Pośrednictwo w sprzedaży produktów z AliExpress

Czy sklep pośredniczący w zakupach z AliExpress jest legalny?

Tak, prowadzenie sklepu internetowego, który pomaga klientom zamawiać towary z AliExpress albo od innych dostawców spoza Unii Europejskiej, jest co do zasady dopuszczalne. Nie ma przepisu, który zakazywałby takiego modelu biznesowego. Trzeba jednak prawidłowo ustalić, czy prowadzisz sprzedaż we własnym imieniu, czy tylko świadczysz usługę pośrednictwa.

To rozróżnienie ma podstawowe znaczenie. Umowa sprzedaży została uregulowana w art. 535 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Jeżeli z treści strony wynika, że to Ty sprzedajesz towar konsumentowi, przyjmujesz zapłatę za produkt, określasz cenę i obsługujesz zamówienie, możesz zostać potraktowany jako sprzedawca, nawet jeśli fizycznie nie masz towaru w magazynie.

Jeżeli natomiast klient zleca Ci wyłącznie dokonanie zakupu u zagranicznego sprzedawcy, wchodzą w grę przepisy o zleceniu z art. 734 § 1 Kodeksu cywilnego albo o świadczeniu usług, do których stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu, na podstawie art. 750 Kodeksu cywilnego. W bardziej zaawansowanym modelu możliwa jest także konstrukcja komisu zakupu z art. 765 Kodeksu cywilnego, gdy przedsiębiorca działa w imieniu własnym, ale na rachunek klienta.

W praktyce najbezpieczniej jest już na etapie projektowania sklepu zdecydować, który model ma być stosowany, i konsekwentnie opisać go w regulaminie, koszyku, potwierdzeniu zamówienia, fakturach oraz korespondencji z klientem.

Dropshipping, pośrednictwo, komis i sprzedaż - różnice praktyczne

W obrocie internetowym pojęcie dropshippingu jest używane bardzo szeroko. Prawnie nie jest to odrębna umowa nazwana. Dropshipping może oznaczać zwykłą sprzedaż z wysyłką od zewnętrznego dostawcy, pośrednictwo w zakupie, komis albo usługę organizacji zamówienia.

Jeżeli w sklepie prezentujesz produkty tak, jak własną ofertę handlową, ukrywasz dane rzeczywistego sprzedawcy i przyjmujesz całość płatności na własne konto, ryzyko uznania Cię za sprzedawcę jest wysokie. W podobnych sprawach znaczenie ma też sposób skonstruowania oferty internetowej - zobacz szerzej: oferta handlowa na stronie internetowej a wiążąca umowa.

Czy pośrednik odpowiada za reklamacje i zwroty?

Odpowiedzialność za reklamacje i zwroty zależy od tego, kto jest stroną umowy sprzedaży z konsumentem. Jeżeli jesteś sprzedawcą, nie możesz wyłączyć odpowiedzialności tylko dlatego, że towar wysyła chiński dostawca. W relacji przedsiębiorca-konsument zastosowanie mają art. 43a-43g ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta, które regulują odpowiedzialność przedsiębiorcy za brak zgodności towaru z umową.

Konsument może w szczególności żądać naprawy albo wymiany towaru na podstawie art. 43d ust. 1 ustawy o prawach konsumenta, a w określonych przypadkach złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy na podstawie art. 43e ust. 1 tej ustawy. Przedsiębiorca nie może w regulaminie skutecznie wyłączyć tych uprawnień wobec konsumenta.

Prawo odstąpienia od umowy zawartej na odległość wynika z art. 27 ust. 1 ustawy o prawach konsumenta. Co do zasady konsument ma 14 dni na odstąpienie od umowy bez podawania przyczyny. Wyjątki od tego prawa wymieniono w art. 38 ustawy o prawach konsumenta, np. dla niektórych rzeczy nieprefabrykowanych, wyprodukowanych według specyfikacji konsumenta.

Jeżeli natomiast rzeczywiście świadczysz wyłącznie usługę pośrednictwa, a umowa sprzedaży jest zawierana bezpośrednio między klientem a zagranicznym sprzedawcą, Twoja odpowiedzialność powinna dotyczyć głównie prawidłowego wykonania usługi pośrednictwa. Nadal jednak musisz jasno poinformować konsumenta, kto jest sprzedawcą, jakie są zasady reklamacji i czy dochodzenie roszczeń będzie odbywało się wobec podmiotu spoza UE.

Przy roli pośrednika w sprzedaży warto porównać także problem odpowiedzialności pośrednika za reklamacje, bo w praktyce granica między pośrednictwem a sprzedażą bywa oceniana po całym sposobie działania sklepu.

Co musi zawierać regulamin sklepu lub usługi pośrednictwa?

Przedsiębiorca świadczący usługi drogą elektroniczną powinien określić regulamin na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Regulamin powinien być nieodpłatnie udostępniony usługobiorcy przed zawarciem umowy, w sposób umożliwiający jego pozyskanie, odtwarzanie i utrwalanie, co wynika z art. 8 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.

Dodatkowo usługodawca musi podać podstawowe dane identyfikujące przedsiębiorcę. Obowiązek ten wynika z art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną. W przypadku konsumentów bardzo istotne są także obowiązki informacyjne z art. 12 ust. 1 ustawy o prawach konsumenta, obejmujące m.in. główne cechy świadczenia, dane przedsiębiorcy, łączną cenę, sposób i termin spełnienia świadczenia, procedurę reklamacyjną oraz prawo odstąpienia od umowy.

W regulaminie modelu pośrednictwa warto szczególnie opisać:

• czy przedsiębiorca jest sprzedawcą, pełnomocnikiem, zleceniobiorcą, komisantem czy operatorem platformy,
• kto jest stroną umowy sprzedaży towaru,
• z czego składa się kwota płacona przez klienta: cena towaru, koszt dostawy, prowizja, podatki, ewentualne opłaty importowe,
• czy klient udziela pełnomocnictwa do złożenia zamówienia u dostawcy zagranicznego; przepisy o pełnomocnictwie znajdują się w art. 95-109 Kodeksu cywilnego,
• jak wygląda procedura reklamacji dotyczącej usługi pośrednictwa i reklamacji dotyczącej samego towaru,
• kto ponosi koszty zwrotu towaru i na jaki adres towar ma być odesłany,
• jakie są przewidywane terminy dostawy i od czego zależą,
• jakie towary są wyłączone z oferty ze względu na przepisy celne, podatkowe, bezpieczeństwo produktów lub prawa własności intelektualnej.

Nie należy wpisywać do regulaminu klauzul typu: „pośrednik nie odpowiada za nic”, „reklamacje nie przysługują” albo „zwrot nie jest możliwy”. W relacjach z konsumentami takie postanowienia mogą zostać uznane za niedozwolone na podstawie art. 385¹ § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy.

Podatek dochodowy - czy przychodem jest cała wpłata, czy tylko prowizja?

Jeżeli przedsiębiorca rzeczywiście świadczy usługę pośrednictwa, a pieniądze przeznaczone na zakup towaru są przekazywane w imieniu lub na rachunek klienta do zagranicznego sprzedawcy, przychodem podatkowym może być tylko prowizja. W przypadku osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą podstawą jest art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym przychodem z działalności są kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniach przewidzianych w tej ustawie.

Jeżeli działalność prowadzi spółka opodatkowana CIT, odpowiednikiem jest art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych. W obu przypadkach kluczowe jest wykazanie, że kwota należna przedsiębiorcy to prowizja za usługę, a nie pełna cena sprzedawanego towaru.

W starszej praktyce podatkowej organy akceptowały rozliczanie prowizji jako przychodu pośrednika, jeżeli podatnik nie nabywał towarów na własność i nie był sprzedawcą. Przykładem jest interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 13 stycznia 2012 r., nr ILPB1/415-1183/11-2/TW. Obecnie jednak każdy model trzeba ocenić na podstawie aktualnych dokumentów, regulaminu, faktur, przepływów płatności i faktycznej roli przedsiębiorcy.

W razie wątpliwości warto wystąpić o interpretację indywidualną na podstawie art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Interpretacja chroni tylko w granicach przedstawionego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, dlatego opis modelu działania musi być dokładny.

VAT, import, cło i rozliczenia sprzedaży z Chin

W VAT najpierw trzeba ustalić, czy świadczysz usługę pośrednictwa, czy dokonujesz dostawy towarów. Jeżeli świadczysz usługę na rzecz konsumenta, miejscem świadczenia co do zasady jest miejsce, w którym usługodawca posiada siedzibę działalności gospodarczej, zgodnie z art. 28c ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. W relacji B2B zasadą jest art. 28b ust. 1 tej ustawy, czyli miejsce siedziby usługobiorcy.

Jeżeli jednak faktycznie sprzedajesz towar jako własny, rozliczenie VAT może dotyczyć dostawy towarów, a nie samej prowizji. Wtedy należy przeanalizować, kto jest dostawcą, kto jest importerem, czy stosowany jest IOSS oraz czy klient kupuje towar o wartości do 150 euro. Od 1 lipca 2021 r. zniesiono zwolnienie z VAT dla małych przesyłek do 22 euro, dlatego import towarów do UE zasadniczo podlega VAT.

Import towarów podlega VAT na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług, a zasady rozliczenia podatku z tytułu importu wynikają m.in. z art. 33 tej ustawy. Zwolnienie z należności celnych przy przesyłkach o niewielkiej wartości wynika z art. 23 i art. 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych i co do zasady obejmuje przesyłki o wartości rzeczywistej nieprzekraczającej 150 euro, z wyjątkami przewidzianymi w tym rozporządzeniu.

Jeżeli prowadzisz serwis, który w praktyce łączy sprzedawców i kupujących albo umożliwia realizowanie transakcji między użytkownikami, trzeba dodatkowo sprawdzić obowiązki raportowe platform. Obowiązki DAC7 wynikają w Polsce z przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami, w części dotyczącej operatorów platform.

Bezpieczeństwo produktów i ograniczenia w imporcie

Sprzedaż lub organizowanie zakupu produktów spoza UE wymaga sprawdzenia, czy produkt może być legalnie oferowany konsumentom w Polsce. Od 13 grudnia 2024 r. stosowane jest rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/988 z dnia 10 maja 2023 r. w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów. Rozporządzenie nakłada obowiązki m.in. na producentów, importerów, dystrybutorów oraz dostawców internetowych interfejsów handlowych.

W przypadku wielu produktów, np. elektroniki, zabawek, urządzeń radiowych, środków ochrony indywidualnej albo kosmetyków, mogą występować dodatkowe wymagania dotyczące oznakowania CE, dokumentacji, danych importera albo osoby odpowiedzialnej w UE. Dla części wyrobów znaczenie ma także art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1020 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie nadzoru rynku i zgodności produktów, który wymaga istnienia określonego podmiotu odpowiedzialnego w UE dla wybranych kategorii produktów.

W praktyce nie warto oferować produktów, których zgodności nie da się zweryfikować: zabawek dla dzieci, ładowarek, baterii, kosmetyków, suplementów, leków, wyrobów medycznych, podróbek markowych produktów albo towarów naruszających prawa własności intelektualnej. Ryzyko obejmuje nie tylko zwroty i reklamacje, ale także zatrzymanie towaru przez organy celne, odpowiedzialność administracyjną oraz roszczenia konsumentów.

RODO i dane klientów przekazywane zagranicznym sprzedawcom

Jeżeli przyjmujesz dane klienta i przekazujesz je dostawcy z Chin w celu wysyłki, przetwarzasz dane osobowe. Zastosowanie ma rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679, czyli RODO. Podstawą przetwarzania danych potrzebnych do realizacji umowy może być art. 6 ust. 1 lit. b RODO, a w zakresie obowiązków prawnych, np. księgowych, art. 6 ust. 1 lit. c RODO.

Przekazanie danych do państwa trzeciego, np. do Chin, wymaga odrębnej analizy na podstawie art. 44-49 RODO. W wielu przypadkach konieczne jest zastosowanie odpowiednich zabezpieczeń, np. standardowych klauzul umownych, o których mowa w art. 46 ust. 2 lit. c RODO, oraz poinformowanie klienta o transferze danych zgodnie z art. 13 RODO.

Polityka prywatności powinna jasno wskazywać, jakie dane są przekazywane dostawcy, w jakim celu, na jakiej podstawie prawnej i do jakiego państwa. Nie należy ograniczać się do ogólnego zdania, że dane będą przetwarzane w celu realizacji zamówienia.

FAQ

Czy mogę napisać w regulaminie, że nie odpowiadam za towar z AliExpress?

Nie w każdej sytuacji. Jeżeli jesteś sprzedawcą wobec konsumenta, nie możesz wyłączyć odpowiedzialności za brak zgodności towaru z umową wynikającej z art. 43a-43g ustawy o prawach konsumenta. Taki zapis może być bezskuteczny i ryzykowny.

Czy przychodem w dropshippingu jest tylko prowizja?

Może tak być, jeżeli rzeczywiście świadczysz usługę pośrednictwa i nie sprzedajesz towaru we własnym imieniu. Trzeba to potwierdzić regulaminem, dokumentami, przepływami płatności i sposobem komunikacji z klientem. W razie wątpliwości warto wystąpić o interpretację indywidualną na podstawie art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

Kto płaci VAT i cło przy przesyłce z Chin?

To zależy od modelu transakcji, wartości przesyłki, zastosowania IOSS oraz tego, kto jest importerem. Import towarów podlega VAT na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT. Zwolnienie z cła dla przesyłek do 150 euro wynika z art. 23 i art. 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009, ale nie oznacza zwolnienia z VAT.

Czy klient zawsze ma 14 dni na zwrot?

Jeżeli zawiera umowę na odległość z przedsiębiorcą, co do zasady ma 14 dni na odstąpienie od umowy na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o prawach konsumenta. Wyjątki są wymienione w art. 38 tej ustawy i muszą być stosowane ostrożnie.

Czy muszę mieć działalność gospodarczą?

Jeżeli działanie ma charakter zorganizowany, ciągły i zarobkowy, co do zasady stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców. W szczególnych przypadkach możliwa jest działalność nierejestrowa z art. 5 tej ustawy, ale przy stałym sklepie internetowym i obsłudze zamówień trzeba bardzo ostrożnie ocenić spełnienie warunków.

Podsumowanie

Biznes polegający na zamawianiu dla klientów produktów z AliExpress może być prowadzony legalnie, ale wymaga starannego zaprojektowania modelu prawnego. Największy błąd to założenie, że wystarczy nazwać działalność pośrednictwem, aby uniknąć odpowiedzialności sprzedawcy. O ocenie decyduje rzeczywisty przebieg transakcji.

Przed uruchomieniem sklepu warto przygotować regulamin, politykę prywatności, wzory komunikatów w koszyku, procedurę reklamacji, zasady odstąpienia od umowy i model podatkowy. Warto też sprawdzić, czy oferowane produkty mogą być bezpiecznie wprowadzane do obrotu w UE.

Źródła

• art. 95-109, art. 385¹ § 1, art. 535 § 1, art. 734 § 1, art. 750, art. 765 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny,
• art. 12 ust. 1, art. 27 ust. 1, art. 38, art. 43a-43g ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta,
• art. 5 ust. 2 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną,
• art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych,
• art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych,
• art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa,
• art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 28b ust. 1, art. 28c ust. 1 i art. 33 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług,
• art. 23 i art. 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych,
• rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/988 z dnia 10 maja 2023 r. w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów,
• art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1020 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie nadzoru rynku i zgodności produktów,
• art. 6 ust. 1 lit. b i c, art. 13 oraz art. 44-49 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679,
• ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami,
• interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 13 stycznia 2012 r., nr ILPB1/415-1183/11-2/TW.