Przerwanie urlopu dla poratowania zdrowia nauczyciela

Kiedy nauczyciel może korzystać z urlopu dla poratowania zdrowia?

Urlop dla poratowania zdrowia nauczyciela reguluje art. 73 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela. Zgodnie z art. 73 ust. 1 tej ustawy dyrektor szkoły udziela takiego urlopu nauczycielowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony, po przepracowaniu nieprzerwanie co najmniej 7 lat w szkole, w celu przeprowadzenia zaleconego leczenia albo leczenia uzdrowiskowego lub rehabilitacji uzdrowiskowej. Jednorazowy wymiar urlopu nie może przekroczyć roku.

Obecnie o potrzebie udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia nie decyduje lekarz rodzinny w zwykłym trybie zwolnienia lekarskiego. W przypadku leczenia wskazanego w art. 73 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela orzeczenie wydaje lekarz medycyny pracy, zgodnie z art. 73 ust. 10 Karty Nauczyciela oraz rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 19 stycznia 2018 r. w sprawie orzekania o potrzebie udzielenia nauczycielowi urlopu dla poratowania zdrowia. Inny wariant dotyczy nauczyciela wracającego po długiej niezdolności do pracy; osobno omawiamy urlop dla poratowania zdrowia po świadczeniu rehabilitacyjnym.

Urlop ten ma określony cel: przeprowadzenie zaleconego leczenia. Nie jest to urlop wypoczynkowy ani zwykłe zwolnienie chorobowe. W czasie urlopu nauczyciel co do zasady zachowuje prawo do wynagrodzenia określonego w art. 73 ust. 5 Karty Nauczyciela, ale jednocześnie podlega ograniczeniom wynikającym z art. 73 ust. 7 Karty Nauczyciela, w szczególności nie może podejmować stosunku pracy ani innej działalności zarobkowej.

Czy można przerwać urlop dla poratowania zdrowia?

Karta Nauczyciela nie zawiera przepisu, który przyznawałby nauczycielowi prawo do jednostronnego przerwania urlopu dla poratowania zdrowia w dowolnym terminie. Oznacza to, że samo oświadczenie nauczyciela, że chce wrócić do pracy albo przejść na zwolnienie lekarskie, nie powinno być traktowane jako automatyczne zakończenie urlopu zdrowotnego.

W praktyce wcześniejsze zakończenie urlopu dla poratowania zdrowia powinno być powiązane z ustaniem celu, dla którego urlop został udzielony. Skoro urlop jest udzielany na podstawie orzeczenia lekarskiego i w celu leczenia, bezpieczne rozwiązanie polega na uzyskaniu aktualnej dokumentacji medycznej wskazującej, że dalsze korzystanie z urlopu zdrowotnego nie jest już konieczne albo że nauczycielka jest zdolna do powrotu do pracy. Następnie nauczycielka powinna złożyć do dyrektora pisemny wniosek o wcześniejsze zakończenie urlopu.

Trzeba odróżnić dwie sytuacje. Jeżeli nauczycielka faktycznie odzyskała zdolność do pracy, może dążyć do zakończenia urlopu zdrowotnego i powrotu do obowiązków. Jeżeli natomiast jest w ciąży i lekarz stwierdzi niezdolność do pracy, może zostać wystawione e-ZLA, ale dopiero po zakończeniu urlopu zdrowotnego zwolnienie lekarskie będzie pełnić funkcję usprawiedliwienia nieobecności chorobowej.

Czy w ciąży można przejść z urlopu zdrowotnego na zwolnienie lekarskie?

Ciąża sama w sobie nie kończy urlopu dla poratowania zdrowia. Jeżeli nauczycielka nadal korzysta z urlopu zdrowotnego, pozostaje na tym urlopie do daty wskazanej w decyzji dyrektora, chyba że urlop zostanie wcześniej zakończony w prawidłowy sposób.

Zwolnienie lekarskie w ciąży jest możliwe, gdy lekarz stwierdzi czasową niezdolność do pracy. Zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa okres zasiłkowy wynosi co do zasady 182 dni, a w razie niezdolności do pracy przypadającej w czasie ciąży 270 dni. Zgodnie z art. 11 ust. 2 pkt 1 tej ustawy zasiłek chorobowy za okres niezdolności do pracy przypadającej w czasie ciąży wynosi 100% podstawy wymiaru.

Nie oznacza to jednak, że nauczycielka może wybrać L4 zamiast urlopu zdrowotnego tylko dlatego, że zbliżają się ferie letnie. Zwolnienie lekarskie musi odpowiadać rzeczywistemu stanowi zdrowia i może podlegać kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy.

Urlop macierzyński a urlop dla poratowania zdrowia

Urlop macierzyński jest odrębnym uprawnieniem pracowniczym. Zgodnie z art. 180 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy przy urodzeniu jednego dziecka przy jednym porodzie przysługuje 20 tygodni urlopu macierzyńskiego. Przy większej liczbie dzieci urodzonych przy jednym porodzie wymiar jest wyższy i wynika z art. 180 § 1 pkt 2-5 Kodeksu pracy.

Zgodnie z art. 180 § 2 Kodeksu pracy przed przewidywaną datą porodu pracownica może wykorzystać nie więcej niż 6 tygodni urlopu macierzyńskiego. Po porodzie przysługuje jej niewykorzystana przed porodem część urlopu macierzyńskiego, co wynika z art. 180 § 3 Kodeksu pracy.

W praktyce, jeżeli poród nastąpi w czasie urlopu dla poratowania zdrowia, od dnia porodu pracownica powinna korzystać z urlopu macierzyńskiego. Nie powinno się rozliczać równolegle w tym samym okresie urlopu zdrowotnego i urlopu macierzyńskiego, ponieważ są to różne tytuły nieobecności w pracy. Nauczycielka powinna niezwłocznie poinformować dyrektora o urodzeniu dziecka i złożyć dokumenty wymagane do rozliczenia urlopu macierzyńskiego oraz zasiłku macierzyńskiego.

Urlop wypoczynkowy nauczyciela po chorobie lub macierzyńskim

Nauczyciele zatrudnieni w szkołach, w których organizacji pracy przewidziano ferie szkolne, korzystają z urlopu wypoczynkowego w czasie ferii szkolnych i w wymiarze odpowiadającym okresowi tych ferii. Wynika to z art. 64 ust. 1 Karty Nauczyciela.

Jeżeli nauczyciel nie wykorzysta urlopu wypoczynkowego w całości albo w części w okresie ferii szkolnych z powodu przyczyn wskazanych w art. 66 ust. 1 Karty Nauczyciela, przysługuje mu urlop uzupełniający w ciągu roku szkolnego, w wymiarze do 8 tygodni. Przepis wymienia między innymi niezdolność do pracy wywołaną chorobą oraz urlop macierzyński.

Dlatego nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi na pytanie, ile dni trzeba być na zwolnieniu w wakacje, aby po macierzyńskim dostać 6 tygodni urlopu wypoczynkowego. Co do zasady urlop uzupełniający odpowiada tej części urlopu wypoczynkowego w ferie, której nauczyciel nie mógł wykorzystać z powodu przeszkody wskazanej w art. 66 ust. 1 Karty Nauczyciela, ale nie może przekroczyć 8 tygodni.

Jeżeli celem jest 6 tygodni urlopu uzupełniającego, to w praktyce musiałby istnieć okres 6 tygodni ferii, w którym nauczycielka realnie nie mogła korzystać z urlopu wypoczynkowego z powodu choroby albo urlopu macierzyńskiego. Nie wystarczy jednak samo planowanie liczby dni. Podstawą jest rzeczywista choroba potwierdzona e-ZLA albo korzystanie z urlopu macierzyńskiego w czasie ferii.

Co zrobić praktycznie?

Najbezpieczniejsza kolejność działań jest następująca:

• ustalić dokładną datę końca urlopu dla poratowania zdrowia wskazaną w decyzji dyrektora,
• skonsultować z lekarzem, czy dalsze leczenie w ramach urlopu zdrowotnego jest nadal potrzebne,
• jeżeli urlop zdrowotny ma zakończyć się wcześniej, złożyć do dyrektora pisemny wniosek wraz z dokumentem medycznym potwierdzającym zmianę sytuacji,
• w razie rzeczywistej niezdolności do pracy w ciąży korzystać z e-ZLA,
• po porodzie niezwłocznie przekazać dokumenty potrzebne do urlopu macierzyńskiego,
• po zakończeniu urlopu macierzyńskiego wystąpić o urlop uzupełniający, jeżeli ferie nie zostały wykorzystane z przyczyn wskazanych w art. 66 ust. 1 Karty Nauczyciela.

FAQ

Podsumowanie

Przerwanie urlopu dla poratowania zdrowia nauczyciela jest możliwe tylko przy zachowaniu ostrożności i po uporządkowaniu dokumentów medycznych oraz decyzji dyrektora. Nie należy traktować urlopu zdrowotnego jako okresu, który można swobodnie zamieniać na L4 w zależności od kalendarza ferii.

Jeżeli nauczycielka jest w ciąży, kluczowe są trzy daty: zakończenie urlopu dla poratowania zdrowia, początek ewentualnej niezdolności do pracy potwierdzonej e-ZLA oraz data rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego. Od nich zależy, czy i w jakim wymiarze po macierzyńskim będzie można żądać urlopu uzupełniającego.

Źródła

• Art. 64 ust. 1, art. 66 ust. 1 oraz art. 73 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela.
• Art. 180 § 1-3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
• Art. 8 oraz art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19 stycznia 2018 r. w sprawie orzekania o potrzebie udzielenia nauczycielowi urlopu dla poratowania zdrowia.