Czy operator przechowuje treść SMS-ów i czy można ją odzyskać?

Czy operator przechowuje treść SMS-ów?

W praktyce odpowiedź brzmi: prywatna osoba nie powinna zakładać, że operator odzyska i wyda jej treść dawnych SMS-ów. Obecnie podstawową ustawą nie jest już dawne Prawo telekomunikacyjne z 2004 r., lecz ustawa z dnia 12 lipca 2024 r. – Prawo komunikacji elektronicznej. Ustawa ta posługuje się pojęciem tajemnicy komunikacji elektronicznej.

Zgodnie z art. 386 ust. 1 Prawa komunikacji elektronicznej tajemnica komunikacji elektronicznej obejmuje między innymi dane dotyczące użytkownika, komunikat elektroniczny, dane transmisyjne, dane o lokalizacji oraz dane o próbach uzyskania połączenia. SMS jest właśnie komunikatem elektronicznym, czyli mieści się w zakresie informacji szczególnie chronionych.

Art. 386 ust. 2 Prawa komunikacji elektronicznej zakazuje przetwarzania informacji objętych tajemnicą komunikacji elektronicznej przez osoby inne niż nadawca i odbiorca komunikatu, chyba że zachodzi jeden z wyjątków wskazanych w ustawie, na przykład jest to niezbędne do wykonania usługi, następuje za zgodą uprawnionej osoby albo wynika z przepisów szczególnych.

Dlatego zwykły wniosek abonenta do operatora o wydanie treści SMS-ów najczęściej nie doprowadzi do uzyskania treści wiadomości. Operator może przekazać dane objęte prawem tylko w granicach przepisów, a w wielu sytuacjach może udostępnić co najwyżej dane bilingowe, a nie sam tekst wiadomości.

Jakie dane może przechowywać operator?

Trzeba odróżnić treść SMS-a od danych związanych z komunikacją. Treścią jest tekst wiadomości. Danymi transmisyjnymi lub bilingowymi mogą być natomiast przykładowo numer nadawcy, numer odbiorcy, data, godzina, rodzaj połączenia lub informacje potrzebne do rozliczenia usługi.

Art. 47 Prawa komunikacji elektronicznej nakłada na przedsiębiorców telekomunikacyjnych obowiązek zatrzymywania i przechowywania przez 12 miesięcy określonych danych, o których mowa w art. 49 ust. 1 tej ustawy. Chodzi o dane potrzebne między innymi do jednoznacznego zidentyfikowania zakończenia sieci, urządzenia końcowego i użytkownika oraz do określenia daty, godziny, czasu trwania, rodzaju połączenia i lokalizacji urządzenia.

Istotne jest jednak to, że art. 47 ust. 3 Prawa komunikacji elektronicznej wprost wskazuje, iż te obowiązki realizuje się w sposób, który nie powoduje ujawniania komunikatu elektronicznego. Innymi słowy: fakt, że operator ma obowiązki retencyjne, nie oznacza, że przechowuje i wydaje treść SMS-ów.

Jeżeli potrzebne są dane o połączeniach, a nie treść wiadomości, warto odróżnić wniosek o billing od wniosku o treść komunikacji. Szerzej ten problem omawia artykuł o tym, kiedy możliwe jest uzyskanie bilingów i treści od operatora.

Kiedy tajemnica komunikacji elektronicznej może zostać uchylona?

Uchylenie tajemnicy komunikacji elektronicznej nie następuje na podstawie samego żądania osoby prywatnej. Co do zasady wymaga podstawy ustawowej, postanowienia sądu, postanowienia prokuratora albo działania uprawnionych organów w ramach przewidzianej procedury.

W sprawach karnych znaczenie mogą mieć przepisy Kodeksu postępowania karnego dotyczące zabezpieczania rzeczy, danych informatycznych, korespondencji i systemów informatycznych. Sąd lub prokurator może w określonych przypadkach żądać zabezpieczenia danych, a organy ścigania mogą zabezpieczyć telefon, kartę SIM, komputer lub kopię zapasową jako dowód.

Nie oznacza to jednak, że organy zawsze odzyskają sam tekst SMS-a od operatora. Jeżeli treść wiadomości była przechowywana tylko w zniszczonym telefonie, a nie ma kopii zapasowej ani innego nośnika, odzyskanie jej może zależeć od stanu technicznego urządzenia i możliwości biegłego informatyka.

SMS jako dowód w sprawie cywilnej lub karnej

SMS może być dowodem w postępowaniu sądowym. W sprawie cywilnej można przedstawić wydruk, zrzut ekranu, eksport wiadomości, zapis z komunikatora, kopię zapasową albo wnioskować o oględziny telefonu. Sąd ocenia taki dowód według zasad ogólnych, biorąc pod uwagę między innymi autentyczność wiadomości, możliwość ustalenia nadawcy, ciągłość korespondencji oraz zgodność z innymi dowodami.

Jeżeli druga strona kwestionuje SMS-y, pomocne może być zabezpieczenie telefonu w stanie możliwie niezmienionym, wykonanie kopii przez specjalistę, wskazanie numeru telefonu nadawcy, dołączenie bilingów oraz przedstawienie całego kontekstu korespondencji, a nie tylko pojedynczych wyrwanych zdań.

W sprawie karnej, na przykład przy groźbach lub szantażu, wiadomości SMS mogą być istotnym dowodem, ale najlepiej nie kasować ich, nie ingerować w telefon i zgłosić sprawę z urządzeniem, na którym znajdują się wiadomości. W praktyce podobne problemy dowodowe występują także przy e-mailach i komunikatorach; zobacz omówienie dotyczące tego, jak traktowane są dowody z korespondencji elektronicznej.

Co zrobić, gdy telefon z SMS-ami został zniszczony?

Jeżeli telefon został uszkodzony, pierwszym krokiem powinno być zabezpieczenie samego urządzenia. Nie warto wykonywać wielu samodzielnych prób naprawy, resetowania telefonu albo przywracania ustawień fabrycznych, bo może to pogorszyć sytuację dowodową lub utrudnić odzyskanie danych.

Warto sprawdzić, czy wiadomości nie były synchronizowane z kontem Google, iCloud, aplikacją producenta telefonu, komputerem, innym urządzeniem lub programem do wykonywania kopii zapasowych. Jeżeli SMS-y miały znaczenie procesowe, dobrze jest zachować także kartę SIM, pudełko lub dokumenty potwierdzające numer, umowę z operatorem, billingi oraz korespondencję z operatorem.

Jeżeli urządzenie jest fizycznie uszkodzone, można rozważyć skorzystanie z profesjonalnego odzyskiwania danych. W sprawach sądowych bezpieczniej jest korzystać z podmiotów, które mogą opisać sposób wykonania kopii i nie naruszają integralności danych. W poważniejszych sprawach, zwłaszcza karnych, lepiej najpierw skonsultować się z pełnomocnikiem albo zgłosić sprawę organom ścigania, aby nie narazić dowodu na zarzut manipulacji.

Co zrobić przy groźbach, szantażu albo nękaniu przez SMS?

Jeżeli wiadomości zawierały groźby, żądanie pieniędzy, przymuszanie do określonego zachowania, uporczywe nękanie lub inne bezprawne działania, warto rozważyć zawiadomienie policji lub prokuratury. W zależności od treści wiadomości w grę mogą wchodzić różne przepisy prawa karnego, na przykład groźba karalna, zmuszanie, stalking albo inne czyny. Ocena zależy od dokładnej treści SMS-ów, relacji stron, kontekstu i skutków zachowania sprawcy.

Do zawiadomienia warto dołączyć dostępne dowody: telefon, zrzuty ekranu, billingi, dane numeru, opis sytuacji, daty zdarzeń, dane świadków oraz informację, czy wiadomości były wcześniej pokazywane innym osobom. Jeżeli telefon uległ zniszczeniu, trzeba opisać, kiedy i w jaki sposób do tego doszło oraz czy istnieją kopie zapasowe.

FAQ

Czy operator przechowuje treść wysłanych SMS-ów?

Co do zasady nie można liczyć na to, że operator wyda prywatnej osobie treść SMS-ów. Treść wiadomości jest objęta tajemnicą komunikacji elektronicznej, a obowiązki retencyjne operatorów dotyczą przede wszystkim danych o komunikacji, nie ujawniania treści komunikatu.

Czy mogę dostać od operatora billing SMS-ów?

Możliwość uzyskania zestawienia zależy od operatora, rodzaju usługi, regulaminu i okresu, którego dotyczy wniosek. Billing może potwierdzać numery, daty lub godziny, ale nie jest tym samym co treść wiadomości.

Czy sąd może nakazać operatorowi wydanie treści SMS?

W określonych postępowaniach sąd lub prokurator może żądać danych albo zabezpieczenia informacji w trybie przewidzianym przez przepisy. Nie oznacza to jednak automatycznie, że operator posiada treść starych SMS-ów możliwą do wydania.

Czy zrzut ekranu SMS-a wystarczy jako dowód?

Może być dowodem, ale jego siła zależy od okoliczności. Lepiej zachować także telefon, cały wątek korespondencji, dane numeru, billingi i kopie zapasowe. Jeżeli druga strona kwestionuje autentyczność wiadomości, sąd może oceniać dowód ostrożniej.

Czy można odzyskać SMS-y ze zniszczonego telefonu?

Czasami tak, ale zależy to od rodzaju uszkodzenia, modelu telefonu, sposobu szyfrowania, istnienia kopii zapasowej i tego, czy po uszkodzeniu nie wykonano czynności, które nadpisały dane. W sprawach dowodowych warto zachować urządzenie w niezmienionym stanie.

Co zrobić, gdy SMS-y zawierały groźby lub szantaż?

Należy zabezpieczyć telefon i inne dostępne dowody, nie kasować wiadomości, wykonać kopie pomocnicze oraz rozważyć zawiadomienie policji lub prokuratury. Ocena prawna zależy od treści wiadomości i całego kontekstu sprawy.

Czy operator może przekazać moje SMS-y drugiej stronie sporu?

Nie na podstawie zwykłego żądania drugiej strony. Informacje objęte tajemnicą komunikacji elektronicznej mogą być przetwarzane i ujawniane tylko w granicach przewidzianych prawem, na przykład na podstawie właściwego postanowienia albo przepisów szczególnych.

Podsumowanie

W sprawach dotyczących SMS-ów najważniejsze jest prawidłowe rozróżnienie między treścią wiadomości a danymi o komunikacji. Operator może przechowywać określone dane dotyczące połączeń i transmisji, ale nie oznacza to, że użytkownik otrzyma od niego treść SMS-ów. Treść wiadomości najlepiej zabezpieczać z telefonu, kopii zapasowych, zrzutów ekranu i innych nośników.

Jeżeli SMS-y mają znaczenie w sprawie sądowej albo zawierają groźby, szantaż lub nękanie, warto działać szybko: zabezpieczyć urządzenie, zebrać dane pomocnicze i rozważyć zawiadomienie organów ścigania albo konsultację z prawnikiem. W wielu przypadkach to sposób zabezpieczenia dowodów decyduje o tym, czy będą one później przydatne w postępowaniu.

Źródła prawne

• Ustawa z dnia 12 lipca 2024 r. – Prawo komunikacji elektronicznej, w szczególności art. 43, art. 47, art. 49 oraz art. 386–390: tekst aktu w Dzienniku Ustaw.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, w szczególności przepisy o zabezpieczaniu danych informatycznych i przeszukaniu urządzeń zawierających dane.
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności przepisy o dokumentach i innych środkach dowodowych, w tym art. 243¹ i art. 308.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, w zakresie oceny gróźb, szantażu, zmuszania lub uporczywego nękania, zależnie od konkretnego stanu faktycznego.