Małżeństwo z Tajlandką i wyjazd do Norwegii

Co wynika z samego ślubu w Polsce?

Zawarcie małżeństwa w Polsce między obywatelem polskim a obywatelką Tajlandii jest dopuszczalne, jeżeli nie istnieją przeszkody małżeńskie określone w art. 1 § 1 oraz art. 10-15 ustawy z 25.02.1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Sam ślub nie daje jednak automatycznie prawa do pobytu w Norwegii ani prawa do pracy.

Dla Norwegii kluczowe jest to, że jako obywatel Polski korzysta Pan z unijnego prawa swobodnego przemieszczania się na obszarze EOG, a małżonka będąca obywatelką państwa trzeciego może wywodzić swoje uprawnienia jako członek rodziny obywatela UE/EOG. W praktyce trzeba więc rozdzielić dwie sprawy: ważne zawarcie małżeństwa w Polsce oraz legalny wjazd i pobyt żony w Norwegii.

Jeżeli na etapie ślubu pojawią się problemy z dokumentami stanu cywilnego albo z wymaganiami urzędu, warto porównać praktykę urzędów przy sprawach zagranicznych, np. przy uzyskiwaniu dokumentów z UA, rejestracji aktu zgonu z USA czy przy sporach dotyczących działania USC.

Jakie dokumenty są potrzebne do ślubu z obywatelką Tajlandii w Polsce?

Zasady zawarcia małżeństwa przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego reguluje ustawa z 28.11.2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego, w szczególności art. 76-89, a także przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Co do zasady cudzoziemiec przedstawia:

• dokument tożsamości, zwykle paszport,
• akt urodzenia, jeżeli urząd żąda dokumentu potrzebnego do ustalenia danych,
• dokument stwierdzający, że zgodnie z właściwym prawem może zawrzeć małżeństwo - wynika to z art. 79 ust. 1 pkt 3 Prawa o aktach stanu cywilnego,
• jeżeli uzyskanie takiego dokumentu jest niemożliwe albo napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody - prawomocne postanowienie sądu o zwolnieniu od obowiązku złożenia tego dokumentu na podstawie art. 79 ust. 3 Prawa o aktach stanu cywilnego.

W praktyce obywatelka Tajlandii często musi przedstawić dokumenty zagraniczne z tłumaczeniem wykonanym przez tłumacza przysięgłego. Jeżeli dokument zagraniczny podlega legalizacji albo opatrzeniu apostille, urząd może tego wymagać zależnie od rodzaju dokumentu i państwa jego pochodzenia. To zawsze warto wcześniej potwierdzić bezpośrednio w konkretnym USC, bo ocena formalna dokumentu należy do kierownika urzędu.

Czy potrzebny jest dokument o braku przeszkód do małżeństwa?

Tak - co do zasady takiego dokumentu wymaga art. 79 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego. Jeżeli jednak w państwie cudzoziemca taki dokument nie jest wydawany albo jego uzyskanie jest faktycznie niemożliwe, sąd rejonowy może zwolnić cudzoziemca od obowiązku przedłożenia tego dokumentu.

Postępowanie toczy się w trybie nieprocesowym przed sądem rejonowym. Sąd bada wtedy, czy według prawa właściwego dla cudzoziemca nie ma przeszkód do zawarcia małżeństwa. Znaczenie ma tu również ustawa z 04.02.2011 r. - Prawo prywatne międzynarodowe, zwłaszcza art. 48, zgodnie z którym o możności zawarcia małżeństwa rozstrzyga w odniesieniu do każdej ze stron jej prawo ojczyste.

Czy do wyjazdu do Norwegii wystarczy akt małżeństwa?

Nie. Akt małżeństwa jest podstawowym dowodem więzi rodzinnej, ale sam nie zastępuje przepisów o przekraczaniu granicy i pobycie. Obywatelka Tajlandii jako obywatelka państwa trzeciego musi mieć legalną podstawę wjazdu do strefy Schengen albo korzystać z uprawnień przewidzianych dla członka rodziny obywatela UE.

W przypadku Norwegii trzeba uwzględnić jednocześnie prawo krajowe norweskie, przepisy strefy Schengen oraz zasady wynikające z dyrektywy 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 29.04.2004 r., która dotyczy prawa obywateli UE i członków ich rodzin do przemieszczania się i pobytu. Norwegia nie jest członkiem UE, ale uczestniczy w systemie EOG i stosuje rozwiązania odpowiadające tym zasadom.

W praktyce trzeba rozważyć dwa odrębne zagadnienia:

1. Wjazd do Norwegii - czy żona może legalnie przekroczyć granicę i na jakiej podstawie.
2. Pobyt dłuższy niż krótkoterminowy - czy po przyjeździe będzie mogła zostać z Panem jako członek rodziny obywatela UE/EOG wykonującego prawo pobytu.

Jak wygląda pobyt żony w Norwegii po ślubie?

Jeżeli jest Pan obywatelem polskim i rzeczywiście pracuje lub legalnie przebywa w Norwegii, to małżonka może ubiegać się o pobyt jako członek rodziny obywatela UE/EOG korzystającego z prawa pobytu. Co do zasady znaczenie ma faktyczne wykonywanie przez Pana prawa pobytu - najczęściej jako pracownika, osoby prowadzącej działalność, osoby samowystarczalnej albo studenta.

Nie można już bezpiecznie opierać się na dawnych, sztywnych progach dochodowych wskazywanych w starszych materiałach. Obecnie o możliwości pobytu członka rodziny decyduje przede wszystkim kategoria pobytu obywatela UE/EOG oraz spełnienie warunków przewidzianych przez właściwe przepisy norweskie i praktykę urzędu UDI. W sprawach rodzinnych urząd bada zwykle m.in. rzeczywistość małżeństwa, wspólne zamieszkanie, źródło utrzymania i legalność wcześniejszego pobytu.

Jeżeli planują Państwo szybki wyjazd po ślubie, trzeba z wyprzedzeniem sprawdzić aktualne wymogi norweskiego urzędu imigracyjnego (UDI) i właściwej placówki konsularnej, ponieważ procedura może się zmieniać. Nie należy zakładać, że sam odpis polskiego aktu małżeństwa pozwoli na natychmiastowe podjęcie pracy przez żonę.

Czy żona może złożyć wniosek jeszcze przed ślubem?

To zależy od wybranej ścieżki i aktualnej praktyki organów norweskich. W niektórych systemach migracyjnych istnieją procedury dla narzeczonych lub osób planujących zawarcie małżeństwa, ale nie są one tożsame z prawem pobytu małżonka. Jeżeli planują Państwo ślub w Polsce, bezpieczniej zwykle najpierw doprowadzić do skutecznego zawarcia małżeństwa i uzyskać odpis aktu małżeństwa, a dopiero potem prowadzić procedurę pobytową opartą na statusie małżonka.

Jeżeli jednak żona już legalnie przebywa w Polsce lub w innym państwie Schengen, trzeba osobno ocenić, czy może złożyć wniosek z tego państwa, czy powinna zrobić to z kraju pochodzenia. To nie zależy od samego małżeństwa, lecz od konkretnej procedury administracyjnej i aktualnych wymagań organu przyjmującego wniosek.

Jakie dokumenty zwykle przydają się do procedury wyjazdu i pobytu?

Zakres dokumentów zależy od trybu składania wniosku, ale najczęściej potrzebne są:

• ważny paszport żony,
• odpis aktu małżeństwa,
• tłumaczenie dokumentów, jeżeli jest wymagane,
• dokumenty potwierdzające Pana pobyt i pracę w Norwegii, np. umowa o pracę, zaświadczenia od pracodawcy, potwierdzenia wynagrodzenia,
• dokumenty dotyczące miejsca zamieszkania, jeżeli organ ich wymaga,
• formularze i fotografie zgodne z wymaganiami danej procedury.

W konkretnym stanie faktycznym urząd może zażądać dodatkowych dowodów. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy małżeństwo zostało zawarte krótko przed złożeniem wniosku albo gdy małżonkowie wcześniej mieszkali w różnych państwach.

Czy małżeństwo z obywatelką Tajlandii daje jej obywatelstwo polskie?

Nie. Samo zawarcie małżeństwa z obywatelem polskim nie powoduje nabycia obywatelstwa polskiego. Wynika to z konstrukcji ustawy z 02.04.2009 r. o obywatelstwie polskim. Cudzoziemiec może ubiegać się o uznanie za obywatela polskiego albo o nadanie obywatelstwa w odrębnych trybach i po spełnieniu ustawowych warunków.

Dla małżonka obywatela polskiego istotny jest art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim: za obywatela polskiego może zostać uznany cudzoziemiec, który pozostaje co najmniej od 3 lat w związku małżeńskim z obywatelem polskim i co najmniej od 2 lat przebywa nieprzerwanie legalnie w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego UE albo prawa pobytu stałego. To oznacza, że sam ślub i wspólny wyjazd do Norwegii nie tworzą jeszcze podstawy do uznania za obywatela polskiego.

Przykłady

Poniżej dwa praktyczne scenariusze pokazujące, gdzie najczęściej pojawiają się problemy.

FAQ

Czy po ślubie w Polsce żona z Tajlandii może od razu pracować w Norwegii?

Nie zawsze. To zależy od podstawy jej pobytu w Norwegii i od dopełnienia norweskich formalności pobytowych. Sam akt małżeństwa nie daje automatycznie prawa do pracy.

Czy polski USC zawsze zażąda zaświadczenia o braku przeszkód do małżeństwa?

Co do zasady tak, zgodnie z art. 79 ust. 1 pkt 3 Prawa o aktach stanu cywilnego. Jeżeli uzyskanie takiego dokumentu jest niemożliwe albo bardzo utrudnione, można wystąpić do sądu o zwolnienie z tego obowiązku.

Czy dokumenty z Tajlandii muszą być tłumaczone?

Zwykle tak. Dokument zagraniczny używany przed polskim urzędem lub sądem najczęściej wymaga tłumaczenia przez tłumacza przysięgłego, a czasem także legalizacji lub apostille - zależnie od dokumentu i praktyki urzędu.

Czy małżeństwo z obywatelem Polski daje obywatelstwo polskie?

Nie. Małżeństwo może ułatwiać spełnienie części warunków w przyszłości, ale obywatelstwo nabywa się wyłącznie w ustawowych trybach przewidzianych w ustawie o obywatelstwie polskim.

Czy wniosek pobytowy trzeba składać w Tajlandii?

Niekoniecznie. To zależy od aktualnej procedury i od tego, gdzie żona legalnie przebywa. Właściwy tryb trzeba sprawdzić w aktualnych informacjach norweskiego urzędu imigracyjnego i placówki konsularnej.

Źródła

• Ustawa z 25.02.1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
• Ustawa z 28.11.2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego
• Ustawa z 04.02.2011 r. - Prawo prywatne międzynarodowe
• Ustawa z 02.04.2009 r. o obywatelstwie polskim
• Dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 29.04.2004 r.
• Norweski urząd ds. imigracji UDI - aktualne procedury pobytowe