Emerytura belgijska w Polsce – podatek i rozliczenie

Przeprowadzka z Belgii do Polski a rezydencja podatkowa

W przypadku emerytury belgijskiej najpierw trzeba ustalić, gdzie osoba pobierająca świadczenie ma miejsce zamieszkania dla celów podatkowych. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych osoba fizyczna mająca miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podlega w Polsce obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów, czyli ma tzw. nieograniczony obowiązek podatkowy.

Art. 3 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazuje, że za osobę mającą miejsce zamieszkania w Polsce uważa się osobę fizyczną, która spełnia przynajmniej jeden z dwóch warunków: posiada w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych, czyli ośrodek interesów życiowych, albo przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Jeżeli mama mieszka nadal w Belgii i tam znajduje się jej ośrodek interesów życiowych, samo przekazywanie pieniędzy na rachunek w polskim banku nie powoduje automatycznie, że belgijska emerytura staje się dochodem opodatkowanym w Polsce. Jeżeli natomiast przeprowadzi się do Polski na stałe, przeniesie tu centrum życia rodzinnego, majątkowego i codziennego oraz będzie tu faktycznie mieszkać, polski urząd skarbowy może uznać ją za polskiego rezydenta podatkowego.

Konwencja polsko-belgijska i zasady rozstrzygania rezydencji

Krajowe przepisy o rezydencji podatkowej stosuje się z uwzględnieniem art. 4a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, czyli z pierwszeństwem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. W relacji z Belgią zastosowanie ma Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Belgii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania oraz zapobiegania oszustwom podatkowym i uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, podpisana w Warszawie dnia 20 sierpnia 2001 r.

Jeżeli według prawa polskiego i belgijskiego dana osoba mogłaby być uznana za rezydenta obu państw, stosuje się reguły kolizyjne z art. 4 ust. 2 konwencji polsko-belgijskiej. W pierwszej kolejności bada się stałe miejsce zamieszkania, następnie ośrodek interesów życiowych, zwykłe przebywanie, obywatelstwo, a w ostateczności sprawę rozstrzygają właściwe organy obu państw w drodze wzajemnego porozumienia.

W praktyce przy przeprowadzce emeryta z Belgii do Polski istotne będą m.in.: miejsce stałego pobytu, adres zamieszkania, miejsce zamieszkania najbliższej rodziny, rachunki bankowe, nieruchomości, źródła dochodów, ubezpieczenie zdrowotne, zgłoszenia w urzędach oraz to, czy pobyt w Polsce ma charakter trwały.

Czy belgijska emerytura będzie opodatkowana w Polsce?

Jeżeli osoba pobierająca belgijską emeryturę staje się polskim rezydentem podatkowym, trzeba ustalić rodzaj świadczenia. Najczęściej w grę wchodzi art. 18 konwencji polsko-belgijskiej. Zgodnie z tym przepisem, z zastrzeżeniem art. 19 ust. 2 tej konwencji, emerytury i inne podobne wynagrodzenia wypłacane osobie mającej miejsce zamieszkania w jednym umawiającym się państwie z tytułu wcześniejszej pracy najemnej podlegają opodatkowaniu tylko w tym państwie.

Oznacza to, że jeżeli mama po przeprowadzce ma miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w Polsce, a belgijskie świadczenie jest emeryturą lub podobnym świadczeniem związanym z wcześniejszą pracą najemną w sektorze prywatnym, dochód ten co do zasady powinien być opodatkowany tylko w Polsce. Belgia nie powinna wtedy pobierać podatku, a jeżeli podatek został potrącony, konieczne może być wystąpienie w Belgii o zastosowanie konwencji albo o zwrot nadpłaty według belgijskiej procedury.

Jeżeli świadczenie jest rentą rodzinną lub emeryturą po zmarłym małżonku, trzeba sprawdzić dokument z belgijskiej instytucji wypłacającej. Zwykle takie świadczenia są traktowane podobnie do emerytur lub rent pochodnych, ale ostateczna kwalifikacja zależy od podstawy przyznania świadczenia, rodzaju funduszu oraz tego, czy świadczenie wynika z zatrudnienia w sektorze prywatnym, czy z pracy dla państwa lub jednostki publicznej.

Wyjątek: emerytura za służbę publiczną w Belgii

Art. 18 konwencji polsko-belgijskiej nie obejmuje sytuacji, do których stosuje się art. 19 ust. 2 tej konwencji. Zgodnie z art. 19 ust. 2 lit. a konwencji polsko-belgijskiej emerytury wypłacane przez umawiające się państwo, jego jednostkę terytorialną lub organ lokalny albo z funduszy przez nie utworzonych osobie fizycznej z tytułu usług świadczonych na rzecz tego państwa, jednostki albo organu co do zasady podlegają opodatkowaniu tylko w tym państwie.

W praktyce może to dotyczyć emerytur za pracę w belgijskiej administracji publicznej, służbach państwowych albo określonych instytucjach publicznych. Art. 19 ust. 2 lit. b konwencji polsko-belgijskiej przewiduje jednak wyjątek: taka emerytura podlega opodatkowaniu tylko w drugim państwie, jeżeli osoba jest jego rezydentem i obywatelem. Dlatego przy świadczeniach publicznych trzeba sprawdzić obywatelstwo, rezydencję i dokumenty z Belgii.

Przelew belgijskiej emerytury na polskie konto

Belgijska emerytura może być przekazywana na rachunek bankowy w Polsce, o ile belgijska instytucja wypłacająca dopuszcza taki sposób wypłaty i emeryt poda prawidłowe dane rachunku, w tym IBAN i BIC/SWIFT. Sama waluta rachunku nie decyduje o miejscu opodatkowania. Jeżeli emerytura wpływa w euro, bank może ją zaksięgować na rachunku walutowym albo przewalutować według swoich zasad.

Dla podatku dochodowego istotne jest to, kto jest rezydentem podatkowym i jakie świadczenie jest wypłacane. Przelew na konto w Polsce może jednak mieć znaczenie praktyczne, ponieważ polski bank, który pośredniczy w wypłacie emerytury lub renty z zagranicy, może być płatnikiem zaliczek na podatek dochodowy.

Jak polski bank rozlicza emeryturę z Belgii?

Art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nakłada na osoby prawne i jednostki organizacyjne dokonujące wypłaty emerytur i rent z zagranicy obowiązek poboru miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy. W praktyce dotyczy to m.in. banków wypłacających zagraniczne świadczenia emerytalne polskim rezydentom.

Jeżeli belgijska emerytura trafia bezpośrednio do polskiego banku, bank może pobierać zaliczki na PIT według zasad z art. 35 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przy obliczaniu podatku stosuje się skalę z art. 27 ust. 1 tej ustawy: 12% podstawy opodatkowania do 120 000 zł rocznie oraz 32% od nadwyżki ponad 120 000 zł. Kwota wolna od podatku wynika również z art. 27 ust. 1 ustawy o PIT i w obecnym modelu odpowiada 30 000 zł dochodu rocznie.

Jeżeli świadczenie nie przechodzi przez polskiego płatnika, tylko jest otrzymywane bezpośrednio z zagranicy, obowiązek obliczania i wpłacania zaliczek może spoczywać na podatniku. Wynika to z art. 44 ust. 1a pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który dotyczy m.in. dochodów z emerytur i rent otrzymywanych z zagranicy bez pośrednictwa płatnika.

Belgijska i polska emerytura jednocześnie

Jeżeli po przeprowadzce do Polski mama otrzymuje jednocześnie polską emeryturę z ZUS oraz belgijskie świadczenie podlegające opodatkowaniu w Polsce, oba dochody łączy się w rocznym rozliczeniu podatkowym i opodatkowuje według skali podatkowej z art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W zależności od sposobu wypłaty dokumenty podatkowe mogą pochodzić od ZUS, banku albo innego płatnika. Jeżeli wszystkie zaliczki pobierają polscy płatnicy, rozliczenie może być prostsze. Jeżeli podatnik sam otrzymywał świadczenie z zagranicy bez płatnika, zazwyczaj trzeba samodzielnie wykazać dochód w zeznaniu rocznym. Wybór właściwego formularza, najczęściej PIT-37 albo PIT-36, zależy od tego, czy dochody były rozliczane przez płatników, czy podatnik musiał sam obliczać zaliczki.

Ubezpieczenie zdrowotne przy emeryturze z Belgii

Podatek dochodowy i ubezpieczenie zdrowotne to odrębne kwestie. Przy emeryturach z państw Unii Europejskiej znaczenie mają przepisy koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w szczególności rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 883/2004. Jeżeli emeryt otrzymuje świadczenia z kilku państw, w tym z państwa zamieszkania, zasady ubezpieczenia mogą być inne niż przy pobieraniu wyłącznie emerytury z Belgii.

Jeżeli mama po przeprowadzce do Polski otrzyma również polską emeryturę, co do zasady będzie objęta polskim systemem ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba pobierająca emeryturę. Jeżeli będzie pobierała wyłącznie belgijską emeryturę i zamieszka w Polsce, trzeba ustalić, czy właściwa jest instytucja belgijska i dokument S1, czy powstaje obowiązek w Polsce. W razie wątpliwości warto uzyskać stanowisko NFZ albo ZUS, ponieważ zależy to od konkretnego układu świadczeń.

FAQ

Podsumowanie

Jeżeli mama mieszka w Belgii i tam pozostaje jej rezydencja podatkowa, przelew belgijskiej emerytury na polskie konto nie powinien sam w sobie powodować opodatkowania w Polsce. Jeżeli jednak przeprowadzi się do Polski na stałe i stanie się polskim rezydentem podatkowym, prywatna emerytura belgijska lub podobne świadczenie pochodzące z wcześniejszej pracy najemnej będzie co do zasady opodatkowane w Polsce na podstawie art. 18 konwencji polsko-belgijskiej.

Najważniejsze jest ustalenie, czy świadczenie jest prywatne, rodzinne, czy publiczne. Przy świadczeniach publicznych konieczna jest analiza art. 19 ust. 2 konwencji polsko-belgijskiej. Warto też sprawdzić, czy wypłatę obsługuje polski bank jako płatnik i czy emeryt ma obowiązek samodzielnego wpłacania zaliczek.

Źródła

• Art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 1a, art. 4a, art. 27 ust. 1, art. 35 ust. 1 pkt 1 oraz art. 44 ust. 1a pkt 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
• Art. 4 ust. 2, art. 18 oraz art. 19 ust. 2 Konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Belgii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania oraz zapobiegania oszustwom podatkowym i uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, podpisanej w Warszawie dnia 20 sierpnia 2001 r.
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.