Drzewo na drodze dojazdowej – jak je usunąć zgodnie z prawem?

Stan prawny artykułu został zaktualizowany na dzień 14 czerwca 2026 r. Obecnie zasady usuwania drzew są istotnie inne niż w 2014 r., dlatego w sprawach takich jak drzewo rosnące na środku drogi dojazdowej najpierw trzeba ustalić, czy mamy do czynienia z prostym zgłoszeniem, czy z pełnym zezwoleniem, a dopiero potem analizować opłaty.

Drzewo na środku drogi dojazdowej – od czego zacząć?

W opisanej sprawie drzewo rośnie na gruncie sąsiada, z którego została wydzielona droga dojazdowa obciążona służebnością przejazdu i przechodu. To ważne, ponieważ samo korzystanie ze służebności nie oznacza automatycznie, że osoba uprawniona może bez zgody właściciela gruntu usunąć drzewo. Najpierw trzeba ustalić:

• na czyjej działce faktycznie rośnie drzewo, najlepiej na podstawie mapy, wypisu z ewidencji gruntów i dokumentu ustanawiającego służebność,
• czy droga jest drogą prywatną, wewnętrzną, czy pasem drogowym drogi publicznej,
• czy nieruchomość należy do osoby fizycznej i czy usunięcie drzewa ma cel niezwiązany z działalnością gospodarczą,
• jaki jest gatunek drzewa i obwód pnia mierzony na wysokości 5 cm oraz 130 cm,
• czy drzewo jest zdrowe, obumarłe, uszkodzone, stanowi złom lub wywrot albo zagraża bezpieczeństwu przejazdu.

Jeżeli problemem jest nie tylko samo drzewo, ale również ustalenie przebiegu przejazdu albo dostęp do drogi publicznej, pomocne może być porównanie sprawy z zagadnieniem takim jak droga dojazdowa do działki. Gdy spór dotyczy położenia drzewa względem granicy, warto najpierw rozstrzygnąć kwestię geodezyjną, ponieważ niepewne granice działek mogą utrudnić całą procedurę.

Kto może wystąpić o usunięcie drzewa?

Zgodnie z art. 83 ustawy o ochronie przyrody usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości za zgodą właściciela tej nieruchomości albo, w szczególnych sytuacjach, na wniosek właściciela urządzeń przesyłowych, jeżeli drzewo lub krzew zagraża funkcjonowaniu tych urządzeń. W praktyce, przy prywatnej drodze ustanowionej na działce sąsiada, najbezpieczniej jest, aby formalności prowadził właściciel lub posiadacz nieruchomości, na której rośnie drzewo.

Od 2025 r. przepisy zostały doprecyzowane: zgoda właściciela nie jest wymagana m.in. przy wniosku spółdzielni mieszkaniowej, określonej wspólnoty mieszkaniowej, zarządcy nieruchomości Skarbu Państwa, użytkownika wieczystego albo posiadacza nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. W typowej sprawie prywatnej, w której drzewo rośnie na działce sąsiada, osoba korzystająca ze służebności powinna jednak działać w porozumieniu z właścicielem gruntu.

Jeżeli sąsiad nie chce złożyć zgłoszenia albo wniosku, a drzewo faktycznie uniemożliwia korzystanie ze służebności, problem nie kończy się na prawie ochrony przyrody. Wtedy trzeba sięgnąć do prawa cywilnego: służebność gruntowa powinna umożliwiać korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie określonym w akcie jej ustanowienia. Jeżeli właściciel gruntu toleruje przeszkodę, która realnie blokuje przejazd, można rozważyć wezwanie go do współdziałania, a w razie braku reakcji – powództwo o ochronę służebności albo o nakazanie usunięcia przeszkody. Nadal jednak samo fizyczne usunięcie drzewa musi być zgodne z przepisami o ochronie przyrody.

Zgłoszenie zamiaru usunięcia drzewa czy zezwolenie?

Aktualnie nie każde drzewo wymaga zezwolenia. Jeżeli drzewo rośnie na nieruchomości stanowiącej własność osoby fizycznej i jest usuwane na cel niezwiązany z prowadzeniem działalności gospodarczej, stosuje się uproszczoną procedurę. Przy mniejszych drzewach nie trzeba składać ani zgłoszenia, ani wniosku o zezwolenie. Przy większych drzewach konieczne jest zgłoszenie zamiaru usunięcia drzewa.

Zgłoszenia wymaga drzewo, którego obwód pnia mierzony na wysokości 5 cm przekracza:

• 80 cm – w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego i klonu srebrzystego,
• 65 cm – w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej i platanu klonolistnego,
• 50 cm – w przypadku pozostałych gatunków drzew.

Jeżeli drzewo nie mieści się w tej uproszczonej procedurze, zwykle potrzebne będzie zezwolenie. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieruchomość nie należy do osoby fizycznej, usunięcie ma związek z działalnością gospodarczą, teren jest objęty szczególną ochroną albo drzewo rośnie na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków. W przypadku zabytków właściwy może być wojewódzki konserwator zabytków, a jeżeli drzewo znajduje się w pasie drogowym drogi publicznej, zezwolenie co do zasady wymaga uzgodnienia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska.

Więcej praktycznych problemów z tym obszarem omawia także artykuł o tym, kiedy i na jakich zasadach może być prowadzona wycinka drzew na granicy działki.

Czy w opisanej sprawie trzeba zapłacić kilkadziesiąt tysięcy złotych?

Nie można tego przesądzić bez dokumentów, ale obecnie sama informacja o możliwej opłacie rzędu kilkudziesięciu tysięcy złotych nie oznacza jeszcze, że opłata rzeczywiście będzie należna. Trzeba odróżnić trzy sytuacje:

• brak obowiązku zezwolenia – wtedy opłaty się nie nalicza,
• zgłoszenie osoby fizycznej – przy celu niezwiązanym z działalnością gospodarczą usunięcie odbywa się w trybie zgłoszenia, a nie w klasycznym trybie zezwolenia z opłatą,
• zezwolenie z opłatą – możliwe zwłaszcza przy celu gospodarczym, osobie prawnej, inwestycji komercyjnej albo gdy nie ma podstaw do zwolnienia.

Jeżeli sąsiad jest osobą fizyczną, drzewo rośnie na jego prywatnej nieruchomości, a usunięcie ma wyłącznie umożliwić dojazd do domu lub działki prywatnej, najpierw należy sprawdzić, czy sprawa nie powinna zostać przeprowadzona jako zgłoszenie zamiaru usunięcia drzewa. W takim wariancie koszt administracyjny może być zupełnie inny niż przy zezwoleniu z naliczoną opłatą.

Trzeba jednak uważać na wyjątek: jeżeli w ciągu 5 lat od oględzin zostanie złożony wniosek o pozwolenie na budowę związaną z działalnością gospodarczą na części nieruchomości, na której rosło usunięte drzewo, organ może nałożyć obowiązek wniesienia opłaty za usunięcie drzewa. Z tego powodu cel usunięcia drzewa powinien być opisany rzetelnie i zgodnie z rzeczywistością.

Kiedy nie nalicza się opłat za usunięcie drzewa?

Ustawa o ochronie przyrody przewiduje kilka podstaw, w których opłaty się nie nalicza. Dla sprawy drzewa na drodze dojazdowej najważniejsze mogą być następujące przypadki:

• na usunięcie drzewa nie jest wymagane zezwolenie,
• drzewo zagraża bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych,
• drzewo zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, kolejowego albo bezpieczeństwu żeglugi,
• drzewo jest usuwane w związku z przebudową drogi publicznej lub linii kolejowej,
• drzewo obumarło albo nie rokuje szansy na przeżycie z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości,
• organ uzależnił zezwolenie od nasadzeń zastępczych lub przesadzenia drzewa, a warunki zostały później prawidłowo wykonane.

W opisanym stanie faktycznym najczęściej analizuje się dwie podstawy: cel prywatny osoby fizycznej oraz bezpieczeństwo przejazdu. Sam fakt, że drzewo utrudnia dojazd, nie zawsze wystarczy do uznania, że zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego. Warto wykazać, że droga jest jedynym dojazdem, że nie da się bezpiecznie przejechać samochodem osobowym, pojazdem straży pożarnej lub karetką, albo że drzewo wymusza manewry stwarzające realne zagrożenie.

Drzewo chore, suche, złom albo wywrot

Jeżeli drzewo jest obumarłe albo nie rokuje szansy na przeżycie z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, ustawa przewiduje brak naliczenia opłaty. Nie oznacza to jednak, że można je usunąć bez żadnej procedury w każdej sytuacji. W praktyce urząd może chcieć ustalić stan drzewa podczas oględzin, a przy wątpliwościach pomocna bywa opinia dendrologiczna.

Osobno przepisy regulują złomy i wywroty, czyli drzewa złamane albo wywrócone. Niektóre służby i zarządcy mogą usuwać je w trybie szczególnym, a inne podmioty lub osoby – po oględzinach organu potwierdzających, że drzewo stanowi złom lub wywrot. Jeżeli drzewo tylko przeszkadza w przejeździe, ale jest zdrowe i stabilne, nie należy opierać sprawy na tej podstawie bez dowodów.

Jak wygląda procedura zgłoszenia?

W zgłoszeniu zamiaru usunięcia drzewa trzeba podać imię i nazwisko właściciela nieruchomości, oznaczenie nieruchomości, z której drzewo ma być usunięte, oraz rysunek albo mapkę pokazującą położenie drzewa. Dobrze dodać fotografie i krótki opis, że drzewo rośnie w świetle ustanowionego przejazdu i uniemożliwia albo poważnie utrudnia korzystanie z drogi.

Po doręczeniu zgłoszenia urząd ma 21 dni na dokonanie oględzin. Następnie, w terminie 14 dni od oględzin, organ może wnieść sprzeciw w drodze decyzji administracyjnej. Jeżeli sprzeciw nie zostanie wniesiony w tym terminie, usunięcie drzewa jest możliwe. Organ może też wcześniej wydać zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu – wtedy można działać bez czekania do końca terminu.

Jeżeli drzewo nie zostanie usunięte w ciągu 6 miesięcy od oględzin, trzeba ponowić zgłoszenie. Nie należy więc składać zgłoszenia z dużym wyprzedzeniem, jeżeli strony nie są jeszcze uzgodnione co do kosztów, wykonawcy albo terminu prac.

Jak wygląda procedura zezwolenia?

Jeżeli zgłoszenie nie wystarczy, potrzebny jest wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu. Wniosek można złożyć w postaci papierowej albo elektronicznej. Powinien zawierać m.in. dane wnioskodawcy, tytuł prawny do nieruchomości, zgodę właściciela, jeżeli jest wymagana, nazwę gatunku drzewa, obwód pnia na wysokości 130 cm, przyczynę i planowany termin usunięcia, rysunek lub mapę oraz ewentualne informacje o nasadzeniach zastępczych.

Organ przed wydaniem zezwolenia dokonuje oględzin, w tym sprawdza, czy w obrębie drzewa nie występują gatunki chronione. Jeżeli usunięcie drzewa mogłoby naruszać zakazy dotyczące gatunków chronionych, postępowanie może zostać zawieszone do czasu uzyskania właściwego zezwolenia na odstępstwa od zakazów. Ma to znaczenie zwłaszcza w okresie lęgowym ptaków, gdy w koronie drzewa mogą znajdować się gniazda.

Zezwolenie może określać opłatę, termin usunięcia, a także obowiązek przesadzenia drzewa albo wykonania nasadzeń zastępczych. Jeżeli opłata została naliczona, a zezwolenie przewiduje przesadzenie lub nasadzenia, termin płatności opłaty może zostać odroczony na 3 lata. Jeżeli po tym okresie drzewa zachowają żywotność albo obumarły z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność podlega umorzeniu.

Co zrobić, gdy sąsiad nie chce usunąć drzewa?

Jeżeli drzewo uniemożliwia korzystanie ze służebności, pierwszym krokiem powinno być pisemne wezwanie właściciela nieruchomości obciążonej do współdziałania. W piśmie warto wskazać podstawę służebności, opisać przeszkodę, załączyć fotografie i zaproponować konkretny tryb: zgłoszenie albo wniosek o zezwolenie. Dobrze jest także zaproponować, kto poniesie koszty prac, ponieważ w braku szczególnych ustaleń wydatki potrzebne do wykonywania służebności mogą obciążać właściciela nieruchomości władnącej, czyli tego, kto ze służebności korzysta.

Jeżeli właściciel gruntu odmawia bez uzasadnienia, a droga jest jedynym realnym dojazdem, można rozważyć sprawę cywilną. Roszczenie powinno być dopasowane do dokumentu ustanawiającego służebność: czasem chodzi o usunięcie przeszkody, czasem o doprecyzowanie sposobu wykonywania służebności, a czasem o zmianę przebiegu drogi. Nie należy jednak samowolnie usuwać drzewa z cudzej działki, ponieważ może to narazić na roszczenia odszkodowawcze i administracyjne kary za wycinkę.

Jakie grożą kary za samowolne usunięcie drzewa?

Administracyjna kara pieniężna może zostać nałożona m.in. za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia, bez wymaganego zgłoszenia, mimo sprzeciwu organu, bez zgody posiadacza nieruchomości albo za zniszczenie drzewa. Podstawowa kara wynosi dwukrotność opłaty za usunięcie drzewa, a gdy usunięcie byłoby zwolnione z opłaty – wysokość opłaty, która byłaby należna, gdyby zwolnienia nie było.

Wycinka bez procedury może więc okazać się znacznie droższa niż prawidłowe zgłoszenie. W przypadku drzewa obumarłego, nierokującego szansy na przeżycie, złomu albo wywrotu kara może być obniżona o 50%, a w stanie wyższej konieczności nie wymierza się kary, ale takie przypadki wymagają bardzo dobrego udokumentowania.

FAQ

Podsumowanie

W sprawie drzewa rosnącego na środku drogi dojazdowej kluczowe jest ustalenie, czy drzewo rośnie na prywatnej nieruchomości osoby fizycznej i czy ma zostać usunięte na cel niezwiązany z działalnością gospodarczą. Jeżeli tak, bardzo często właściwą drogą jest zgłoszenie zamiaru usunięcia drzewa, a nie kosztowne zezwolenie z opłatą. Jeżeli jednak usunięcie ma związek z działalnością gospodarczą, teren jest szczególnie chroniony albo drzewo znajduje się na nieruchomości zabytkowej, procedura może być bardziej wymagająca.

Nie należy wycinać drzewa samowolnie, nawet gdy obiektywnie blokuje przejazd. Trzeba najpierw zabezpieczyć dokumenty dotyczące służebności, wykonać pomiary i zdjęcia, ustalić właściciela nieruchomości oraz doprowadzić do zgłoszenia lub wniosku o zezwolenie. Jeżeli właściciel gruntu nie współpracuje, pozostaje ścieżka cywilna związana z ochroną służebności.

Źródła

• Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 13, w szczególności art. 83–89 – tekst aktu.
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1071, w szczególności przepisy o służebnościach – tekst aktu.
• Ministerstwo Klimatu i Środowiska, formularz wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu – informacja urzędowa.
• Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, ochrona zadrzewień – informacja urzędowa.