Jak uzasadnić wniosek o zatarcie skazania?

Czy przy karze grzywny trzeba składać wniosek o zatarcie skazania?

W opisanej sprawie najważniejsza jest zmiana stanu prawnego w stosunku do dawnych zasad. Obecnie art. 107 § 4a Kodeksu karnego przewiduje, że w razie skazania na zatarcie grzywny następuje z mocy prawa z upływem roku od wykonania lub darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania.

Jeżeli więc skazanie dotyczyło wyłącznie grzywny, grzywna została zapłacona, nie orzeczono żadnego niewykonanego środka karnego, środka kompensacyjnego, przepadku ani środka zabezpieczającego, a skazana osoba nie ma innych skazań blokujących zatarcie, po roku od wykonania grzywny skazanie powinno być traktowane jako niebyłe. Wpis o skazaniu powinien zostać usunięty z rejestru skazanych. Jeżeli grzywna została zapłacona dopiero po terminie, znaczenie dla daty zatarcia wyjaśniamy w poradzie o opóźnionej zapłacie grzywny a zatarciu skazania.

W takiej sytuacji klasyczny wniosek do sądu o wcześniejsze zatarcie skazania może okazać się bezprzedmiotowy, bo zatarcie nastąpiło już automatycznie. Praktycznie ważniejsze może być uzyskanie aktualnej informacji z Krajowego Rejestru Karnego albo wyjaśnienie z Biurem Informacyjnym KRK, dlaczego wpis nadal figuruje w rejestrze.

Kiedy wniosek o zatarcie skazania jest potrzebny?

Wniosek o zatarcie skazania ma znaczenie wtedy, gdy przepisy nie przewidują automatycznego zatarcia w krótszym terminie albo gdy ustawa dopuszcza wcześniejsze zatarcie na podstawie decyzji sądu. Najbardziej typowy przypadek dotyczy kary pozbawienia wolności nieprzekraczającej 3 lat. Co do zasady zatarcie takiego skazania następuje z mocy prawa po 10 latach od wykonania, darowania albo przedawnienia wykonania kary, ale sąd może na wniosek skazanego zarządzić zatarcie już po 5 latach, jeżeli skazany w tym okresie przestrzegał porządku prawnego.

Przy karze ograniczenia wolności zatarcie następuje z mocy prawa po 3 latach od wykonania, darowania albo przedawnienia wykonania kary. Przy grzywnie termin jest krótszy i wynosi rok. W praktyce przed składaniem wniosku trzeba więc ustalić, jaka kara została rzeczywiście orzeczona, kiedy została wykonana oraz czy obok kary orzeczono inne obowiązki.

Podobne reguły mogą pojawiać się w różnych sprawach karnych, dlatego przy analizie hasła „zatarcie skazania” pomocny bywa także materiał o zatarciu skazania za jazdę po alkoholu.

Co może blokować zatarcie skazania?

Nawet gdy podstawowy termin już upłynął, zatarcie może nie nastąpić, jeżeli nie zostały wykonane wszystkie elementy orzeczenia. Zgodnie z art. 107 § 6 Kodeksu karnego, jeżeli orzeczono środek karny, przepadek albo środek kompensacyjny, zatarcie nie może nastąpić przed jego wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem wykonania. Tak samo zatarcie nie może nastąpić przed wykonaniem środka zabezpieczającego.

Znaczenie ma również art. 108 Kodeksu karnego. Jeżeli dana osoba ma dwa lub więcej skazań niepozostających w zbiegu albo po rozpoczęciu biegu terminu do zatarcia popełniła kolejne przestępstwo, dopuszczalne jest tylko jednoczesne zatarcie wszystkich skazań. Wtedy nie wystarczy patrzeć wyłącznie na jedną grzywnę albo jeden wyrok.

Trzeba też pamiętać o szczególnym wyłączeniu z art. 106a Kodeksu karnego. Nie podlega zatarciu skazanie na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, jeżeli pokrzywdzony był małoletnim poniżej 15 lat.

Gdzie złożyć wniosek o zatarcie skazania?

Jeżeli wniosek jest rzeczywiście potrzebny, składa się go do sądu właściwego w postępowaniu wykonawczym. Co do zasady będzie to sąd, który wydał wyrok w pierwszej instancji. Jeżeli w pierwszej instancji wyroki wydało kilka sądów, właściwy jest sąd, który jako ostatni wydał wyrok skazujący. Jeżeli orzekały sądy różnego rzędu, właściwy jest sąd wyższego rzędu.

W piśmie należy oznaczyć sąd, podać swoje dane, wskazać wyrok, którego dotyczy wniosek, podać sygnaturę akt, datę wyroku, rodzaj i wymiar kary oraz informację, kiedy kara została wykonana. Do wniosku warto dołączyć dowód wykonania kary, np. potwierdzenie zapłaty grzywny, dokumenty dotyczące wykonania obowiązków albo inne pisma potwierdzające, że nie ma już przeszkód do zatarcia.

Jak uzasadnić wniosek o zatarcie skazania?

Uzasadnienie powinno być konkretne i oparte na faktach. Nie wystarczy napisać, że skazanie przeszkadza w pracy. Warto pokazać, że od wykonania kary minął wymagany czas, skazany przestrzegał porządku prawnego, nie popełnił kolejnych przestępstw, uregulował wszystkie obowiązki wynikające z wyroku i prowadzi ustabilizowane życie.

W uzasadnieniu można wskazać w szczególności:

• datę uprawomocnienia się wyroku i datę wykonania kary, np. zapłaty grzywny,
• brak wcześniejszej karalności albo brak kolejnych skazań po wyroku,
• stałą pracę, wykonywany zawód albo konieczność przedstawiania zaświadczenia o niekaralności,
• dobrą opinię w miejscu pracy, w środowisku zawodowym albo w miejscu zamieszkania,
• fakt, że skazanie było incydentalne, a od jego wykonania minął dłuższy czas,
• negatywne skutki utrzymywania wpisu w KRK, np. realne trudności w zatrudnieniu, awansie lub wykonywaniu określonych obowiązków.

Przykładowe sformułowanie może brzmieć: „Od czasu wykonania kary przestrzegam porządku prawnego, nie byłem ponownie karany, pracuję zawodowo i prowadzę ustabilizowany tryb życia. Utrzymywanie informacji o skazaniu w rejestrze utrudnia mi wykonywanie obowiązków zawodowych oraz rozwój zawodowy, mimo że kara została wykonana i skazanie miało charakter incydentalny”.

Uzasadnienie powinno być dopasowane do stanu faktycznego. Jeżeli problemem jest wyłącznie automatyczne zatarcie grzywny, zamiast pisać klasyczny wniosek o uznaniowe zatarcie, lepiej rozważyć pismo do KRK albo uzyskanie aktualnej informacji z rejestru.

Jaka jest opłata od wniosku o zatarcie skazania?

Opłata od wniosku o zatarcie skazania wynosi 45 zł. Wnosi się ją wraz ze złożeniem wniosku, a dowód zapłaty należy dołączyć do pisma. Brak opłaty może spowodować wezwanie do jej uzupełnienia i wydłużyć rozpoznanie sprawy.

Wniosek można złożyć osobiście w biurze podawczym sądu albo wysłać pocztą. Warto zachować potwierdzenie nadania albo kopię pisma z prezentatą sądu.

Czy trzeba stawić się w sądzie?

Wniosek o zatarcie skazania sąd rozpoznaje w postępowaniu wykonawczym. Można w piśmie zawrzeć wniosek o rozpoznanie sprawy pod nieobecność skazanego. Nie oznacza to jednak, że sąd zawsze pominie udział wnioskodawcy. Jeżeli uzna osobiste stawiennictwo za potrzebne, może wezwać skazanego na posiedzenie.

Na postanowienie w przedmiocie zatarcia skazania przysługuje zażalenie. Jeżeli sąd odmówi zatarcia, ponowny wniosek złożony przed upływem roku od wydania postanowienia odmawiającego zatarcia można pozostawić bez rozpoznania.

Co zrobić, gdy wpis nadal widnieje w KRK?

Jeżeli z przepisów wynika, że skazanie powinno już ulec zatarciu, a informacja z KRK nadal pokazuje wpis, warto najpierw ustalić, czy wszystkie warunki zatarcia rzeczywiście zostały spełnione. Trzeba sprawdzić nie tylko grzywnę, lecz także ewentualne środki karne, obowiązek naprawienia szkody, przepadek, świadczenie pieniężne, zakaz lub inne elementy wyroku.

Ministerstwo Sprawiedliwości wskazuje, że skazanie spełniające warunki zatarcia jest usuwane przez pracowników Biura Informacyjnego KRK bez konieczności składania osobnego wniosku. Jeżeli jednak wpis nadal się pojawia, można skierować do Biura Informacyjnego KRK pismo z prośbą o sprawdzenie sprawy i usunięcie danych, jeżeli skazanie uległo zatarciu.

FAQ

Czy po zapłacie grzywny trzeba czekać 3 lata na zatarcie skazania?

Nie przy samej grzywnie. Obecnie skazanie na grzywnę zaciera się z mocy prawa po roku od wykonania, darowania albo przedawnienia wykonania kary, chyba że zatarcie blokują inne elementy wyroku albo inne skazania.

Czy mogę złożyć wniosek o zatarcie skazania, jeśli zatarcie już nastąpiło z mocy prawa?

Możesz złożyć pismo, ale klasyczny wniosek do sądu może być bezprzedmiotowy. Jeżeli problemem jest nadal widniejący wpis w KRK, praktycznie lepsze bywa wystąpienie do KRK o sprawdzenie danych albo uzyskanie aktualnej informacji z rejestru.

Jak udowodnić, że kara grzywny została wykonana?

Najlepiej dołączyć potwierdzenie zapłaty grzywny, potwierdzenie przelewu, pismo z sądu albo inny dokument pokazujący, że kara została wykonana w całości. Data wykonania kary jest kluczowa dla liczenia terminu zatarcia.

Czy problemy w pracy są dobrym argumentem we wniosku?

Tak, ale nie powinien to być jedyny argument. Warto połączyć go z informacją o wykonaniu kary, niekaralności po wyroku, przestrzeganiu prawa, stałym zatrudnieniu i pozytywnej opinii środowiskowej.

Czy sąd musi uwzględnić wniosek o zatarcie skazania?

Nie zawsze. Jeżeli przepis przewiduje zatarcie na wniosek, sąd ocenia przesłanki i okoliczności sprawy. Sam upływ minimalnego terminu nie musi automatycznie oznaczać pozytywnego rozstrzygnięcia.

Czy mogę prosić o rozpoznanie wniosku bez mojej obecności?

Tak, taki wniosek można zawrzeć w piśmie. Sąd może jednak uznać, że Twoja obecność jest potrzebna, i wtedy zawiadomi Cię albo wezwie na posiedzenie.

Co jeśli sąd odmówi zatarcia skazania?

Na postanowienie przysługuje zażalenie. Trzeba też pamiętać, że ponowny wniosek złożony przed upływem roku od postanowienia odmawiającego zatarcia można pozostawić bez rozpoznania.

Podsumowanie

W aktualnym stanie prawnym przy skazaniu wyłącznie na grzywnę najważniejsza informacja jest korzystna dla skazanego: zatarcie następuje z mocy prawa już po roku od wykonania kary. Jeżeli od zapłaty grzywny minęły 3 lata, a nie ma innych skazań ani niewykonanych środków, skazanie powinno być traktowane jako niebyłe.

Wniosek o zatarcie skazania nadal ma znaczenie w sprawach, w których ustawa pozwala sądowi zarządzić wcześniejsze zatarcie albo gdy trzeba wykazać, że spełniono przesłanki do korzystnego rozstrzygnięcia. Dobre uzasadnienie powinno być rzeczowe, oparte na dokumentach i pokazywać, że skazany po wykonaniu kary przestrzegał porządku prawnego.

Źródła

• Art. 106-108 oraz art. 270 Kodeksu karnego — tekst ujednolicony: ISAP, Kodeks karny.
• Art. 3 i art. 37 Kodeksu karnego wykonawczego — tekst jednolity: ELI, Kodeks karny wykonawczy.
• Art. 15 ustawy o opłatach w sprawach karnych — tekst jednolity: Sejm, ustawa o opłatach w sprawach karnych.
• Informacje Ministerstwa Sprawiedliwości dotyczące automatycznego usuwania skazań z KRK: Krajowy Rejestr Karny — pytania i odpowiedzi.