Świadczenie wdowie z USA a podatek w Polsce

Czy świadczenie wdowie z USA podlega opodatkowaniu w Polsce?

Jeżeli odbiorca świadczenia ma miejsce zamieszkania w Polsce, to co do zasady podlega w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, czyli rozlicza tu całość swoich dochodów bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów. Wynika to wprost z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Polski uważa się osobę fizyczną, która posiada w Polsce ośrodek interesów osobistych lub gospodarczych albo przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym, zgodnie z art. 3 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jednocześnie przy dochodach z USA trzeba uwzględnić zasady unikania podwójnego opodatkowania, wynikające z Umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisanej w Waszyngtonie 8 października 1974 r. Ta umowa nadal ma zastosowanie w relacjach Polska–USA.

W praktyce oznacza to, że samo otrzymywanie świadczenia z USA nie przesądza jeszcze, że w Polsce trzeba zapłacić podatek. Najpierw trzeba ustalić, jaki dokładnie jest charakter tego świadczenia.

Kiedy świadczenie z USA jest zwolnione z PIT?

Najważniejszy przepis w takich sprawach to art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z nim wolne od podatku dochodowego są m.in. świadczenia rodzinne otrzymane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych oraz niektóre inne wskazane w tym przepisie świadczenia socjalne.

Zagadnienie świadczenie wdowie z USA a podatek w Polsce wymaga przede wszystkim ustalenia charakteru amerykańskiego świadczenia oraz podstawy ewentualnego zwolnienia w Polsce. Organy podatkowe od kilku lat przyjmują, że niektóre świadczenia wdowie lub małżeńskie wypłacane z amerykańskiego systemu Social Security mogą być potraktowane jako odpowiednik polskiego świadczenia rodzinnego. Jeżeli tak jest w konkretnym stanie faktycznym, świadczenie korzysta w Polsce ze zwolnienia z PIT na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT.

Takie stanowisko potwierdzają m.in. interpretacje indywidualne Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, w tym interpretacja z 7 października 2020 r., znak 0112-KDIL2-1.4011.639.2020.MKA, oraz interpretacja z 31 grudnia 2020 r., znak 0113-KDIPT2-2.4011.794.2020.2.AKR.

Trzeba jednak podkreślić, że zwolnienie nie działa automatycznie tylko dlatego, że świadczenie pochodzi z zagranicy albo jest wypłacane po śmierci małżonka. Kluczowe jest to, czy według amerykańskich przepisów i dokumentów płatnika jest to rzeczywiście świadczenie o charakterze rodzinnym, a nie typowa emerytura lub renta z tytułu własnego ubezpieczenia odbiorcy.

Czy takie świadczenie trzeba wykazywać w rocznym PIT?

Jeżeli świadczenie rzeczywiście korzysta ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT, to co do zasady nie powstaje od niego podatek w Polsce i nie wykazuje się go w zeznaniu rocznym jako dochodu podlegającego opodatkowaniu.

Inaczej będzie wtedy, gdy świadczenie nie spełnia warunków zwolnienia. Wówczas trzeba ustalić sposób opodatkowania z uwzględnieniem umowy z USA oraz zasad rozliczania dochodów zagranicznych w polskim PIT. W praktyce nie można więc udzielić jednej odpowiedzi dla wszystkich świadczeń z amerykańskiego Social Security.

Jeżeli podatnik przez wcześniejsze lata wykazywał takie świadczenie w PIT i opodatkowywał je w Polsce, a obecnie ma podstawy twierdzić, że świadczenie powinno być zwolnione, może rozważyć korektę zeznań. Trzeba jednak robić to ostrożnie i po sprawdzeniu dokumentów, ponieważ ocena zależy od konkretnego stanu faktycznego.

Jak odróżnić świadczenie rodzinne od emerytury lub renty?

W praktyce trzeba sprawdzić przede wszystkim podstawę przyznania świadczenia. Jeżeli świadczenie przysługuje dlatego, że zmarły małżonek miał odpowiedni status ubezpieczeniowy lub prawo do świadczeń, a uprawnienie wdowy wynika z relacji rodzinnej, to rośnie szansa na uznanie go za świadczenie rodzinne.

Jeżeli natomiast świadczenie jest wypłacane na podstawie własnej aktywności zawodowej odbiorcy, własnych okresów ubezpieczenia albo ma charakter klasycznej emerytury czy renty z systemu emerytalnego, zwolnienie z art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT może nie mieć zastosowania.

Warto zebrać:

• decyzję o przyznaniu świadczenia z USA,
• opis podstawy prawnej i rodzaju świadczenia,
• roczne zestawienia wypłat i potrąceń podatku,
• ewentualne pisma banku lub pośrednika wypłaty w Polsce.

Czy bank w Polsce może potrącać zaliczki albo składkę zdrowotną?

W praktyce bank lub inny podmiot pośredniczący w wypłacie bywa zaangażowany w obsługę świadczeń z zagranicy. Nie oznacza to jednak, że każda wypłata z USA automatycznie powinna być obciążana podatkiem lub składką zdrowotną.

W szczególności trzeba odróżnić zasady podatkowe od zasad ubezpieczenia zdrowotnego. Kwestie podatku dochodowego reguluje ustawa o PIT i właściwa umowa międzynarodowa. Natomiast objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym zależy od odrębnych przepisów i konkretnego tytułu do ubezpieczenia.

Nie da się więc bez analizy dokumentów przyjąć, że każde świadczenie wdowie z USA powinno być oskładkowane w Polsce. W tym zakresie znaczenie może mieć m.in. art. 66 ust. 1 oraz art. 75 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ale zastosowanie tych przepisów zależy od rodzaju świadczenia oraz sytuacji danej osoby.

Jeżeli bank pobiera zaliczki albo dokonuje innych potrąceń, a podatnik uważa to za nieprawidłowe, warto najpierw ustalić podstawę takiego działania i poprosić o informację, jak bank kwalifikuje dane świadczenie.

Czy warto wystąpić o interpretację indywidualną?

Tak, jeżeli istnieją wątpliwości co do charakteru świadczenia. Zgodnie z art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wydaje, na wniosek zainteresowanego, interpretacje indywidualne przepisów prawa podatkowego.

Opłata za wniosek wynosi 40 zł od każdego odrębnego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego, zgodnie z art. 14f § 1 Ordynacji podatkowej. Organ co do zasady wydaje interpretację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wniosku, co wynika z art. 14d § 1 Ordynacji podatkowej.

Interpretacja chroni tylko wnioskodawcę i tylko przy zgodnym z wnioskiem stanie faktycznym. Nie można więc bez pełnego bezpieczeństwa opierać się wyłącznie na interpretacjach wydanych dla innych osób.

Co zrobić, jeśli świadczenie było już wykazywane w PIT?

Jeżeli po analizie dokumentów okaże się, że świadczenie powinno korzystać ze zwolnienia, można rozważyć złożenie korekty zeznań za lata nieprzedawnione. Zgodnie z art. 81 § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, podatnicy mogą skorygować uprzednio złożoną deklarację.

Trzeba jednak pamiętać o terminie przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zasadniczo zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej.

Przed złożeniem korekty warto przygotować pełną dokumentację potwierdzającą, że świadczenie miało charakter rodzinny. W przeciwnym razie urząd skarbowy może zakwestionować zastosowanie zwolnienia.

Praktyczny wniosek w opisanej sprawie

Jeżeli mama mieszka na stałe w Polsce i otrzymuje z USA świadczenie wdowie lub małżeńskie wynikające z uprawnień małżonka, to co do zasady Polska ma prawo oceniać skutki podatkowe tego świadczenia. Jednak przy założeniu, że jest to odpowiednik świadczenia rodzinnego przyznawanego z uwagi na relację małżeńską i śmierć małżonka, można bronić stanowiska, że świadczenie korzysta ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT.

W takim wariancie w Polsce nie powinien powstać podatek dochodowy od tego świadczenia, a świadczenie nie powinno być ujmowane w zeznaniu rocznym jako dochód opodatkowany. Ostateczna ocena zależy jednak od dokumentów z USA i dokładnego charakteru świadczenia.

FAQ

Czy każde świadczenie z Social Security jest w Polsce zwolnione z podatku?

Nie. Zwolnienie zależy od charakteru świadczenia. Art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT dotyczy świadczeń rodzinnych, a nie wszystkich świadczeń z zagranicznego systemu zabezpieczenia społecznego.

Czy podatek pobrany w USA oznacza, że w Polsce też trzeba zapłacić podatek?

Nie zawsze. Trzeba osobno ocenić skutki w Polsce według ustawy o PIT i umowy Polska–USA. Możliwe jest także zwolnienie z PIT w Polsce mimo potrąceń dokonanych za granicą.

Czy świadczenie zwolnione z PIT trzeba wpisywać do zeznania rocznego?

Co do zasady nie wykazuje się go jako dochodu opodatkowanego, jeśli rzeczywiście korzysta ze zwolnienia. Warto jednak zachować dokumenty potwierdzające podstawę zwolnienia.

Czy można oprzeć się tylko na interpretacji wydanej dla innej osoby?

Nie daje to pełnej ochrony. Interpretacje innych podatników pokazują linię wykładni, ale ochronę prawną daje własna interpretacja indywidualna wydana na podstawie art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

Ile kosztuje wniosek o interpretację indywidualną?

40 zł od jednego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego, zgodnie z art. 14f § 1 Ordynacji podatkowej.

Źródła

• art. 3 ust. 1 i 1a oraz art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
• art. 14b § 1, art. 14d § 1, art. 14f § 1, art. 70 § 1 i art. 81 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
• art. 66 ust. 1 i art. 75 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
• Umowa między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisana w Waszyngtonie 8 października 1974 r.
• interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 7 października 2020 r., 0112-KDIL2-1.4011.639.2020.MKA
• interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 31 grudnia 2020 r., 0113-KDIPT2-2.4011.794.2020.2.AKR
• interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 10 czerwca 2015 r., IBPBII/1/4511-219/15/BJ