.
Mamy 12 503 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Przekazanie mieszkania ze spadku w darowiźnie

Autor: Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 03.07.2021 • Zaktualizowane: 03.07.2021

Mój ojciec otrzymał spadek w postaci mieszkania spółdzielczego-własnościowego po swojej matce, a mojej babci, która zmarła w 2015 r. (testamentu nie było, ojciec dziedziczył jako ustawowy spadkobierca). Czy dobrze rozumiem, że mieszkanie stanowi majątek osobisty mojego ojca? Ojciec chciałby zrobić darowiznę ww. mieszkania ze spadku na mnie. Czy wobec takiej darowizny jakiekolwiek roszczenia (teraz albo po śmierci mojego ojca) może mieć moja macocha, z którą mój ojciec pozostaje we wspólnocie majątkowej?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Przekazanie mieszkania ze spadku w darowiźnie

Spadek jako majątek osobisty

Owszem, spadek stanowi majątek odrębny spadkobiercy. Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym:

 

„Art. 31. § 1. Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków”.

 

Przedmioty uzyskane przez małżonka w wyniku nabycia spadku, dokonanego w czasie trwania wspólności ustawowej, należą do jego majątku odrębnego.

 

Ojciec może rozporządzić przedmiotem – mieszkaniem – w dowolny sposób.

Uprawnienie do zachowku mimo darowizny mieszkania

Po śmierci ojca jego żona może wystąpić o zachowek od Pani, jeśli ojciec dokona na rzecz Pani darowizny.

 

Prawo spadkowe zapewnia członkom najbliższej rodziny spadkodawcy, zaliczonym do kręgu uprawnionych do zachowku, uzyskanie określonej korzyści ze spadku niezależnie od woli spadkodawcy, a nawet wbrew jego woli, tj. choćby spadkodawca pozbawił ich tej korzyści przez rozrządzenia testamentowe lub dokonane darowizny. Prawa uprawnionego do zachowku służą urzeczywistnieniu obowiązków moralnych, jakie spadkodawca ma względem swoich najbliższych.

 

Zgodnie z art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego „uprawnionymi do zachowku są zstępni, małżonek oraz rodzice spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy”. Według art. 991 § 1 „uprawnionym do zachowku należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś sytuacjach – połowa wartości tego udziału”. I to właśnie, co się uprawnionemu w myśl tego przepisu należy, stanowi zachowek, którego nie może on być pozbawiony wolą spadkodawcy, chyba że występują przesłanki do wydziedziczenia (art. 1008–1010).

Sposób otrzymania zachowku

Z art. 991 § 2 wynika, że ustawa daje spadkodawcy wybór co do sposobu zapewnienia uprawnionemu należnego mu zachowku. Spadkodawca bowiem może powołać uprawnionego do dziedziczenia po sobie, ustanowić na jego rzecz zapis albo – jeszcze przed śmiercią – dokonać na jego rzecz darowizny. Dopiero w sytuacji, gdy uprawniony nie otrzymał w żadnej z wymienionych wyżej postaci należnego mu zachowku, przysługuje mu roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do jego pokrycia. Jeśli zaś uprawniony uzyskał pewną korzyść w jeden z opisanych sposobów, ale wartość tej korzyści jest mniejsza od należnego mu zachowku, przysługuje mu roszczenie o uzupełnienie sumy potrzebnej do pokrycia zachowku. W pierwszej kolejności winien z takim roszczeniem zwrócić się do spadkobierców ustawowych bądź testamentowych, następnie zaś do zapisobierców. Poza nimi odpowiedzialność z tytułu zachowku mogą ponosić także osoby, które otrzymały od spadkodawcy darowiznę, jednakże pod warunkiem, że podlega ona doliczeniu do spadku w myśl art. 1000 i 1001. Nie może być bowiem wątpliwości, w świetle utrwalonego stanowiska doktryny, że uprawnione do zachowku są także osoby, które zostały powołane do spadku, jeżeli nie uzyskały one w wyniku tego powołania należnego im zachowku w całości.

 

Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, z którego wynika, iż „wartość aktywów spadkowych równa zeru nie musi wyłączać możliwości dochodzenia zachowku przez uprawnionego. Podstawę obliczenia zachowku może, bowiem wówczas stanowić wartość darowizn dokonanych przez spadkodawcę, jeżeli zachodzą podstawy doliczenia określone w art. 993–995 kc” (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 1964 roku, sygn. akt I CR 691/62). „Gdy spadkodawca dokonał darowizny wyczerpującej cały spadek, wówczas uprawnionemu do zachowku przysługuje względem obdarowanego roszczenie o zachowek” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2008 roku, sygn. akt III CSK 255/07). Sąd Najwyższy jednoznacznie stwierdził, że wobec brzmienia art. 1000 kc sam status spadkobiercy nie wyklucza jeszcze możliwości występowania z roszczeniem o zapłatę zachowku (uzupełnienie zachowku). Odmienna interpretacja jest niedopuszczalna, ponieważ umożliwiałaby de facto pozbawianie zachowku bez wydziedziczenia. Wystarczające byłoby, bowiem aby potencjalnie uprawniony do zachowku, choć w niewielkiej części został spadkobiercą, aby nie mógł wystąpić z roszczeniem o zapłatę zachowku (jego uzupełnienia). Stanowisko takie potwierdził też Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 30 marca 2011 roku w sprawie III CZP 136/10.

 

Co więcej, darowizna może także być brana pod uwagę przy dziale spadku, o ile ojciec nie zaznaczyłby, że nie będzie ona zaliczana na schedę spadkową.

Przekazanie spadku w umowie dożywocia

Jeśli ojciec przekaże Pani mieszkanie drogą umowy dożywocia – macocha nie będzie miała w stosunku do Pani żadnych roszczeń.

 

To najlepsza droga dla Państwa – Pani będzie właścicielką mieszkania, macocha nie będzie mogła mieć do Pani żadnych roszczeń z tego tytułu.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • sześć plus VIII =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

odpowiedziprawne.pl