Rozwód z winy obu stron a alimenty dla żony

Alimenty po rozwodzie z winy obu stron

Jeżeli sąd w wyroku rozwodowym orzekł winę obojga małżonków, żaden z nich nie jest traktowany jako małżonek niewinny. W takiej sytuacji alimenty między byłymi małżonkami mogą być dochodzone na podstawie art. 60 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Przepis ten pozwala żądać alimentów małżonkowi rozwiedzionemu, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i znajduje się w niedostatku.

Oznacza to, że przy rozwodzie z winy obu stron była żona może żądać alimentów od byłego męża, ale musi wykazać stan niedostatku. Nie wystarczy samo twierdzenie, że po rozwodzie żyje się gorzej niż w trakcie małżeństwa. Korzystniejsza podstawa z art. 60 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczy tylko małżonka niewinnego, gdy drugi małżonek został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia.

Co trzeba udowodnić, aby dostać alimenty od byłego męża?

Podstawowe znaczenie ma art. 60 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z tym przepisem zakres alimentów zależy od dwóch elementów: usprawiedliwionych potrzeb osoby uprawnionej oraz możliwości zarobkowych i majątkowych osoby zobowiązanej. Te same kryteria wynikają również z art. 135 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Niedostatek nie oznacza wyłącznie skrajnego ubóstwa. W praktyce sądowej przyjmuje się, że chodzi o sytuację, w której były małżonek nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoich usprawiedliwionych, podstawowych potrzeb życiowych, takich jak mieszkanie, wyżywienie, leczenie, odzież, środki higieniczne, dojazdy czy niezbędne koszty opieki. Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej oceny dokumentów i sytuacji rodzinnej.

Jeżeli była żona nie pracuje, ponieważ sprawuje stałą opiekę nad dorosłym synem ze znacznym stopniem niepełnosprawności, ta okoliczność może być bardzo istotna. Sąd powinien ocenić, czy opieka rzeczywiście ogranicza możliwość podjęcia pracy, w jakim wymiarze opieka jest konieczna, jakie świadczenia otrzymuje opiekun oraz czy środki te wystarczają na zaspokojenie usprawiedliwionych potrzeb.

Czy świadczenie pielęgnacyjne wyklucza alimenty?

Samo pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego nie wyklucza alimentów od byłego małżonka. Dla sądu jest to jednak element sytuacji majątkowej osoby uprawnionej. Sąd ustala, czy łączne środki, którymi dysponuje była żona, wystarczają na jej usprawiedliwione potrzeby.

W sprawie należy przygotować zestawienie miesięcznych kosztów utrzymania oraz dokumenty potwierdzające dochody i wydatki. Przydatne są w szczególności: decyzja o świadczeniu pielęgnacyjnym, orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności dziecka, dokumentacja medyczna, rachunki za leki, rehabilitację, media, czynsz, żywność, dojazdy i inne stałe koszty. Jeżeli opieka nad dzieckiem uniemożliwia zatrudnienie, warto wykazać to konkretnymi dowodami, a nie tylko ogólnym opisem sytuacji.

Jak sąd ocenia możliwości byłego męża?

Na podstawie art. 135 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego sąd bada nie tylko rzeczywiste dochody zobowiązanego, lecz także jego możliwości zarobkowe i majątkowe. Oznacza to, że znaczenie mają wiek, zdrowie, kwalifikacje, doświadczenie zawodowe, posiadany majątek, standard życia i realna możliwość uzyskiwania dochodu.

Jeżeli były mąż twierdzi, że zarabia niewiele, sąd może oceniać, czy jego dochody nie są zaniżane albo czy nie rezygnuje z lepiej płatnej pracy bez uzasadnionej przyczyny. Z drugiej strony sąd uwzględni także jego konieczne koszty utrzymania, obowiązki alimentacyjne wobec dzieci lub innych osób oraz stan zdrowia.

Jak długo można płacić alimenty po rozwodzie z winy obu stron?

Art. 60 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przewiduje, że obowiązek alimentacyjny wobec byłego małżonka wygasa w razie zawarcia przez uprawnionego nowego małżeństwa. Ten skutek dotyczy każdej sytuacji, także alimentów po rozwodzie z winy obu stron.

Ten sam art. 60 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przewiduje także 5-letni termin wygaśnięcia obowiązku, ale tylko wtedy, gdy zobowiązanym jest małżonek, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia. Przy rozwodzie z winy obu stron zobowiązany małżonek został uznany za winnego, dlatego ustawowe ograniczenie do 5 lat zasadniczo nie działa. Alimenty mogą więc trwać dłużej, dopóki istnieje niedostatek uprawnionego i możliwości płatnicze zobowiązanego.

Nie oznacza to jednak, że alimenty są zawsze dożywotnie. Na podstawie art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w razie zmiany stosunków można żądać zmiany wysokości alimentów albo uchylenia obowiązku. Przykładem może być poprawa sytuacji finansowej byłej żony, podjęcie pracy, uzyskanie emerytury lub renty, pogorszenie stanu zdrowia zobowiązanego albo istotna utrata jego możliwości zarobkowych.

Jak dochodzić alimentów po prawomocnym rozwodzie?

Jeżeli alimenty nie zostały zasądzone w wyroku rozwodowym, można wnieść osobny pozew o alimenty przeciwko byłemu małżonkowi. Podstawą materialną żądania jest art. 60 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Właściwość miejscową można ustalić korzystnie dla uprawnionego, ponieważ art. 32 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego pozwala wytoczyć powództwo o roszczenie alimentacyjne także według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej.

W pozwie warto wskazać konkretną miesięczną kwotę alimentów, datę, od której mają być płacone, numer rachunku bankowego oraz uzasadnienie potrzeb i możliwości drugiej strony. Jeżeli sytuacja jest pilna, można złożyć wniosek o zabezpieczenie roszczenia. Podstawą zabezpieczenia są art. 730 § 1 oraz art. 753 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. W sprawach alimentacyjnych sąd może zobowiązać pozwanego do płacenia określonej kwoty już na czas trwania procesu.

Co w opisanej sytuacji?

Przy rozwodzie z winy obu stron była żona może dochodzić alimentów od byłego męża, jeżeli wykaże niedostatek. Długoletnie małżeństwo, wiek 51 lat, brak pracy z powodu opieki nad dorosłym dzieckiem ze znacznym stopniem niepełnosprawności oraz wysokość otrzymywanego świadczenia pielęgnacyjnego mogą przemawiać za zasadnością roszczenia, ale nie przesądzają automatycznie o wygranej.

Najważniejsze będzie wykazanie, że po odliczeniu świadczeń i innych dochodów była żona nie jest w stanie samodzielnie pokryć usprawiedliwionych kosztów utrzymania, a były mąż ma możliwości, aby partycypować w tych kosztach. Jeżeli obie strony zostały uznane za winne, roszczenie nie jest objęte typowym 5-letnim ograniczeniem przewidzianym dla sytuacji, gdy zobowiązany nie ponosi winy.

FAQ

Czy przy winie obu stron alimenty należą się automatycznie?

Nie. Art. 60 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wymaga wykazania niedostatku osoby żądającej alimentów oraz możliwości zarobkowych i majątkowych drugiego małżonka.

Czy wystarczy, że po rozwodzie żyję na niższym poziomie?

Nie przy winie obu stron. Samo istotne pogorszenie sytuacji materialnej ma znaczenie przy art. 60 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, czyli przy wyłącznej winie drugiego małżonka i braku winy osoby żądającej alimentów.

Czy alimenty po rozwodzie z winy obu stron kończą się po 5 latach?

Zasadniczo nie. 5-letni termin z art. 60 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczy sytuacji, gdy zobowiązanym jest małżonek, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia. Przy winie obojga zobowiązany także jest uznany za winnego.

Czy nowe małżeństwo byłej żony kończy alimenty?

Tak. Zgodnie z art. 60 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek dostarczania środków utrzymania wygasa w razie zawarcia przez uprawnionego byłego małżonka nowego małżeństwa.

Czy można żądać alimentów dopiero po rozwodzie?

Tak. Jeżeli alimenty nie zostały zasądzone w wyroku rozwodowym, można wnieść osobny pozew na podstawie art. 60 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W sprawie alimentacyjnej można też złożyć wniosek o zabezpieczenie na podstawie art. 730 § 1 i art. 753 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Źródła

• Art. 60 § 1, § 2 i § 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
• Art. 135 § 1 oraz art. 138 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
• Art. 32, art. 730 § 1 oraz art. 753 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego.
• Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej i Administracyjnej Sądu Najwyższego z 16 grudnia 1987 r., sygn. III CZP 91/86, dotycząca zasad alimentacji.