Obrona przy zarzucie posiadania narkotyków – co robić?

Co oznacza wezwanie na policję w takiej sprawie?

Jeżeli zostałeś wezwany po tym, jak inna osoba zeznała, że sprzedała Ci tabletki ekstazy albo inne środki odurzające, najpierw trzeba ustalić, w jakim charakterze masz się stawić: świadka czy podejrzanego. To podstawowa różnica, bo od niej zależą Twoje prawa procesowe.

Jeżeli wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów, stajesz się podejrzanym zgodnie z art. 71 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego. W praktyce przed przesłuchaniem powinieneś usłyszeć treść zarzutu i zostać pouczony o prawach, w tym o prawie do obrońcy.

Nie zakładaj, że wezwanie oznacza już przesądzenie sprawy. Na etapie postępowania przygotowawczego policja i prokurator dopiero gromadzą i oceniają materiał dowodowy.

Nielegalne posiadanie narkotyków – jaka jest podstawa prawna?

Podstawowym przepisem jest art. 62 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii.

Zgodnie z art. 62 ust. 1 tej ustawy: kto, wbrew przepisom ustawy, posiada środki odurzające lub substancje psychotropowe, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Zgodnie z art. 62 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, jeżeli przedmiotem czynu jest znaczna ilość środków odurzających lub substancji psychotropowych, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 1 roku do 10 lat.

Z kolei art. 62 ust. 3 ustawy przewiduje wypadek mniejszej wagi – wtedy sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

To, czy w sprawie w ogóle doszło do „posiadania”, zależy od konkretnych ustaleń dowodowych. Samo twierdzenie innej osoby, że coś Ci sprzedała, nie jest jeszcze równoznaczne z wykazaniem, że faktycznie posiadałeś narkotyki.

W podobnych sprawach o posiadanie marihuany i obronę znaczenie mają nie tylko zeznania, lecz także przeszukanie, zabezpieczenie substancji, opinia biegłego i spójność całego materiału dowodowego.

Czy 30 tabletek ekstazy to zawsze „znaczna ilość”?

Nie można tego rozstrzygnąć automatycznie wyłącznie po liczbie tabletek. W praktyce znaczenie mają rodzaj substancji, zawartość substancji psychotropowej w tabletce, łączna masa netto oraz ustalenia biegłego. Ocena „znacznej ilości” nadal opiera się na dorobku orzecznictwa, ale każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że „znaczna ilość” to taka ilość środka, która może jednorazowo zaspokoić potrzeby co najmniej kilkudziesięciu osób uzależnionych. Wskazywano to m.in. w postanowieniu Sądu Najwyższego z 23 września 2009 r., sygn. I KZP 10/09, oraz w wyroku Sądu Najwyższego z 1 marca 2006 r., sygn. II KK 47/05.

Nie oznacza to jednak, że w każdej sprawie 30 tabletek automatycznie będzie zakwalifikowane z art. 62 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Jeżeli w sprawie nie zabezpieczono substancji, a zarzut opiera się głównie na pomówieniu, obrona powinna zwracać uwagę właśnie na braki dowodowe.

Jakie prawa ma podejrzany na przesłuchaniu?

Jeżeli występujesz już jako podejrzany, przysługuje Ci szereg konkretnych uprawnień procesowych.

Najważniejsze jest to, że brak przyznania się nie może być traktowany jako dowód winy. Podejrzany ma prawo się bronić, a ciężar udowodnienia winy spoczywa na oskarżycielu.

Jeżeli wzywa Cię policja, a wcześniej obrona przy przesłuchaniu nie była z Tobą omówiona, rozsądne jest ograniczenie się do potwierdzenia danych i skorzystanie z prawa do odmowy wyjaśnień do czasu konsultacji z obrońcą.

Jak bronić się, gdy zarzut opiera się na pomówieniu?

Jeżeli twierdzisz, że nigdy nie kupiłeś narkotyków od osoby, która Cię obciąża, obrona powinna koncentrować się przede wszystkim na wiarygodności tej osoby i zgodności jej relacji z innymi dowodami.

W takiej sytuacji znaczenie mogą mieć:

• brak zabezpieczonych narkotyków,
• brak korespondencji, przelewów, billingów lub innych śladów kontaktu,
• sprzeczności w zeznaniach osoby pomawiającej,
• motyw do fałszywego obciążenia, np. konflikt, chęć uzyskania łagodniejszego potraktowania we własnej sprawie,
• alibi lub fakty wskazujące, że nie przebywałeś w miejscu zdarzenia.

Jeżeli osoba obciążająca „zeznała, że sprzedała mi”, warto porównać jej relację z innymi dowodami i sprawdzić, czy nie ma sprzeczności, motywu do pomówienia lub innych okoliczności podważających jej wiarygodność.

Czy warto przyznać się do winy?

To zależy wyłącznie od rzeczywistego stanu faktycznego i zgromadzonych dowodów. Nie ma jednej bezpiecznej odpowiedzi dla każdej sprawy.

Jeżeli zarzut jest nieprawdziwy, przyznanie się „dla świętego spokoju” może być bardzo ryzykowne. Jeżeli natomiast do zdarzenia rzeczywiście doszło, a materiał dowodowy jest mocny, czasem rozważa się strategię procesową nastawioną na łagodniejsze zakończenie sprawy. Taka decyzja powinna jednak zapaść dopiero po analizie akt.

Nie przyznawaj się tylko dlatego, że policjant sugeruje, iż „tak będzie szybciej”. Każde wyjaśnienie może później zostać wykorzystane w sprawie.

Skazanie bez rozprawy i dobrowolne poddanie się karze

Jeżeli materiał dowodowy jest jednoznaczny, sprawa może zakończyć się bez pełnej rozprawy, ale tylko przy spełnieniu ustawowych warunków.

Po pierwsze, zgodnie z art. 335 § 1 Kodeksu postępowania karnego prokurator może, za zgodą oskarżonego, złożyć do sądu wniosek o skazanie bez rozprawy, gdy okoliczności popełnienia przestępstwa i wina nie budzą wątpliwości, a cele postępowania zostaną osiągnięte mimo nieprzeprowadzania rozprawy.

Po drugie, oskarżony może sam złożyć dobrowolne poddanie się karze na podstawie art. 387 § 1 Kodeksu postępowania karnego – do chwili zakończenia pierwszego przesłuchania wszystkich oskarżonych na rozprawie głównej.

Takie rozwiązania mogą ograniczyć formalności i wpłynąć na ostateczny wymiar kary, ale mają sens tylko wtedy, gdy rzeczywiście są ku temu podstawy. Przy sprawie opartej na wątpliwym pomówieniu priorytetem jest obrona merytoryczna, a nie szybkie zakończenie postępowania.

Co zrobić praktycznie przed kolejnym stawiennictwem?

1. Ustal, w jakim charakterze masz się stawić.
2. Zażądaj podania podstawy wezwania i – jeśli jesteś podejrzanym – treści zarzutu.
3. Rozważ stawienie się z obrońcą.
4. Nie składaj spontanicznych wyjaśnień bez znajomości materiału dowodowego.
5. Zabezpiecz dowody na swoją korzyść: wiadomości, historię lokalizacji, potwierdzenia pobytu, świadków.
6. Po zakończeniu śledztwa lub dochodzenia przeanalizuj akta sprawy i dopiero wtedy podejmij decyzję co do dalszej linii obrony.

Jeżeli rzeczywiście nie miałeś związku z zarzucanym zdarzeniem, celem obrony powinno być wykazanie nie tylko samego zaprzeczenia, ale też konkretnych luk i sprzeczności w materiale dowodowym.

Zobacz również: fałszywe oskarżenie o przestępstwo – co robić i jak się bronić?

FAQ

Czy mogę odmówić składania wyjaśnień na policji?

Tak. Jako podejrzany masz takie prawo na podstawie art. 175 § 1 Kodeksu postępowania karnego. Możesz też odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania.

Czy samo zeznanie dilera wystarczy do skazania?

Nie ma automatycznej reguły. Sąd może oprzeć ustalenia także na zeznaniach jednej osoby, ale tylko po ocenie ich wiarygodności i w zestawieniu z całym materiałem dowodowym. Im mniej dowodów potwierdzających pomówienie, tym większe znaczenie ma skuteczna obrona.

Czy brak znalezionych narkotyków kończy sprawę?

Nie zawsze. Brak zabezpieczonej substancji osłabia materiał dowodowy, ale nie wyklucza postawienia zarzutu. Nadal jednak organ musi udowodnić czyn w sposób niebudzący wątpliwości.

Kiedy warto iść na przesłuchanie z obrońcą?

Najlepiej jak najwcześniej, zwłaszcza gdy zarzut dotyczy narkotyków, grozi surowsza kwalifikacja albo sprawa opiera się na pomówieniu. Obrońca pomaga uniknąć pochopnych wyjaśnień i ustalić strategię procesową.

Czy mogę dostać karę bez rozprawy?

Tak, ale tylko przy spełnieniu warunków z art. 335 § 1 Kodeksu postępowania karnego albo art. 387 § 1 Kodeksu postępowania karnego. To nie jest rozwiązanie właściwe w każdej sprawie.

Źródła

• art. 62 ust. 1–3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii
• art. 6, art. 71 § 1, art. 78 § 1, art. 156 § 5, art. 175 § 1, art. 300 § 1, art. 313 § 1, art. 335 § 1, art. 387 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego
• postanowienie Sądu Najwyższego z 23 września 2009 r., I KZP 10/09
• wyrok Sądu Najwyższego z 1 marca 2006 r., II KK 47/05