Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Śmierć uczestnika postępowania administracyjnego

Autor: Anna Sufin • Opublikowane: 22.01.2017

W prowadzonej sprawie administracyjnej zawieszono postępowanie z uwagi na śmierć strony, oczekując na przedłożenie prawomocnego postanowienia stwierdzającego nabycie spadku lub notarialnego poświadczenia dziedziczenia. Następcy prawni strony są znani, postępowanie spadkowe jednak się przedłuża. Czy jest jakakolwiek możliwość podjęcia sprawy w takim wypadku bez przedłożenia wspomnianych aktów – np. pisemnego oświadczenia spadkobierców?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. – organ zawiesza postępowanie w razie śmierci strony, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w sprawie nie jest możliwe. Niemożliwość wezwania do udziału w postępowaniu spadkobierców zmarłej strony ma miejsce wtedy, gdy spadkobiercy nie są ustaleni. Przyjmuje się w orzecznictwie, że ustalenie to powinno nastąpić na podstawie prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia mającego skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (obowiązujący od dnia 2 października 2008 r. art. 95j ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie, tj.: Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 z późn. zm.). W świetle art. 1025 § 2 K.c. domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą, natomiast zgodnie z art. 1025 § 3 K.c. – przeciwko domniemaniu wynikającemu ze stwierdzenia nabycia spadku nie można powoływać się na domniemanie wynikające z zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia. Mimo, że spadkobierca nabywa spadek z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 925-926 K.c.), to jednak dopiero prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia wykazują to dziedziczenie.

 

Zapytuje Pan, czy są jakiekolwiek inne możliwości podjęcia postępowania, jeśli nie można jeszcze przedłożyć aktu poświadczenia dziedziczenia bądź postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.

 

Przepisy wyraźnie określają, jak postępować w razie śmierci strony. W pierwszej kolejności organ powinien ustalić krąg spadkobierców i wezwać ich do udziału w sprawie (art. 97 § 1 pkt 1 K.p.c.), w razie braku ustalenia takiego kręgu – zwrócić się do właściwego sądu o ustanowienie kuratora dla osoby nieobecnej, ale żyjącej (art. 34 K.c.), w razie natomiast, jeśli spadek pozostaje nieobjęty, jako strony działają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej, a w ich braku – kurator wyznaczony przez sąd na wniosek organu administracji publicznej (art. 30 § 5 K.p.c.).

 

Jeśli organ wie, kto jest spadkobiercą, powinien wezwać takiego spadkobiercę do udziału w postępowaniu, jeśli nie ma takiej wiedzy – winien postępowanie zawiesić na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. do chwili ujawnienia spadkobierców.

 

Stawia Pan pytanie, na jakiej podstawie organ może ustalić, że dana osoba jest spadkobiercą – czy istnieje możliwość obejścia konieczności przedłożenia postanowienia spadkowego / aktu poświadczenia dziedziczenia.

 

W praktyce w istocie zdarzało się, że organ ustalał krąg spadkobierców inaczej. Taką praktykę zaaprobowano też w orzecznictwie. W wyroku WSA w Krakowie z dnia 8 lutego 2013 r. II SA/Kr 1637/12 wyraźnie wskazano:

 

„Do rozważenia pozostaje kolejna kwestia, mianowicie, czy w toku postępowania administracyjnego można ustalić następców prawnych na podstawie oświadczeń spadkobierców zmarłej osoby, czy też jedynym sposobem jest wydanie przez sąd postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialny aktu poświadczenia dziedziczenia.

 

Sąd przychyla się do poglądu, że w toku postępowania administracyjnego dopuszczalnym jest ustalanie przez organ spadkobierców zmarłej strony również w inny sposób, niż tylko poprzez sądowe stwierdzenie nabycia spadku (notarialny akt dziedziczenia).

 

Sądowi orzekającemu w tej sprawie znane są poglądy wyrażanie w wyrokach sądów administracyjnych, zgodnie z którymi tylko sądowe stwierdzenie nabycia spadku (aktu poświadczenia dziedziczenia) stanowi dowód ustanowienia spadkobierców po zmarłej osobie i dopóki takiego dowodu strona nie przedłoży, dopóty postępowanie winno być zawieszone (np. tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt II SA/Bd 510/08, opub. w LEX nr 560157; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 5 marcac2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 42/12, opub. w CBOSA).

 

Sąd jednak tego stanowiska nie podziela.”

 

We wspomnianym wyroku WSA w Krakowie, podważając wydaje się dominujące orzecznictwo, stwierdził, że możliwe jest (tu w treści wyroku rzeczywiście wskazano, że taki wniosek nie dotyczy np. postępowania o zwrot wywłaszczonych nieruchomości), ustalenie kręgu spadkobierców w inny sposób niż przedłożenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku bądź aktu poświadczenia dziedziczenia. Takim sposobem jest np. uwzględnienie oświadczeń osób uprawnionych, kto jest spadkobiercą i że inni spadkobiercy nie są znani. Jest nim także uwzględnienie treści przedłożonego testamentu. Można by zapewne za taki uznać także wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, w którym wskazani są spadkobiercy itd. „Inny sposób” to określenie pojemne, które wymaga jedynie dostatecznie wiarygodnego dowodu na ustalenie takiego kręgu spadkobierców.

 

Niemniej jednak ten pogląd został już w orzecznictwie podważony. Właśnie bowiem ten wyżej wspomniany wyrok został zweryfikowany przez Naczelny Sąd Administracyjny, który stanowczo wskazał, że takie ustalenie spadkobierców nie jest możliwe (wyrok NSA w Warszawie z 19 grudnia 2014 r. II OSK 1353/13). W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał:

 

„Spadkobranie nie jest kategorią prawa administracyjnego, dlatego też organ administracji prowadzący postępowanie administracyjne ma obowiązek żądać udokumentowania następstwa prawnego w prawie przysługującym do nieruchomości. Z art. 1025 § 2 k.c. wynika domniemanie prawne, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą. Następstwo prawne ze spadkobrania nie może zatem być przedmiotem oświadczenia, ponieważ na skutki prawne z tego wynikające może powoływać się jedynie osoba, za którą przemawia domniemanie prawne określone w powołanym art. 1025 § 2 K.c. Następstwo prawne ze spadkobrania – dla wywołania jakichkolwiek skutków prawnych – nie może zatem wynikać z domniemania faktycznego, lecz z ustawowo określonego domniemania prawnego. Jedynie sąd powszechny jest uprawniony do stwierdzenia nabycia praw do spadku przez spadkobierców i dokonuje tego w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym wymienia wszystkich spadkobierców, którym spadek przypadł, jak również wielkość ich udziałów (art. 677 § 1 k.p.c.). Jeżeli ustalenie takie nie jest możliwe, konieczne jest zawieszenie przez organ postępowania administracyjnego, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., do czasu ustalenia kręgu osób uprawnionych do udziału w sprawie. Jedynie osoby, które wylegitymują się postanowieniem sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku po właścicielach nieruchomości, będą miały przymiot strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy.”

 

Przesądzono zatem aktualnie, że konieczne jest przedstawienie orzeczenia sądu lub aktu poświadczenia dziedziczenia. Oczywiście organ administracji może nie uwzględnić tego orzeczenia i pójść w stronę interesu obywatela, jednak w razie zaskarżenia tej czynności, jego postępowanie nie zostanie zaaprobowane.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • sześć + jeden =

»Podobne materiały

Pomyłka w decyzji administracyjnej, jak ją sprostować?

Została wydana decyzja administracyjna przez kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Niestety w nagłówku decyzji wystąpił błąd polegający na podaniu niewłaściwej nazwy miejscowości – zamiast nazwy Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Kierown

 

Decyzja administracyjna o umorzeniu postępowania

Organ prowadził postępowanie z urzędu, w trakcie postępowania zostało ono zawieszone z powodu art. 97.1 pkt 3) utratę przez stronę zdolności do czynności prawnych (strona była w szpitalu nieprzytomna). W czasie zawieszenia postępowania strona zmarła. Ponieważ postępowanie dotyczy praw osobistych, da

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »