Czy sąd może żądać dochodów partnerki przy alimentach na żonę?

Stan prawny: 7 lipca 2026 r. W sprawach o alimenty sąd bada przede wszystkim usprawiedliwione potrzeby osoby uprawnionej oraz zarobkowe i majątkowe możliwości osoby zobowiązanej. Dochody obecnej partnerki zobowiązanego nie zastępują jego dochodów, ale mogą pojawić się w sprawie, jeżeli strony mieszkają razem i wspólnie ponoszą koszty utrzymania.

Czy sąd może żądać zaświadczenia o dochodach partnerki?

Co do zasady alimenty na żonę lub byłą żonę obciążają małżonka albo byłego małżonka, a nie jego aktualną partnerkę. Partnerka nie jest stroną stosunku alimentacyjnego i nie ma obowiązku finansowania żony partnera. Jej zarobki nie powinny być traktowane tak, jakby były dochodem osoby zobowiązanej.

Nie oznacza to jednak, że jej sytuacja zawsze jest dla sądu całkowicie obojętna. Jeżeli zobowiązany twierdzi, że nie stać go na alimenty albo żąda ich obniżenia, sąd może badać jego rzeczywiste koszty życia. Wspólne mieszkanie z inną osobą może oznaczać, że część wydatków, np. czynsz, media, internet, żywność czy koszty utrzymania domu, jest dzielona. W takim zakresie dochody i udział partnerki w kosztach mogą mieć znaczenie pośrednie.

Istotna jest różnica między żądaniem strony przeciwnej a zarządzeniem sądu. Jeżeli żona partnera tylko wnosi o ujawnienie Pani dochodów, nie oznacza to jeszcze, że ma Pani obowiązek przekazania zaświadczenia. Obowiązek może powstać dopiero wtedy, gdy sąd uzna dowód za istotny i wyda formalne zobowiązanie albo wezwie Panią jako świadka.

Jak sąd bada możliwości płacenia alimentów?

Zakres alimentów zależy od dwóch podstawowych elementów: usprawiedliwionych potrzeb osoby uprawnionej oraz możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego. Wynika to z art. 135 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przy alimentach między rozwiedzionymi małżonkami znaczenie ma również art. 60 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a w przypadku zmiany wysokości alimentów – art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Jeżeli partner wnosi o obniżenie alimentów, powinien wykazać realną zmianę stosunków od czasu poprzedniego orzeczenia, np. spadek dochodów, wzrost koniecznych kosztów leczenia, utratę pracy bez własnej winy albo zmianę sytuacji osoby uprawnionej. Sam fakt zamieszkania z nową partnerką nie jest automatycznie podstawą do obniżenia alimentów. Może nawet działać odwrotnie, jeżeli sąd uzna, że dzięki wspólnemu gospodarstwu partner ma niższe koszty życia.

W orzecznictwie podkreśla się, że sąd nie patrzy wyłącznie na faktycznie deklarowane dochody, ale także na możliwości zarobkowe zobowiązanego. W wyroku Sądu Okręgowego w Sieradzu z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt I Ca 154/13, wskazano:

W aspekcie przesłanki z art. 135 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – „majątkowych możliwości zobowiązanego” – należy dokonać oceny nie z punktu widzenia rzeczywiście posiadanych i uzyskiwanych środków, lecz potencjalnych możliwości zobowiązanego w tym zakresie, przy uwzględnieniu należytej staranności, podejmowanych działań i zachowań.

W praktyce oznacza to, że osoba zobowiązana nie powinna ograniczać się do twierdzenia, że ma mało pieniędzy. Powinna przedstawić dokumenty dotyczące dochodów, kosztów utrzymania, zobowiązań, stanu zdrowia, możliwości podjęcia pracy i wszystkich okoliczności, które rzeczywiście wpływają na jej budżet.

Co sąd może ustalać, a czego nie powinien robić?

Sąd ma prawo dopuścić dowody potrzebne do wyjaśnienia sprawy. Nie powinien jednak prowadzić nieograniczonego badania prywatnych finansów osoby, która nie jest stroną procesu, jeżeli te informacje nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia. Wniosek dowodowy powinien być konkretny i powiązany z istotną okolicznością, np. z rzeczywistym udziałem partnerki w kosztach wspólnego mieszkania.

Podstawą procesową żądania dokumentu od osoby trzeciej może być art. 248 Kodeksu postępowania cywilnego. Przepis ten przewiduje, że każdy ma obowiązek przedstawić dokument znajdujący się w jego posiadaniu, jeżeli dokument stanowi dowód faktu istotnego dla sprawy i sąd wyda w tym zakresie zarządzenie. Nie jest to jednak uprawnienie nieograniczone – można wskazywać, że żądany dokument jest nieistotny, zbyt szeroki albo narusza prywatność w zakresie niepotrzebnym do rozstrzygnięcia.

Jak bronić się przed nadmiernym żądaniem ujawnienia dochodów?

Najlepsza linia obrony to uporządkowane pokazanie, że Pani dochody nie są dochodami partnera, a ewentualne wspólne zamieszkiwanie ma ograniczony i konkretny wymiar finansowy. Warto unikać określeń emocjonalnych pod adresem drugiej strony. W pismach procesowych lepiej skupić się na faktach i dowodach.

Partner może wskazać, że nie prowadzi z Panią wspólnego budżetu, jeżeli rzeczywiście tak jest. Może też wykazać, ile płaci za korzystanie z mieszkania, jaki ma udział w opłatach i jakie ponosi samodzielne wydatki. Jeżeli partycypuje tylko w części czynszu i mediów, powinien przedstawić przelewy, potwierdzenia zapłaty lub prostą pisemną umowę dotyczącą rozliczeń.

Jeżeli sąd żąda pełnego zaświadczenia o Pani dochodach, można rozważyć pismo z wnioskiem o ograniczenie dowodu, np. do oświadczenia o tym, czy i w jakiej części pokrywa Pani koszty mieszkania. Można też wnieść, aby dokumenty zawierające dane wrażliwe lub nadmiarowe nie były udostępniane szerzej niż to konieczne dla sprawy. Ostateczna decyzja należy jednak do sądu.

Rozwód, separacja i zmiana wysokości alimentów

Jeżeli małżonkowie są już rozwiedzeni, podstawowe znaczenie ma art. 60 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i znajduje się w niedostatku, może żądać alimentów od drugiego małżonka. Jeżeli natomiast jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód spowodował istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd może zasądzić alimenty także wtedy, gdy małżonek niewinny nie znajduje się w niedostatku.

Jeżeli strony pozostają w separacji orzeczonej przez sąd, do obowiązku dostarczania środków utrzymania stosuje się odpowiednio przepisy art. 60, z wyjątkiem art. 60 § 3. Jeżeli natomiast jest to tylko separacja faktyczna, znaczenie mogą mieć przepisy o obowiązkach małżonków w trakcie trwania małżeństwa, w szczególności obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny.

Obniżenie alimentów nie następuje automatycznie po wniesieniu nowego pozwu o rozwód. Trzeba wykazać zmianę stosunków w rozumieniu art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przykładowo może to być trwała i niezawiniona utrata części dochodów albo poprawa sytuacji osoby uprawnionej. Sąd będzie jednak oceniał całość sytuacji, a nie pojedynczy argument wyrwany z kontekstu.

Jakie dokumenty warto przygotować?

W sprawie o obniżenie alimentów partner powinien przygotować przede wszystkim dokumenty dotyczące własnych dochodów, kosztów utrzymania i zmian, które nastąpiły po poprzednim orzeczeniu. Pani może natomiast przygotować materiały pokazujące, że nie utrzymuje partnera albo że rozliczenia między Państwem mają jasno określony zakres.

• potwierdzenia przelewów za czynsz, media lub inne wspólne opłaty,
• umowę najmu, użyczenia pokoju albo pisemne ustalenie zasad rozliczeń,
• zestawienie kosztów mieszkania i wskazanie udziału każdej osoby,
• oświadczenie o oddzielnym prowadzeniu finansów, jeżeli jest zgodne z prawdą,
• dokumenty partnera potwierdzające zmianę jego dochodów lub kosztów.

Nie należy składać nieprawdziwych oświadczeń ani sztucznie tworzyć dokumentów na potrzeby sprawy. Jeżeli faktycznie prowadzicie wspólne gospodarstwo domowe, lepiej precyzyjnie pokazać, na czym ono polega, niż zaprzeczać oczywistym okolicznościom.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz.U. 2026 poz. 236, w szczególności art. 60, art. 61, art. 61⁴, art. 135 i art. 138.
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. 2026 poz. 468, w szczególności art. 227, art. 232, art. 235² i art. 248.
• Wyrok Sądu Okręgowego w Sieradzu z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt I Ca 154/13.