Ulgi podatkowe przy zakładaniu fundacji – co można odliczyć?

Założenie fundacji – co dziś wynika z przepisów

Fundację ustanawia fundator w celu zgodnym z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej i społecznie lub gospodarczo użytecznym, w szczególności w zakresie ochrony zdrowia, rozwoju gospodarki i nauki, oświaty i wychowania, kultury i sztuki, opieki i pomocy społecznej, ochrony środowiska oraz opieki nad zabytkami. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o fundacjach fundator składa oświadczenie o ustanowieniu fundacji w formie aktu notarialnego, chyba że fundacja jest ustanawiana w testamencie. W oświadczeniu fundator wskazuje cel fundacji oraz składniki majątkowe przeznaczone na jego realizację. Art. 3 ust. 3 ustawy o fundacjach przewiduje, że majątek fundacji mogą stanowić pieniądze, papiery wartościowe, a także oddane fundacji na własność rzeczy ruchome i nieruchomości.

Fundacja uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego – art. 7 ust. 2 ustawy o fundacjach. Dopiero od tego momentu występuje w obrocie jako odrębny podmiot praw i obowiązków.

Jeżeli chcesz uporządkować kwestie organizacyjne, zobacz też: założenie fundacji – koszty, statut, KRS i finansowanie.

Czy fundator ma ulgę podatkową przy samym założeniu fundacji?

Co do zasady – nie. Kluczowe znaczenie ma to, że środki przekazywane na fundusz założycielski nie są traktowane jako klasyczna darowizna, lecz jako wykonanie zobowiązania przyjętego w akcie ustanowienia fundacji. Takie podejście od lat potwierdzają organy podatkowe i orzecznictwo.

Z podatkowego punktu widzenia ulga, o której najczęściej myśli fundator, wynika z art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przepis pozwala odliczyć od dochodu darowizny przekazane na cele określone w art. 4 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, organizacjom wskazanym w art. 3 ust. 2 i 3 tej ustawy, do wysokości nieprzekraczającej 6% dochodu.

Problem polega na tym, że fundusz założycielski nie jest „darowizną” w rozumieniu art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego. Jest on realizacją wcześniejszego zobowiązania fundatora wynikającego z aktu fundacyjnego. Z tej przyczyny wpłata na start fundacji nie spełnia warunku nieodpłatnego, odrębnego przysporzenia, od którego ustawa o PIT uzależnia ulgę.

Takie rozumienie potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 lutego 2008 r., sygn. II FSK 1767/06, wskazując, że majątek wniesiony do fundacji w wykonaniu aktu fundacyjnego nie może być uznany za darowiznę. Teza ta pozostaje aktualna także na gruncie PIT.

Kiedy darowizna na fundację może być odliczona w PIT?

Odliczenie może być możliwe dopiero wtedy, gdy fundacja już istnieje jako zarejestrowana osoba prawna, a przekazana kwota ma charakter odrębnej darowizny. W praktyce muszą być spełnione łącznie następujące warunki:

• obdarowany musi być podmiotem wskazanym w art. 3 ust. 2 albo 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie,
• darowizna musi być przeznaczona na cele określone w art. 4 tej ustawy,
• podatnik musi posiadać właściwy dokument potwierdzający przekazanie darowizny,
• darowizna nie może być odliczona ponad ustawowy limit.

Nie jest przy tym konieczne, aby fundacja miała formalny status organizacji pożytku publicznego. Dla ulgi z art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. a ustawy o PIT istotne jest to, aby była organizacją pozarządową w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie i prowadziła działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych z art. 4 tej ustawy.

Jaki jest limit odliczenia darowizny?

Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT łączna kwota odliczeń z tytułu darowizn objętych tym przepisem nie może przekroczyć 6% dochodu. Jeżeli podatnik rozlicza ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, odpowiedni limit wynika z art. 11 ust. 1 i art. 26 ust. 1 pkt 9 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym i wynosi 6% przychodu.

Wysokość darowizny pieniężnej ustala się na podstawie dowodu wpłaty na rachunek płatniczy obdarowanego albo jego rachunek bankowy – art. 26 ust. 7 pkt 1 ustawy o PIT. W praktyce najbezpieczniejszy jest przelew z jednoznacznym tytułem wskazującym cel darowizny.

Czy można obniżyć podatek od sprzedaży udziałów przez wpłatę na fundację?

W opisanej sytuacji to właśnie ten element ma największe znaczenie praktyczne. Jeżeli sprzedaje Pan udziały i osiąga dochód opodatkowany według art. 30b ustawy o PIT, to tego dochodu nie łączy się z dochodami opodatkowanymi według skali. Podatek od dochodu z odpłatnego zbycia udziałów, papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych wynosi 19% – art. 30b ust. 1 ustawy o PIT.

Odliczenia darowizn z art. 26 ustawy o PIT dotyczą podstawy obliczenia podatku przy dochodach rozliczanych na zasadach ogólnych, a nie dochodu opodatkowanego odrębnie według art. 30b. Oznacza to, że nawet prawidłowa darowizna na zarejestrowaną fundację nie obniży podatku należnego od dochodu ze sprzedaży udziałów rozliczanego w PIT-38.

Inaczej mówiąc: jeżeli ma Pan dochód z etatu rozliczany skalą oraz osobno dochód ze sprzedaży udziałów rozliczany według art. 30b ustawy o PIT, darowizna może obniżyć co najwyżej dochód rozliczany skalą, ale nie podstawę opodatkowania ze sprzedaży udziałów.

Czy istnieje maksymalna kwota, którą można przeznaczyć na założenie fundacji?

Przepisy nie wyznaczają górnego limitu majątku, jaki fundator może przeznaczyć na fundację. Ustawa o fundacjach nie wprowadza maksymalnej kwoty funduszu założycielskiego. Trzeba jednak pamiętać o dwóch kwestiach.

Po pierwsze, jeśli fundacja ma prowadzić działalność gospodarczą, wartość środków majątkowych przeznaczonych na tę działalność nie może być mniejsza niż 1000 zł – art. 5 ust. 5 ustawy o fundacjach. Po drugie, sama wysokość funduszu założycielskiego nie tworzy automatycznie korzyści podatkowej dla fundatora.

W praktyce można więc przeznaczyć na fundację znaczną kwotę, ale z perspektywy PIT nie oznacza to prawa do proporcjonalnego odliczenia. Skutek podatkowy zależy nie od wysokości wpłaty, lecz od jej charakteru prawnego.

W kontekście kosztów i obciążeń warto przeczytać także: jakie opłaty i podatki płaci fundacja.

Jak to wygląda praktycznie w Pana sytuacji?

Jeżeli osiąga Pan dochód z pracy oraz osobno planuje sprzedaż udziałów, trzeba rozdzielić oba źródła przychodów:

• dochód z etatu rozliczany według skali może zostać pomniejszony o odliczalne darowizny do 6% dochodu, jeżeli spełnione są warunki z art. 26 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT,
• dochód ze sprzedaży udziałów opodatkowany 19% podatkiem na podstawie art. 30b ust. 1 ustawy o PIT nie zostanie pomniejszony ani przez fundusz założycielski, ani przez zwykłą darowiznę odliczaną na podstawie art. 26 ustawy o PIT.

Dlatego odpowiedź na pytanie o „maksymalną kwotę”, którą warto przekazać na nowo powołaną fundację dla celów podatkowych, brzmi: nie ma kwoty, która dałaby Panu odliczenie z tytułu samego założenia fundacji. Można przeznaczyć na fundację dowolny majątek, ale fiskalnie taka wpłata co do zasady nie obniży ani podatku od sprzedaży udziałów, ani nie będzie odliczalna jako darowizna na etapie tworzenia fundacji.

FAQ

Czy fundusz założycielski fundacji można odliczyć od podatku?

Co do zasady nie. Taka wpłata jest traktowana jako wykonanie zobowiązania z aktu fundacyjnego, a nie jako darowizna w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT.

Czy fundacja musi mieć status OPP, aby darowizna była odliczalna?

Nie zawsze. Dla ulgi z art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. a ustawy o PIT istotne jest, by fundacja była organizacją z art. 3 ust. 2 albo 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz realizowała cele z art. 4 tej ustawy.

Jaki jest limit odliczenia darowizny na fundację?

Dla podatnika PIT rozliczającego się według skali limit wynosi 6% dochodu. W przypadku ryczałtu limit wynosi 6% przychodu.

Czy darowizna na fundację obniży podatek od sprzedaży udziałów?

Nie. Dochód ze sprzedaży udziałów jest opodatkowany odrębnie na podstawie art. 30b ustawy o PIT i nie korzysta z odliczenia darowizn przewidzianego w art. 26 tej ustawy.

Czy istnieje maksymalna ustawowa kwota na założenie fundacji?

Nie ma górnego limitu ustawowego. Trzeba jednak pamiętać, że sama wysokość funduszu założycielskiego nie tworzy ulgi podatkowej dla fundatora.

Źródła

• art. 1, art. 3, art. 5 ust. 5, art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach,
• art. 3 ust. 2 i 3 oraz art. 4 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie,
• art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. a, art. 26 ust. 7 pkt 1, art. 30b ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych,
• art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny,
• wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2008 r., II FSK 1767/06.