Podwójne obywatelstwo polskie i ukraińskie – czy trzeba rezygnować z obywatelstwa Ukrainy?

Czy po uzyskaniu obywatelstwa polskiego trzeba zrzec się obywatelstwa ukraińskiego?

Nie ma obecnie w polskim prawie ogólnej zasady, zgodnie z którą obywatel Ukrainy, który otrzymuje obywatelstwo polskie, musi automatycznie zrzec się obywatelstwa ukraińskiego. Poprzedni artykuł odwoływał się do ustawy z 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim, ale ta ustawa już nie obowiązuje. Aktualnie podstawowym aktem prawnym jest ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim.

Kluczowe znaczenie ma art. 3 tej ustawy. Zgodnie z nim obywatel polski posiadający równocześnie obywatelstwo innego państwa ma wobec Rzeczypospolitej Polskiej takie same prawa i obowiązki jak osoba posiadająca wyłącznie obywatelstwo polskie. Jednocześnie nie może wobec polskich władz powoływać się ze skutkiem prawnym na obywatelstwo innego państwa ani na wynikające z niego prawa i obowiązki.

W praktyce oznacza to, że po nabyciu obywatelstwa polskiego może Pani nadal posiadać paszport ukraiński, jeżeli prawo ukraińskie nie nakazuje w danej sytuacji utraty obywatelstwa Ukrainy. W Polsce będzie Pani jednak traktowana jako obywatelka polska, a nie jako cudzoziemka.

Nadanie obywatelstwa polskiego przez Prezydenta RP

Jeżeli chodzi o nadanie obywatelstwa polskiego, decyzję podejmuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosek składa się za pośrednictwem wojewody właściwego ze względu na miejsce zamieszkania w Polsce albo za pośrednictwem konsula, jeżeli osoba mieszka za granicą. Wniosek można złożyć osobiście albo korespondencyjnie z podpisem urzędowo poświadczonym.

Postępowanie o nadanie obywatelstwa polskiego ma szczególny charakter. Prezydent może nadać obywatelstwo albo odmówić jego nadania w formie postanowienia. Rozstrzygnięcie ma charakter uznaniowy, nie wymaga uzasadnienia i co do zasady nie podlega zaskarżeniu. Ustawa nie określa też terminu, w którym Prezydent musi wydać postanowienie.

Przy wniosku o nadanie obywatelstwa polskiego nie trzeba wykazywać polskiego pochodzenia. Należy jednak dobrze udokumentować swoją sytuację: legalny i stabilny pobyt w Polsce, źródła utrzymania, sytuację rodzinną, związki z Polską, znajomość języka polskiego, przestrzeganie prawa, aktywność zawodową i społeczną oraz powody, dla których uzyskanie obywatelstwa polskiego jest uzasadnione.

Jak uzasadnić potrzebę zachowania obywatelstwa ukraińskiego?

Nie należy pisać wniosku tak, jakby organ miał wydać osobne pozwolenie na zachowanie obywatelstwa ukraińskiego. W polskiej procedurze zasadnicze pytanie brzmi, czy istnieją podstawy do nadania obywatelstwa polskiego. Informację o tym, że chce Pani zachować obywatelstwo Ukrainy, warto jednak przedstawić w uzasadnieniu jako element sytuacji rodzinnej i życiowej.

W opisanej sprawie można powołać się przede wszystkim na dobro dziecka, potrzebę utrzymywania realnych więzi rodzinnych i organizacyjnych z Ukrainą, możliwość korzystania z leczenia, rehabilitacji lub pobytów leczniczych, kontakt z rodziną oraz praktyczne kwestie dokumentacyjne. Jeżeli dziecko wymaga stałego leczenia lub rehabilitacji, warto dołączyć dokumenty medyczne, orzeczenie o niepełnosprawności, zaświadczenia o terapii, koszty leczenia oraz informacje o placówkach, z których rodzina faktycznie korzysta lub planuje korzystać.

Uzasadnienie powinno być konkretne. Lepsze będzie wskazanie, że obywatelstwo ukraińskie ułatwia matce organizowanie leczenia dziecka, kontakt z placówkami i sprawy administracyjne na Ukrainie, niż ogólne stwierdzenie, że obywatelstwo ukraińskie jest wygodniejsze. Jeżeli argument dotyczy podróży na Krym, trzeba zachować szczególną ostrożność: od 2014 r. Krym pozostaje poza faktyczną kontrolą władz ukraińskich, a podróże, dokumenty i dostęp do usług na tym terytorium mogą rodzić dodatkowe ryzyka prawne i bezpieczeństwa. Taki argument warto zastąpić szerszym opisem leczenia, rehabilitacji i więzi z Ukrainą.

Podwójne obywatelstwo a prawo ukraińskie w 2026 r.

Prawo ukraińskie przez wiele lat opierało się na zasadzie jednego obywatelstwa w relacjach prawnych z Ukrainą. Oznaczało to w szczególności, że obywatel Ukrainy, który posiada także obywatelstwo innego państwa, w stosunkach z Ukrainą był traktowany jako obywatel Ukrainy.

Od 2026 r. trzeba uwzględnić ważną zmianę: ukraińska ustawa nr 4502-IX, która weszła w życie 16 stycznia 2026 r., wprowadziła do prawa ukraińskiego regulacje dotyczące wielokrotnego obywatelstwa. Nie oznacza to jednak pełnej i bezwarunkowej swobody posiadania każdego obywatelstwa obcego. Ustawa przewiduje określone przypadki uznawania wielokrotnego obywatelstwa, w tym odniesienie do państw wskazywanych przez ukraiński rząd oraz szczególne ograniczenia wynikające z bezpieczeństwa państwa.

Dlatego osoba posiadająca obywatelstwo Ukrainy, która uzyskuje obywatelstwo polskie, powinna przed podjęciem działań sprawdzić aktualne ukraińskie przepisy wykonawcze, stanowisko konsulatu Ukrainy oraz ewentualne obowiązki informacyjne. Co do zasady samo uzyskanie obywatelstwa polskiego nie powinno być oceniane wyłącznie według dawnych zasad z 2010 r., bo ukraińskie regulacje uległy istotnej zmianie.

Czy obywatelstwo matki wpływa na leczenie dziecka na Ukrainie?

W sprawach medycznych trzeba rozdzielić dwie kwestie: obywatelstwo rodzica oraz status samego dziecka w ukraińskim systemie ochrony zdrowia. Jeżeli dziecko jest wyłącznie obywatelem polskim i przebywa na Ukrainie czasowo, jego dostęp do bezpłatnych albo refundowanych świadczeń może zależeć od przepisów ukraińskich, umów międzynarodowych, statusu pobytowego, ubezpieczenia i rodzaju świadczenia.

Zgodnie z ukraińskimi podstawami ustawodawstwa o ochronie zdrowia cudzoziemcy i bezpaństwowcy stale mieszkający na terytorium Ukrainy korzystają w zakresie ochrony zdrowia z takich samych praw i obowiązków jak obywatele Ukrainy, chyba że przepisy lub umowy międzynarodowe stanowią inaczej. Osoby przebywające czasowo podlegają odrębnym zasadom. W praktyce przy planowanej rehabilitacji dziecka trzeba więc ustalić nie tylko obywatelstwo matki, ale też status pobytu dziecka na Ukrainie, możliwość zawarcia deklaracji z lekarzem, zasady finansowania świadczeń oraz wymagania konkretnej placówki.

Obywatelstwo ukraińskie matki może ułatwiać organizację pobytu, kontakt z urzędami, dokumentację i sprawy rodzinne, ale nie należy zakładać automatycznie, że samo obywatelstwo matki zawsze zapewni dziecku bezpłatne leczenie. W uzasadnieniu wniosku o obywatelstwo polskie warto więc pisać ostrożnie: zachowanie obywatelstwa ukraińskiego przez matkę może realnie pomagać w organizacji leczenia i pobytów rehabilitacyjnych, ale zakres świadczeń trzeba każdorazowo potwierdzić w ukraińskich przepisach i w konkretnej placówce medycznej.

Nadanie obywatelstwa a uznanie za obywatela polskiego

Warto odróżnić nadanie obywatelstwa polskiego przez Prezydenta RP od uznania za obywatela polskiego przez wojewodę. Nadanie ma charakter uznaniowy i nie jest ograniczone zamkniętym katalogiem przesłanek. Uznanie za obywatela polskiego jest natomiast procedurą administracyjną, w której trzeba spełnić ustawowe warunki, np. odpowiednio długi nieprzerwany pobyt w Polsce na podstawie określonych zezwoleń, stabilne i regularne źródło dochodu, tytuł prawny do lokalu oraz znajomość języka polskiego potwierdzoną wymaganym dokumentem.

Jeżeli osoba spełnia warunki uznania za obywatela polskiego, ta droga bywa bardziej przewidywalna niż wniosek do Prezydenta. Jeżeli natomiast nie spełnia wszystkich przesłanek, pozostaje możliwość złożenia wniosku o nadanie obywatelstwa polskiego. W obu wariantach trzeba zadbać o spójność danych osobowych w dokumentach, tłumaczenia przysięgłe dokumentów obcojęzycznych oraz aktualność paszportu i karty pobytu.

FAQ

Czy Polska dopuszcza podwójne obywatelstwo?

Tak. Polskie przepisy uwzględniają sytuację, w której obywatel polski posiada równocześnie obywatelstwo innego państwa. Wobec polskich władz taka osoba jest jednak traktowana jak obywatel polski i nie może skutecznie powoływać się na prawa wynikające z drugiego obywatelstwa.

Czy Prezydent RP może zażądać rezygnacji z obywatelstwa ukraińskiego?

Aktualna ustawa o obywatelstwie polskim nie przewiduje ogólnego obowiązku przedstawienia dowodu utraty obywatelstwa obcego przy nadaniu obywatelstwa polskiego. Trzeba jednak pamiętać, że decyzja Prezydenta RP jest uznaniowa, a każdy wniosek oceniany jest indywidualnie.

Czy samo posiadanie dziecka z obywatelstwem polskim daje prawo do obywatelstwa polskiego?

Nie. Posiadanie dziecka będącego obywatelem polskim jest ważną okolicznością rodzinną, ale nie oznacza automatycznego nabycia obywatelstwa polskiego przez rodzica. Może natomiast wzmacniać uzasadnienie wniosku, zwłaszcza gdy rodzic faktycznie mieszka w Polsce, sprawuje opiekę nad dzieckiem i jest związany z Polską.

Czy Ukraina pozwala obecnie na posiadanie obywatelstwa polskiego i ukraińskiego?

Od 16 stycznia 2026 r. ukraińskie przepisy przewidują regulacje dotyczące wielokrotnego obywatelstwa, ale nie jest to zasada całkowicie bezwarunkowa. Znaczenie mają przypadki określone w ustawie, lista państw wskazywana przez władze Ukrainy i szczególne ograniczenia. Przed złożeniem wniosku warto sprawdzić aktualne informacje w konsulacie Ukrainy.

Czy dziecko obywatela polskiego będzie miało darmowe leczenie na Ukrainie?

Nie zawsze. Dostęp do świadczeń zależy od statusu dziecka na Ukrainie, rodzaju pobytu, ubezpieczenia, rodzaju leczenia oraz zasad konkretnej placówki. Sam fakt, że matka ma obywatelstwo ukraińskie, może ułatwiać sprawy organizacyjne, ale nie przesądza automatycznie o bezpłatności wszystkich świadczeń dla dziecka.

Czy lepiej złożyć wniosek o nadanie obywatelstwa czy o uznanie za obywatela polskiego?

To zależy od sytuacji. Jeżeli spełnione są przesłanki ustawowe, uznanie za obywatela polskiego przez wojewodę może być bardziej przewidywalne. Jeżeli przesłanki nie są spełnione, można rozważyć wniosek o nadanie obywatelstwa przez Prezydenta RP, ale trzeba liczyć się z uznaniowym charakterem decyzji.

Podsumowanie

Polskie prawo nie wymaga obecnie od obywatela Ukrainy automatycznej rezygnacji z obywatelstwa ukraińskiego przy uzyskaniu obywatelstwa polskiego. Po nabyciu obywatelstwa polskiego osoba taka wobec władz polskich będzie jednak traktowana wyłącznie jako obywatel polski. Wniosek o nadanie obywatelstwa powinien skupiać się przede wszystkim na związkach z Polską i dobrze udokumentowanej sytuacji życiowej, a potrzeba zachowania obywatelstwa ukraińskiego może być dodatkowo wyjaśniona przez względy rodzinne, leczenie dziecka i praktyczne związki z Ukrainą.

Ze względu na zmiany w prawie ukraińskim od 2026 r. nie należy opierać się na informacjach sprzed kilkunastu lat. Przed złożeniem wniosku warto sprawdzić aktualne zasady ukraińskie, zwłaszcza jeżeli w sprawie występuje dziecko, leczenie, rehabilitacja, stały pobyt na Ukrainie albo obowiązki wobec organów ukraińskich.

Źródła

• Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim: tekst jednolity w systemie ISAP/Sejm.
• Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, informacje o uzyskaniu obywatelstwa polskiego: Gov.pl.
• Informacja urzędu wojewódzkiego o nadaniu obywatelstwa polskiego przez Prezydenta RP: Gov.pl.
• Ustawa Ukrainy o obywatelstwie Ukrainy: Верховна Рада України.
• Informacja Rady Najwyższej Ukrainy o ustawie dotyczącej wielokrotnego obywatelstwa: rada.gov.ua.
• Podstawy ustawodawstwa Ukrainy o ochronie zdrowia, w szczególności art. 11: Верховна Рада України.