drobną bieżącą sprawą życia codziennego. Dlatego nie należy opierać jej wyłącznie na podpisie 15-latki. Najbezpieczniej, aby stroną umowy był rodzic albo aby rodzic wyraźnie wyraził zgodę na zawarcie umowy i jej warunki. Drobne codzienne zakupy, bilety komunikacji miejskiej czy zwykłe wydatki ucznia mogą mieścić się w art. 20 Kodeksu cywilnego, ale najem lokalu lub pokoju wiąże się z powtarzalnymi płatnościami i odpowiedzialnością za korzystanie z rzeczy.

Warto też zadbać o sprawy organizacyjne: pisemną zgodę właściciela na zamieszkiwanie małoletniej, jasne zasady płatności, kontakt do rodziców, regulamin mieszkania i ustalenie, kto faktycznie sprawuje nad dzieckiem codzienną pieczę.

Ubezpieczenie, lekarz rodzinny i dokumenty

Przed wyjazdem dziecka do innego miasta rodzice powinni sprawdzić, czy dziecko jest zgłoszone do ubezpieczenia zdrowotnego, ma dostęp do podstawowej opieki zdrowotnej i czy szkoła otrzymała aktualne dane kontaktowe. W praktyce problemy pojawiają się zwłaszcza w rodzinach patchworkowych, przy zmianie pracy rodzica albo przy zgłaszaniu dziecka przez małżonka rodzica. W takim przypadku przydatne może być omówienie zasad, na jakich działa zgłoszenie do ubezpieczenia.

Jeżeli rodzice chcą, aby osoba opiekująca się dzieckiem mogła uzyskać określone informacje od placówki medycznej albo odebrać dokumenty, warto wcześniej ustalić to z konkretną przychodnią. Art. 26 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przewiduje udostępnianie dokumentacji medycznej pacjentowi, jego przedstawicielowi ustawowemu albo osobie upoważnionej przez pacjenta. W odniesieniu do małoletniego praktyka placówek może wymagać działania rodzica jako przedstawiciela ustawowego i złożenia upoważnienia na formularzu danej placówki.

FAQ

Czy pełnomocnictwo notarialne wystarczy do zgody na leczenie dziecka?

Nie zawsze i w wielu sytuacjach nie będzie wystarczające. Art. 32 ust. 2 i art. 34 ust. 3 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty odwołują się do zgody przedstawiciela ustawowego małoletniego albo do zezwolenia sądu opiekuńczego. Osoba z prywatnym pełnomocnictwem nie staje się przez to przedstawicielem ustawowym dziecka.

Czy opiekun faktyczny może iść z dzieckiem do lekarza?

Tak, może zaprowadzić dziecko do lekarza i w razie potrzeby wyrazić zgodę na samo badanie małoletniego. Wynika to z art. 32 ust. 3 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Nie oznacza to jednak automatycznej zgody na każde leczenie, zabieg czy hospitalizację.

Co jeśli rodziców nie da się szybko znaleźć?

Jeżeli nie ma nagłego zagrożenia, a potrzebna jest zgoda na świadczenie zdrowotne, art. 32 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty przewiduje zezwolenie sądu opiekuńczego. W sytuacji nagłej lekarz może udzielić pomocy bez uprzedniej zgody, jeżeli spełnione są warunki z art. 33 ust. 1 albo art. 34 ust. 7 tej ustawy.

Czy 15-latka może sama podpisać umowę najmu pokoju?

Co do zasady nie powinna podpisywać takiej umowy samodzielnie. Na podstawie art. 15 Kodeksu cywilnego ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych, a art. 17 Kodeksu cywilnego wymaga zgody przedstawiciela ustawowego przy czynnościach powodujących zaciągnięcie zobowiązania. Najbezpieczniej, aby umowę podpisał rodzic.

Czy sąd musi ustanowić opiekuna prawnego, gdy dziecko uczy się daleko od domu?

Nie, samo zamieszkanie dziecka w innym mieście w celu nauki nie oznacza konieczności ustanowienia opiekuna prawnego. Opieka prawna jest rozwiązaniem sądowym stosowanym wtedy, gdy dziecko nie pozostaje pod władzą rodzicielską, co wynika z art. 94 § 3 i art. 145 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Źródła

• Art. 92, art. 94 § 3, art. 95 § 1, art. 97 § 2, art. 98 § 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
• Art. 15, art. 17 i art. 20 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.
• Art. 32, art. 33 i art. 34 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty.
• Art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.
• Art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe.