Prawo jazdy zawieszone za granicą a dokument w Polsce

Prawo jazdy zawieszone w Wielkiej Brytanii a powrót do Polski

W opisanej sytuacji kluczowe są trzy kwestie: jaki dokładnie środek zastosował organ w Szkocji, czy okres zakazu lub zawieszenia rzeczywiście się zakończył oraz czy brytyjskie prawo jazdy jest obecnie ważne w systemie organu, który je wydał. Inaczej ocenia się dokument tylko nieważny z powodu upływu terminu, a inaczej dokument, za którym stoi nadal aktywne cofnięcie, zatrzymanie albo zakaz prowadzenia pojazdów.

Jeżeli polskie prawo jazdy zostało wcześniej wymienione na brytyjskie, to nie funkcjonuje już zwykła procedura wydania wtórnika polskiego dokumentu tak, jak przy zagubieniu polskiego prawa jazdy. W praktyce trzeba dążyć do wymiany zagranicznego prawa jazdy na polskie albo do uprzedniego odnowienia dokumentu w państwie, które go wydało. W odniesieniu do Wielkiej Brytanii trzeba też pamiętać, że po Brexicie nie jest ona państwem członkowskim Unii Europejskiej, więc w sprawie nie można automatycznie stosować unijnych zasad wymiany prawa jazdy tak, jak wobec dokumentu z Niemiec, Francji czy Irlandii.

Podstawą oceny w Polsce jest przede wszystkim art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Przepis ten określa, jakie dokumenty stwierdzają posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdem. Dla kierowcy z dokumentem wydanym poza Unią Europejską znaczenie ma to, czy prawo jazdy jest ważne i czy odpowiada wymaganiom wynikającym z konwencji międzynarodowych o ruchu drogowym, w szczególności Konwencji o ruchu drogowym sporządzonej w Wiedniu dnia 8 listopada 1968 r.

Czy można jeździć w Polsce na brytyjskim prawie jazdy po zawieszeniu?

Nie należy zakładać, że skoro zagraniczny zakaz już upłynął, to automatycznie można prowadzić pojazdy w Polsce. Jeżeli brytyjskie prawo jazdy widnieje w systemie jako nieaktywne, nieważne albo wymagające odnowienia, to w razie kontroli pojawia się realne ryzyko uznania, że kierowca nie dysponuje ważnym dokumentem potwierdzającym uprawnienie.

Jeżeli natomiast w Wielkiej Brytanii orzeczono wyłącznie terytorialny zakaz prowadzenia pojazdów obowiązujący na obszarze tego państwa, samo to orzeczenie nie zawsze oznacza utratę uprawnień w Polsce. Trzeba jednak odróżnić zakaz prowadzenia pojazdów od cofnięcia lub zawieszenia samego uprawnienia zapisanego przy brytyjskim prawie jazdy. Ta ocena zależy od treści zagranicznego rozstrzygnięcia oraz od informacji w rejestrze organu, który wydał dokument.

Zgodnie z art. 94 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń, kto prowadzi pojazd mechaniczny na drodze publicznej, w strefie zamieszkania albo w strefie ruchu, nie mając do tego uprawnienia, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny nie niższej niż 1500 zł. Na podstawie art. 94 § 3 Kodeksu wykroczeń w razie popełnienia tego wykroczenia sąd orzeka zakaz prowadzenia pojazdów. Dlatego przed rozpoczęciem jazdy warto mieć potwierdzenie, że uprawnienie istnieje i dokument jest ważny.

Kiedy polski urząd może odmówić wydania prawa jazdy?

Negatywne przesłanki wydania prawa jazdy wynikają z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 tej ustawy prawo jazdy nie może być wydane osobie, wobec której prawomocnym wyrokiem sądu orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 3 tej ustawy prawo jazdy nie może być wydane osobie, wobec której wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy, w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji.

Art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami rozszerza stosowanie tych ograniczeń także na osobę ubiegającą się o wydanie prawa jazdy oraz o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. W praktyce oznacza to, że urząd bada nie tylko sam formularz wniosku, ale również informacje o zakazach, cofnięciach, zatrzymaniach i statusie dotychczasowego dokumentu.

Jeżeli zagraniczny zakaz już wygasł, nie powinien sam w sobie blokować wymiany dokumentu w Polsce. Problem powstaje jednak wtedy, gdy w zagranicznym systemie prawo jazdy nadal ma status nieaktywnego, nieważnego albo wymagającego formalnego przywrócenia. W takiej sytuacji polski urząd może zwrócić się o potwierdzenie danych do organu zagranicznego i wstrzymać się z wydaniem dokumentu do czasu wyjaśnienia sprawy.

Wymiana brytyjskiego prawa jazdy na polskie

Wymiana zagranicznego prawa jazdy na polskie następuje na podstawie art. 14 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zgodnie z art. 14 ust. 1 tej ustawy osoba posiadająca ważne krajowe prawo jazdy wydane za granicą może otrzymać polskie prawo jazdy odpowiedniej kategorii po zwrocie zagranicznego dokumentu organowi wydającemu prawo jazdy. Praktycznie oznacza to złożenie wniosku w starostwie albo urzędzie miasta na prawach powiatu właściwym dla miejsca zamieszkania.

Jeżeli dokument został wydany w państwie, którego prawo jazdy nie odpowiada wzorowi określonemu w konwencjach o ruchu drogowym, zastosowanie może mieć art. 14 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, przewidujący konieczność zdania części teoretycznej egzaminu państwowego. W przypadku brytyjskiego prawa jazdy najczęściej istotniejsze jest jednak ustalenie, czy dokument jest ważny i czy uprawnienie nie jest nadal oznaczone jako zawieszone albo cofnięte.

Do wniosku o wymianę zwykle potrzebne są: wniosek, aktualna fotografia, dokument tożsamości, dotychczasowe zagraniczne prawo jazdy, potwierdzenie opłaty, a w razie potrzeby tłumaczenie przysięgłe dokumentu. Urząd może także wymagać potwierdzenia danych z państwa, które wydało dokument. Jeżeli dokument został wydany w Wielkiej Brytanii i jest oznaczony jako nieaktywny, warto wcześniej uzyskać z DVLA informację, co trzeba zrobić, aby został formalnie odnowiony lub przywrócony.

Miejsce zamieszkania kierowcy i zasada 185 dni

Polski organ wyda albo wymieni prawo jazdy zasadniczo wtedy, gdy wnioskodawca ma w Polsce zwykłe miejsce zamieszkania. Warunek ten wynika z art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Przepis wymaga, aby osoba przebywała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste i zawodowe albo przedstawiła zaświadczenie, że studiuje w Polsce od co najmniej 6 miesięcy.

Jeżeli osoba ma centrum życia w Polsce, pracuje tu, mieszka z rodziną albo wróciła na stałe, powinna przygotować dowody potwierdzające zwykłe miejsce zamieszkania. Mogą to być na przykład umowa o pracę, umowa najmu, potwierdzenie zameldowania, dokumenty rodzinne lub inne dowody więzi osobistych i zawodowych. Jeżeli natomiast centrum życia nadal znajduje się w Wielkiej Brytanii, polski urząd może zakwestionować właściwość do wymiany dokumentu.

Czy można zgłosić zagubienie dokumentu, aby uzyskać polskie prawo jazdy?

Nie warto zgłaszać utraty dokumentu, jeżeli dokument nie został rzeczywiście utracony. Art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami nakłada na osobę posiadającą prawo jazdy obowiązek zawiadomienia starosty o utracie dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność oraz o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w dokumencie, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia zdarzenia. Przepis dotyczy więc realnych zdarzeń, a nie sposobu na obejście problemu z zagranicznym zawieszeniem lub nieważnością dokumentu.

Złożenie nieprawdziwego oświadczenia może skutkować odpowiedzialnością karną. Jeżeli oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej, zastosowanie może mieć art. 233 § 1 i § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, dotyczący fałszywych zeznań i fałszywych oświadczeń. W określonych stanach faktycznych w grę może wchodzić także art. 272 Kodeksu karnego, czyli wyłudzenie poświadczenia nieprawdy. Dlatego we wniosku trzeba opisać rzeczywisty stan sprawy.

Co zrobić krok po kroku?

Najrozsądniejszy plan działania jest następujący. Po pierwsze, należy uzyskać z brytyjskiego organu informację, czy uprawnienie zostało przywrócone i czy dokument można odnowić. Po drugie, trzeba ustalić, czy dana osoba ma już zwykłe miejsce zamieszkania w Polsce w rozumieniu art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami. Po trzecie, należy złożyć wniosek o wymianę zagranicznego prawa jazdy na polskie na podstawie art. 14 ust. 1 tej ustawy.

Jeżeli urząd odmówi wymiany prawa jazdy, powinien wydać decyzję administracyjną. Od takiej decyzji przysługuje odwołanie na zasadach określonych w art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Odwołanie wnosi się co do zasady za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od jej doręczenia, zgodnie z art. 129 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Jeżeli problem dotyczy nie tylko wymiany dokumentu, ale również utraty lub odzyskania dokumentu po zdarzeniu poza Polską, pomocny może być także materiał o tym, czy w Polsce można uzyskać wtórnik po utracie prawa jazdy za granicą.

FAQ

Źródła

• Art. 4 ust. 1, art. 11 ust. 1 pkt 5, art. 12 ust. 1 pkt 2 i pkt 3, art. 12 ust. 2, art. 14 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
• Art. 94 § 1 i § 3 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń.
• Art. 233 § 1 i § 6 oraz art. 272 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny.
• Art. 127 § 1 oraz art. 129 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
• Konwencja o ruchu drogowym sporządzona w Wiedniu dnia 8 listopada 1968 r.