Jak bronić się przed wymeldowaniem?

Kiedy urząd może wymeldować z domu?

Aktualnie podstawą prawną spraw o wymeldowanie jest ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Zgodnie z art. 33 ust. 1 tej ustawy obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu, ma obowiązek wymeldować się najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca.

Jeżeli osoba tego nie zrobi, organ gminy może prowadzić sprawę administracyjną. Art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności przewiduje, że organ gminy wydaje z urzędu albo na wniosek właściciela lub podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo czasowego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania.

Nie wystarczy więc samo twierdzenie siostry, że nie mieszka Pani obecnie w domu. Organ powinien ustalić, czy doszło do faktycznego opuszczenia lokalu oraz czy miało ono charakter trwały i dobrowolny. Wynika to również z art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którymi organ administracji publicznej ma obowiązek dokładnie wyjaśnić stan faktyczny oraz zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

W praktyce w sprawach meldunkowych bardzo ważne jest rozróżnienie między czasowym przebywaniem poza domem a trwałym przeniesieniem centrum życiowego. Art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności określa pobyt stały jako zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Jeżeli zamiaru trwałego opuszczenia domu nie było, należy to jasno wykazać w postępowaniu.

Jak bronić się przed wymeldowaniem?

Po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu sprawy należy aktywnie uczestniczyć w postępowaniu. Strona ma prawo wypowiadać się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszać własne wnioski dowodowe na podstawie art. 10 § 1, art. 73 § 1 i art. 78 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi do urzędu warto podkreślić, że pobyt poza domem rodzinnym jest czasowy, a nie definitywny. Jeżeli mieszka Pani w nieukończonym domu tylko przejściowo, należy opisać, dlaczego tak się stało, gdzie znajdują się Pani rzeczy osobiste, czy nadal odbiera Pani korespondencję w domu rodzinnym, czy ponosi Pani koszty utrzymania nieruchomości oraz czy próbowała Pani wrócić do domu.

W postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie można powoływać różne dowody, w szczególności:

• zeznania świadków, którzy potwierdzą, że wyprowadzka była tylko czasowa,
• dokumenty potwierdzające współwłasność domu, np. odpis księgi wieczystej, akt notarialny, postanowienie spadkowe,
• rachunki, opłaty, potwierdzenia przelewów związane z utrzymaniem domu,
• korespondencję kierowaną na adres domu rodzinnego,
• zdjęcia lub protokół potwierdzający, że w domu pozostają Pani rzeczy,
• pisma, wiadomości lub inne dowody wskazujące, że siostra utrudnia Pani powrót, np. przez wymianę zamków.

Jeżeli siostra wymieniła zamki i uniemożliwiła Pani wejście do domu, warto wyraźnie zaznaczyć, że nieobecność nie jest dobrowolnym zerwaniem więzi z lokalem. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że opuszczenie lokalu w rozumieniu przepisów meldunkowych powinno oznaczać nie tylko fizyczne nieprzebywanie w lokalu, ale również wolę trwałego opuszczenia tego miejsca i przeniesienia centrum życiowego gdzie indziej.

Co powinien ustalić organ gminy?

Organ nie powinien ograniczyć się do przyjęcia wersji osoby składającej wniosek. Na podstawie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego powinien ocenić cały materiał dowodowy, a decyzję oprzeć na wszechstronnym ustaleniu okoliczności sprawy.

Czy współwłaściciela można wymeldować?

Tak, współwłasność sama w sobie nie wyklucza decyzji o wymeldowaniu, jeżeli rzeczywiście doszło do trwałego opuszczenia lokalu. Trzeba jednak odróżnić meldunek od prawa własności. Art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności wskazuje, że zameldowanie na pobyt stały albo czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała.

Oznacza to, że wymeldowanie nie odbiera udziału we współwłasności domu. Jeżeli jest Pani współwłaścicielką w 25%, nadal przysługują Pani prawa wynikające z Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 206 Kodeksu cywilnego każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej i korzystania z niej w zakresie dającym się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem przez pozostałych współwłaścicieli.

Jeżeli siostra uniemożliwia wejście do domu, można rozważyć sprawę cywilną o dopuszczenie do współposiadania i korzystania z nieruchomości. W zależności od okoliczności możliwe jest również roszczenie posesoryjne na podstawie art. 344 § 1 Kodeksu cywilnego, przy czym zgodnie z art. 344 § 2 Kodeksu cywilnego roszczenie posesoryjne wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia posiadania.

Jeżeli konflikt między współwłaścicielami jest trwały, rozwiązaniem może być również zniesienie współwłasności. Art. 210 § 1 Kodeksu cywilnego stanowi, że każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności, chyba że uprawnienie to zostało czasowo wyłączone przez czynność prawną.

Co napisać do urzędu po zawiadomieniu o wszczęciu postępowania?

W piśmie do urzędu należy rzeczowo odnieść się do wniosku o wymeldowanie. Warto wskazać, że nie doszło do trwałego i dobrowolnego opuszczenia domu, a Pani zamiarem jest powrót. Należy też zgłosić dowody i wnioski dowodowe, np. o przesłuchanie konkretnych świadków, przeprowadzenie oględzin, dołączenie dokumentów własnościowych i rachunków.

Można również poprosić o umożliwienie zapoznania się z aktami sprawy. Uprawnienie to wynika z art. 73 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przed wydaniem decyzji organ powinien zapewnić stronie możliwość wypowiedzenia się co do zebranego materiału na podstawie art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Odwołanie od decyzji o wymeldowaniu

Jeżeli organ gminy wyda decyzję o wymeldowaniu, można wnieść odwołanie. Zgodnie z art. 127 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy odwołanie do organu wyższego stopnia, którym w typowych sprawach meldunkowych jest wojewoda. Art. 129 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego przewiduje, że odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia.

W odwołaniu warto wskazać, które ustalenia są błędne, jakich dowodów organ nie przeprowadził albo które dowody ocenił jednostronnie. Jeżeli po decyzji wojewody sprawa nadal będzie niekorzystna, możliwa jest skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę wnosi się co do zasady w terminie 30 dni od doręczenia rozstrzygnięcia w sprawie.

FAQ

Źródła

• Art. 24, art. 25 ust. 1, art. 28 ust. 4, art. 33 ust. 1 i art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.
• Art. 7, art. 10 § 1, art. 73 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 127 § 1 i § 2 oraz art. 129 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
• Art. 206, art. 210 § 1 i art. 344 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego.
• Art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
• Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 133/06.
• Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 634/13.
• Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 669/13.