Prawo jazdy odebrane we Włoszech a duplikat w Polsce

Czy po zatrzymaniu prawa jazdy we Włoszech można wyrobić duplikat w Polsce?

Nie należy traktować polskiego duplikatu jako legalnego sposobu na ominięcie zatrzymania prawa jazdy we Włoszech. Jeżeli dokument został zatrzymany przez włoski organ, to nie jest to zwykła utrata dokumentu, taka jak zgubienie lub kradzież. Wniosek o wtórnik w Polsce wymaga podania prawdziwych okoliczności, a zatajenie faktu zatrzymania dokumentu przez organ za granicą może mieć poważne konsekwencje.

Podstawowa regulacja dotycząca wtórnika znajduje się w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Przepis ten dotyczy m.in. obowiązku zawiadomienia starosty o utracie albo zniszczeniu dokumentu oraz wystąpienia o wydanie wtórnika. Jeżeli dokument znajduje się w dyspozycji włoskiego organu, trudno mówić o utracie w typowym znaczeniu, ponieważ kierowca wie, gdzie dokument się znajduje i dlaczego został zatrzymany.

Znaczenie ma także art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, zgodnie z którym prawo jazdy wydaje starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o wydanie dokumentu. Jeżeli mieszka Pan na stałe we Włoszech, polski organ może badać, czy Polska jest właściwym państwem do wydania dokumentu.

W praktyce urząd może żądać wyjaśnień, dokumentów oraz oświadczeń dotyczących okoliczności zatrzymania prawa jazdy. Jeżeli sprawa dotyczy prawa jazdy odebranego za granicą, warto porównać także utratę prawa jazdy w Danii i jej skutki w UE, gdzie również analizowany jest skutek zagranicznego zatrzymania dokumentu w państwie UE.

Zwykłe miejsce pobytu kierowcy w UE

W sprawach prawa jazdy w Unii Europejskiej bardzo ważne jest tzw. zwykłe miejsce pobytu. Zgodnie z art. 12 dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy zwykłe miejsce pobytu oznacza miejsce, w którym osoba przebywa zwykle co najmniej 185 dni w roku kalendarzowym ze względu na więzi osobiste i zawodowe. Jeżeli więzi zawodowe i osobiste są w różnych państwach, ocena zależy od konkretnego stanu faktycznego.

Polskie przepisy odzwierciedlają tę zasadę. Art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami przewiduje, że prawo jazdy może być wydane osobie, która przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje w Polsce co najmniej od 6 miesięcy.

Jeżeli więc mieszka Pan we Włoszech i tam znajduje się Pana centrum życiowe, polski starosta może uznać, że to nie Polska jest państwem właściwym do wydania dokumentu. Nie chodzi wyłącznie o adres zameldowania, lecz o rzeczywiste miejsce pobytu i więzi życiowe.

Czy włoski zakaz prowadzenia pojazdów obowiązuje w Polsce?

Nie każda decyzja włoskiego organu działa w Polsce w taki sam sposób. Trzeba odróżnić trzy sytuacje: fizyczne zatrzymanie dokumentu, zawieszenie albo cofnięcie uprawnienia do prowadzenia pojazdów oraz zakaz prowadzenia pojazdów na terytorium Włoch. Treść włoskiego rozstrzygnięcia ma kluczowe znaczenie.

Art. 2 ust. 1 dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy wprowadza zasadę wzajemnego uznawania praw jazdy wydanych przez państwa członkowskie. Jednocześnie art. 11 ust. 4 tej dyrektywy przewiduje, że państwo członkowskie odmawia wydania prawa jazdy osobie, której prawo jazdy jest ograniczone, zawieszone lub cofnięte w innym państwie członkowskim, a także może odmówić uznania ważności prawa jazdy wydanego przez inne państwo osobie objętej takim środkiem.

Oznacza to, że włoska decyzja może skutecznie uniemożliwiać legalne prowadzenie pojazdu we Włoszech i utrudniać albo blokować wydanie dokumentu w Polsce. Nie można jednak automatycznie zakładać, że każda włoska decyzja natychmiast powoduje w Polsce odpowiedzialność karną za samą jazdę. Dla oceny potrzebna jest treść decyzji, informacja, czy została przekazana do Polski, oraz to, czy polski organ albo sąd podjął własne rozstrzygnięcie.

Jeżeli w sprawie występuje zakaz prowadzenia pojazdów, przydatny może być również materiał o obowiązywaniu zakazu prowadzenia pojazdów za granicą.

Jedno prawo jazdy w Unii Europejskiej

Art. 7 ust. 5 dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy stanowi, że żadna osoba nie może posiadać więcej niż jednego prawa jazdy. Państwa członkowskie mają obowiązek przeciwdziałać wydawaniu drugiego dokumentu, jeżeli kierowca posiada już prawo jazdy albo podlega ograniczeniu uprawnień w innym państwie UE.

W praktyce oznacza to, że polski urząd nie powinien wydawać dokumentu, który miałby służyć obejściu włoskiego zatrzymania prawa jazdy. Organy państw członkowskich korzystają z wymiany informacji o prawach jazdy, a fakt zatrzymania dokumentu za granicą może zostać ujawniony także po złożeniu wniosku w Polsce.

Ryzyko odpowiedzialności za nieprawdziwy wniosek o duplikat

Wniosek o wtórnik prawa jazdy nie powinien zawierać nieprawdziwej informacji, że dokument został zgubiony, jeżeli w rzeczywistości został zatrzymany przez włoski organ. Jeżeli formularz albo procedura obejmuje oświadczenie składane pod rygorem odpowiedzialności karnej, zastosowanie może mieć art. 233 § 1 i § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny. Przepisy te dotyczą składania fałszywych zeznań lub fałszywych oświadczeń, gdy ustawa przewiduje możliwość odebrania oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej.

W określonych sytuacjach może wchodzić w grę także art. 272 Kodeksu karnego, który penalizuje wyłudzenie poświadczenia nieprawdy przez podstępne wprowadzenie funkcjonariusza publicznego albo innej osoby upoważnionej do wystawienia dokumentu w błąd. Ocena zależy od tego, jakie dane podano we wniosku, jakie dokumenty dołączono i czy organ został wprowadzony w błąd co do istotnych okoliczności.

Jeżeli po stronie polskiego urzędu pojawi się spór o wydanie dokumentu, znaczenie ma praktyka działania starosty, zakres żądanych wyjaśnień oraz ewentualna droga odwoławcza. W podobnych sprawach administracyjnych przydatny może być materiał o relacji starosta a PJ, zwłaszcza gdy urząd odmawia albo działa niezgodnie z rozstrzygnięciem sądu.

Jazda w Polsce po zatrzymaniu prawa jazdy we Włoszech

Jeżeli włoski organ jedynie zatrzymał dokument na potrzeby postępowania, a w Polsce nie wydano decyzji o cofnięciu uprawnień ani nie orzeczono zakazu prowadzenia pojazdów, odpowiedzialność za jazdę w Polsce wymaga indywidualnej analizy. Sam brak fizycznego dokumentu nie zawsze przesądza o braku uprawnień, ale problemem może być to, że zagraniczny środek ogranicza Pana prawo do kierowania pojazdami i może zostać uwzględniony przez polski organ.

Jeżeli natomiast wobec kierowcy obowiązuje sądowy zakaz prowadzenia pojazdów, prowadzenie pojazdu wbrew takiemu zakazowi może stanowić przestępstwo z art. 244 Kodeksu karnego. Jeżeli uprawnienie zostało cofnięte decyzją właściwego organu administracyjnego, prowadzenie pojazdu mechanicznego może wypełniać znamiona art. 180a Kodeksu karnego. Każdorazowo trzeba ustalić, jaki organ wydał rozstrzygnięcie, czy jest ono prawomocne lub wykonalne oraz na jakim terytorium obowiązuje.

W sprawach, w których pojawia się pytanie, czy wolno prowadzić inny pojazd mimo zakazu, pomocny może być także materiał o jeździe skuterem przy zakazie prowadzenia pojazdów.

Co zrobić praktycznie?

Najbezpieczniej jest najpierw ustalić treść włoskiej decyzji. Trzeba sprawdzić, czy chodzi o zatrzymanie dokumentu, zawieszenie uprawnień, cofnięcie uprawnienia, zakaz prowadzenia pojazdów, karę administracyjną czy środek karny. Bez tego nie da się rzetelnie ocenić, czy może Pan prowadzić pojazdy w Polsce i czy polski starosta może wydać wtórnik.

Warto uzyskać z włoskiego organu pisemne potwierdzenie: podstawy prawnej zatrzymania, okresu obowiązywania środka, terytorium, którego dotyczy, oraz informacji, czy dokument zostanie zwrócony po upływie okresu zatrzymania. Jeżeli decyzja jest po włosku, przy kontakcie z polskim urzędem może być potrzebne tłumaczenie przysięgłe.

Jeżeli zamierza Pan wrócić do Polski i faktycznie przenieść tutaj zwykłe miejsce pobytu, sytuacja może wyglądać inaczej niż przy stałym zamieszkiwaniu we Włoszech. Nadal jednak nie wolno zatajać zagranicznego zatrzymania prawa jazdy ani składać oświadczeń sugerujących zwykłe zgubienie dokumentu.

FAQ

Źródła

• art. 2 ust. 1, art. 7 ust. 5, art. 11 ust. 4 oraz art. 12 dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy,
• art. 10 ust. 1, art. 11 ust. 1 pkt 5 oraz art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami,
• art. 180a, art. 233 § 1 i § 6, art. 244 oraz art. 272 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny,
• wyrok Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie C-1/07, Weber.