Od kiedy liczyć urlop kierowcy?

Zasady udzielania urlopu wypoczynkowego kierowcy

Podstawowa zasada wynika z art. 154² § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy. Zgodnie z tym przepisem urlopu wypoczynkowego udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, w wymiarze godzinowym odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu pracy pracownika w danym dniu. Osobnym, ale powiązanym problemem jest urlop w systemie zmianowym po nocce i w weekendy.

Oznacza to, że przy urlopie kierowcy nie rozstrzyga sama nazwa dnia tygodnia. Decydujące jest to, czy w konkretnym grafiku kierowca miał w danym dniu pracować. Jeżeli według harmonogramu piątek jest dniem pracy, urlop może być udzielony od piątku. Jeżeli piątek jest dniem wolnym, pracodawca nie powinien udzielać urlopu na ten dzień, bo nie jest to dzień pracy pracownika w rozumieniu art. 154² § 1 Kodeksu pracy.

Wymiar urlopu wypoczynkowego określa art. 154 § 1 Kodeksu pracy: 20 dni przy stażu urlopowym krótszym niż 10 lat oraz 26 dni przy stażu wynoszącym co najmniej 10 lat. Zgodnie z art. 154² § 2 Kodeksu pracy przy udzielaniu urlopu jeden dzień urlopu odpowiada 8 godzinom pracy, chyba że pracownika obowiązuje niższa dobowa norma czasu pracy wynikająca z przepisów szczególnych.

Czy urlop kierowcy liczyć od piątku czy od poniedziałku?

Jeżeli kierowca wraca z wyjazdu w czwartek i od następnego dnia ma korzystać z urlopu, należy najpierw sprawdzić jego rozkład czasu pracy albo harmonogram na kolejne dni. Art. 154² § 1 Kodeksu pracy nakazuje udzielać urlopu na dni pracy pracownika, a nie na wszystkie dni kalendarzowe objęte odpoczynkiem.

W praktyce możliwe są dwa najczęstsze warianty:

Jeżeli więc pytanie brzmi: „czy urlop powinien być udzielony od piątku czy od poniedziałku?”, odpowiedź zależy od grafiku. Przy piątku pracującym urlop rozpocznie się w piątek. Przy piątku wolnym urlop rozpocznie się od poniedziałku albo od innego najbliższego dnia pracy kierowcy.

Zobacz również:
soboty a urlop – zasady dotyczące udzielania urlopu wypoczynkowego w dni wolne i pracujące.

Urlop rozlicza się w godzinach, a nie tylko w dniach kalendarzowych

Z art. 154² § 1 i § 2 Kodeksu pracy wynika, że urlop wypoczynkowy jest udzielany w wymiarze godzinowym. To szczególnie ważne u kierowców, którzy często pracują w systemach czasu pracy obejmujących różną liczbę godzin w poszczególnych dniach.

Jeżeli w danym dniu kierowca miał zaplanowane 8 godzin pracy, urlop za ten dzień pomniejszy pulę urlopową o 8 godzin. Jeżeli w harmonogramie miał zaplanowane 10 godzin pracy, z puli urlopowej należy odjąć 10 godzin. Jeżeli danego dnia nie miał pracować, urlopu się na ten dzień nie udziela i nie odejmuje się żadnych godzin.

Pracodawca powinien więc ustalić urlop na podstawie aktualnego harmonogramu czasu pracy. Ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy kierowca pracuje w równoważnym systemie czasu pracy, przy zmiennych trasach albo przy pracy obejmującej weekendy.

Czas pracy kierowcy a urlop wypoczynkowy

Do kierowców zatrudnionych na podstawie umowy o pracę stosuje się Kodeks pracy oraz przepisy szczególne. Art. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców przewiduje, że w zakresie nieuregulowanym tą ustawą stosuje się przepisy Kodeksu pracy. Z kolei art. 6 ust. 1 tej ustawy określa, co wlicza się do czasu pracy kierowcy, między innymi prowadzenie pojazdu, załadunek i rozładunek, nadzór nad załadunkiem i rozładunkiem oraz czynności spedycyjne.

Urlop wypoczynkowy nie jest odpoczynkiem dobowym ani tygodniowym w rozumieniu przepisów o czasie pracy kierowców. Odpoczynki wynikają z organizacji czasu pracy i przepisów transportowych, natomiast urlop wypoczynkowy jest uprawnieniem pracowniczym wynikającym z art. 152 § 1 Kodeksu pracy. Przepis ten stanowi, że pracownikowi przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego.

Przy transporcie międzynarodowym trzeba dodatkowo brać pod uwagę regulacje unijne, w szczególności rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r., które reguluje między innymi okresy prowadzenia pojazdu, przerwy i odpoczynki. Zmiany związane z Pakietem Mobilności nie zmieniają jednak zasady z art. 154² Kodeksu pracy: urlopu wypoczynkowego udziela się na dni pracy wynikające z grafiku.

Zobacz również:
kierowca czas pracy – praktyczne problemy związane z pracą kierowcy międzynarodowego.

Czy można udzielić urlopu na sobotę, niedzielę albo święto?

Tak, ale tylko wtedy, gdy sobota, niedziela albo święto są dla kierowcy dniami pracy zgodnie z jego harmonogramem. Art. 154² § 1 Kodeksu pracy nie ogranicza urlopu do dni od poniedziałku do piątku. Przepis odwołuje się do dni pracy konkretnego pracownika.

Jeżeli kierowca miał zaplanowaną trasę w sobotę, a pracodawca udziela mu na ten dzień urlopu wypoczynkowego, z puli urlopowej odlicza się liczbę godzin zaplanowanych w harmonogramie na sobotę. Jeżeli natomiast sobota jest dla kierowcy dniem wolnym, urlopu na ten dzień nie udziela się.

Nie należy też „wpisywać” urlopu na dzień, w którym kierowca miałby wykonywać wyłącznie pracę nadliczbową nieprzewidzianą w rozkładzie czasu pracy. Urlop służy zwolnieniu z pracy zaplanowanej w harmonogramie, a nie rozliczaniu hipotetycznych nadgodzin.

Plan urlopów i termin wykorzystania urlopu

Art. 161 Kodeksu pracy nakłada na pracodawcę obowiązek udzielenia pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik uzyskał do niego prawo. Zasady ustalania terminów urlopów określa art. 163 § 1 Kodeksu pracy: urlopy powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów, a plan ustala pracodawca, biorąc pod uwagę wnioski pracowników i konieczność zapewnienia normalnego toku pracy. Jeżeli u pracodawcy nie ustala się planu urlopów, zgodnie z art. 163 § 1¹ Kodeksu pracy termin urlopu ustala pracodawca po porozumieniu z pracownikiem.

Wniosek urlopowy kierowcy może wskazywać okres od piątku do kolejnej niedzieli, ale przy rozliczeniu urlopu pracodawca powinien odjąć z puli tylko te dni i godziny, w których kierowca miał zgodnie z grafikiem świadczyć pracę. Dni wolne przypadające w tym okresie nie pomniejszają wymiaru urlopu.

Podsumowanie

Urlop kierowcy należy liczyć od pierwszego dnia, który jest dla niego dniem pracy według obowiązującego grafiku. Jeżeli po powrocie z trasy w czwartek kierowca miał pracować w piątek, urlop można udzielić od piątku. Jeżeli piątek był wolny, urlop zacznie się dopiero od poniedziałku albo od innego najbliższego zaplanowanego dnia pracy.

Najbezpieczniej jest każdorazowo sprawdzić harmonogram czasu pracy, liczbę godzin zaplanowanych na poszczególne dni oraz to, czy nie chodzi jedynie o odpoczynek kierowcy po trasie. Przy rozliczeniach transportowych znaczenie mogą mieć także inne świadczenia, na przykład kierowca a diety, ale nie wpływają one na samą zasadę udzielania urlopu wypoczynkowego.

FAQ

Czy urlop kierowcy zawsze liczy się od poniedziałku?

Nie. Art. 154² § 1 Kodeksu pracy nakazuje udzielać urlopu na dni pracy wynikające z rozkładu czasu pracy. Jeżeli kierowca ma zaplanowaną pracę w piątek, sobotę lub niedzielę, urlop może obejmować także te dni.

Czy sobota pomniejsza urlop wypoczynkowy kierowcy?

Tylko wtedy, gdy sobota jest dla kierowcy dniem pracy zgodnie z grafikiem. Jeżeli sobota jest dniem wolnym, nie udziela się na nią urlopu i nie odejmuje się godzin z puli urlopowej.

Ile godzin urlopu odjąć za jeden dzień pracy kierowcy?

Należy odjąć tyle godzin, ile kierowca miał przepracować w tym dniu według harmonogramu. Wynika to z art. 154² § 1 Kodeksu pracy. Dzień urlopu odpowiada co do zasady 8 godzinom, ale przy udzielaniu urlopu rozlicza się konkretną liczbę godzin zaplanowanych na dany dzień.

Czy odpoczynek po trasie jest tym samym co urlop?

Nie. Odpoczynek dobowy lub tygodniowy kierowcy wynika z przepisów o czasie pracy kierowców i przepisów unijnych dotyczących transportu drogowego. Urlop wypoczynkowy jest odrębnym uprawnieniem pracowniczym wynikającym z art. 152 § 1 Kodeksu pracy.

Czy pracodawca może wpisać urlop na dzień wolny w grafiku?

Co do zasady nie. Jeżeli dzień jest dla kierowcy dniem wolnym zgodnie z harmonogramem, nie jest dniem pracy w rozumieniu art. 154² § 1 Kodeksu pracy, więc nie powinien pomniejszać puli urlopowej.

Źródła

• Art. 152 § 1, art. 154 § 1, art. 154² § 1–2, art. 161, art. 163 § 1 i § 1¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.
• Art. 4 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców.
• Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego.