Sprzedaż produktów marki Biedronka we własnym sklepie

Sprzedaż produktów marki Biedronka a cudzy znak towarowy

Sprzedaż produktów kupionych wcześniej w sieci Biedronka nie jest automatycznie bezprawna tylko dlatego, że na opakowaniu widnieje cudzy znak towarowy. Kluczowe znaczenie ma zasada wyczerpania prawa do znaku towarowego. W praktyce oznacza ona, że jeżeli oryginalny produkt został już legalnie wprowadzony do obrotu na terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego przez właściciela znaku albo za jego zgodą, uprawniony co do zasady nie może zakazać dalszej odsprzedaży tego konkretnego egzemplarza towaru. Osobnym, ale powiązanym problemem jest zarzut naruszenia wzoru lub znaku przy sprzedaży odzieży.

Nie oznacza to jednak pełnej swobody w reklamowaniu sklepu. Inaczej należy oceniać zwykłą informację: „sprzedaję produkt marki Biedronka”, a inaczej ekspozycję nazwy, logo i kolorystyki w taki sposób, że klient może uznać sklep za oficjalny kanał sprzedaży Biedronki. Bezpieczne jest użycie nazwy marki wyłącznie w zakresie potrzebnym do rzetelnego opisania produktu.

W aktualnym stanie prawnym znaczenie mają przede wszystkim przepisy Prawa własności przemysłowej o znaku towarowym, w szczególności art. 120, art. 153, art. 154, art. 155 i art. 156. Znak towarowy służy odróżnianiu towarów jednego przedsiębiorcy od towarów innego przedsiębiorcy, a prawo ochronne daje uprawnionemu wyłączne prawo używania znaku w sposób zarobkowy lub zawodowy. Jednocześnie przepisy przewidują ograniczenia tego monopolu, w tym właśnie wyczerpanie prawa oraz dozwolone użycie oznaczenia w uczciwym obrocie.

Kiedy działa wyczerpanie prawa do znaku towarowego?

Wyczerpanie prawa do znaku towarowego działa wtedy, gdy odsprzedawany jest oryginalny towar, który został uprzednio legalnie wprowadzony do obrotu w Polsce albo w innym państwie EOG przez właściciela znaku lub za jego zgodą. Jeżeli przedsiębiorca kupił towar w zwykłej sprzedaży detalicznej, a następnie chce sprzedać ten sam towar dalej, punkt wyjścia jest korzystny dla odsprzedawcy.

Uprawniony ze znaku może jednak sprzeciwić się dalszemu obrotowi, jeżeli istnieją uzasadnione powody. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy po pierwszym wprowadzeniu do obrotu stan towaru uległ zmianie lub pogorszeniu. Ryzykowne będzie więc sprzedawanie produktów uszkodzonych, przeterminowanych, niewłaściwie przechowywanych, przepakowanych, pozbawionych oznaczeń albo opisanych w sposób sugerujący inne pochodzenie niż rzeczywiste.

W praktyce przy produktach spożywczych, kosmetykach i chemii gospodarczej trzeba dodatkowo uwzględnić przepisy o bezpieczeństwie produktów, terminach przydatności, warunkach przechowywania, oznaczeniach, reklamacjach i odpowiedzialności wobec konsumenta. To, że znak towarowy został „wyczerpany”, nie zwalnia sprzedawcy z tych obowiązków.

Jak bezpiecznie używać nazwy Biedronka w sklepie internetowym?

Nazwy marki można użyć opisowo, na przykład w nazwie produktu, jeżeli jest to potrzebne do poinformowania klienta, co jest sprzedawane. Dopuszczalne będzie więc neutralne oznaczenie typu: „kawa marki X kupiona w sieci Biedronka” albo „produkt marki własnej Biedronka”, o ile odpowiada to rzeczywistości i nie wprowadza w błąd.

Nie należy natomiast budować całego sklepu, banerów, domeny, nazwy profilu w mediach społecznościowych ani reklam na cudzym znaku. Szczególnie ryzykowne są sformułowania: „oficjalny sklep”, „autoryzowany sprzedawca”, „partner Biedronki”, „outlet Biedronka”, „dystrybutor Biedronki” albo inne hasła sugerujące gospodarcze powiązanie z właścicielem marki. Jeżeli takiego powiązania nie ma, może to naruszać prawo ochronne do znaku towarowego i przepisy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Sąd Najwyższy w wyroku z 27 października 2004 r., sygn. III CK 410/03, wskazał, że użycie cudzego znaku towarowego w celu reklamowym i informacyjnym może być dozwolone, jeżeli nie prowadzi do mylącego wrażenia o istnieniu gospodarczych powiązań pomiędzy właścicielem znaku a podmiotem używającym go w reklamie lub informacji.

Czego nie wolno sugerować klientom?

Przepisy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji zakazują takiego oznaczania towarów albo usług, które może wprowadzić klientów w błąd co do pochodzenia, ilości, jakości, składu, sposobu wykonania, przydatności, możliwości zastosowania, naprawy, konserwacji lub innych istotnych cech. W przypadku odsprzedaży produktów marki Biedronka najważniejsze jest to, aby klient wiedział, kto jest faktycznym sprzedawcą.

Sklep powinien jasno wskazywać własną firmę, dane przedsiębiorcy, regulamin, zasady płatności, dostawy, reklamacji i odstąpienia od umowy. Jeżeli klient może pomyśleć, że kupuje bezpośrednio od Biedronki albo od autoryzowanego partnera tej sieci, sposób prezentacji oferty trzeba zmienić.

Nie wolno również twierdzić, że sprzedawca jest producentem towaru, oficjalnym przedstawicielem marki albo jedynym dostawcą na danym terenie, jeżeli nie ma ku temu podstawy w umowie. Takie komunikaty mogą być oceniane nie tylko z perspektywy znaków towarowych, lecz także jako czyn nieuczciwej konkurencji.

Czy można narzucić własną marżę?

Tak, odsprzedawca może co do zasady ustalić własną cenę i własną marżę. Sam fakt, że cena jest wyższa niż cena zakupu w Biedronce, nie narusza prawa. Sprzedawca kupuje towar, ponosi koszty obsługi sklepu, dostawy, magazynowania, pakowania, zwrotów, reklamacji i podatków, dlatego może sprzedawać produkt drożej.

Trzeba jednak prawidłowo informować o cenie. Cena powinna być jednoznaczna, zawierać podatki, a przy sprzedaży konsumentom trzeba podawać także informacje wymagane przez przepisy konsumenckie. Jeżeli sklep ogłasza promocję, obniżkę, okazję albo przecenę, należy pamiętać o zasadach informowania o najniższej cenie z 30 dni przed obniżką.

Nieprecyzyjne było twierdzenie, że każda sprzedaż poniżej ceny zakupu jest czynem nieuczciwej konkurencji. Taka sprzedaż może być ryzykowna w szczególnych przypadkach, zwłaszcza gdy ma na celu eliminowanie innych przedsiębiorców z rynku albo wprowadza klientów w błąd, ale nie można automatycznie kwalifikować każdej sprzedaży poniżej kosztu jako bezprawnej.

W razie sporu o zasady prowadzenia sprzedaży może mieć znaczenie również odmowa sprzedaży, zwłaszcza gdy przedsiębiorca chce ustalić, czy inny podmiot może ograniczać mu dostęp do towaru albo odmawiać zawierania transakcji.

Zdjęcia produktów w sklepie internetowym

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest wykonanie własnych zdjęć realnie oferowanych produktów. Na takim zdjęciu może być widoczny znak towarowy umieszczony na opakowaniu, ponieważ służy to identyfikacji produktu. Zdjęcie powinno jednak pokazywać konkretny towar, a nie wykorzystywać cudze logo jako element dekoracyjny sklepu lub reklamy.

Nie należy kopiować zdjęć z oficjalnych stron Biedronki, producenta, hurtowni, katalogu reklamowego ani mediów społecznościowych bez zgody uprawnionego. Fotografia produktu może być utworem w rozumieniu prawa autorskiego, a jej wykorzystanie w sklepie internetowym wymaga podstawy prawnej. To, że zdjęcie jest dostępne w internecie, nie oznacza, że można je swobodnie skopiować do własnej oferty.

Własne zdjęcia powinny być rzetelne. Nie należy retuszować opakowania w sposób usuwający ważne oznaczenia, daty, skład, ostrzeżenia albo informacje o producencie. Przy produktach z terminem przydatności warto zadbać, aby klient otrzymał jasną informację o dacie ważności, jeżeli może ona mieć znaczenie dla decyzji zakupowej.

Przepakowanie, zmiana opisu i odpowiedzialność za towar

Odsprzedawca nie powinien przepakowywać produktów ani zmieniać ich oznaczeń, jeżeli mogłoby to wprowadzać klientów w błąd albo pogorszyć stan towaru. Szczególnie ostrożnie należy postępować z żywnością, kosmetykami, chemią gospodarczą i produktami wymagającymi określonych warunków przechowywania.

Jeżeli sprzedawca usuwa oryginalne etykiety, nakleja własne oznaczenia w sposób zasłaniający istotne informacje, tworzy zestawy bez jasnego opisu albo sprzedaje towar po terminie, ryzykuje odpowiedzialność wobec klientów i możliwość sprzeciwu właściciela znaku. Wyczerpanie prawa nie chroni działań, które szkodzą renomie znaku, naruszają uczciwe praktyki handlowe albo wprowadzają odbiorców w błąd.

Sprzedaż online a obowiązki wobec konsumenta

Jeżeli sprzedaż jest prowadzona w sklepie internetowym na rzecz konsumentów, trzeba pamiętać nie tylko o znakach towarowych. Sprzedawca powinien mieć regulamin, prawidłowo podawać dane przedsiębiorcy, cenę, koszty dostawy, zasady płatności, termin dostawy, procedurę reklamacji oraz informacje o prawie odstąpienia od umowy, o ile w danym przypadku takie prawo przysługuje.

Ważne są także obowiązki informacyjne dotyczące produktu. Opis nie może być skopiowany mechanicznie z cudzego sklepu, jeżeli narusza prawa autorskie albo pomija istotne dane. Jednocześnie opis powinien być wystarczająco dokładny, aby klient wiedział, jaki produkt kupuje, w jakiej ilości, w jakim wariancie, z jakim terminem przydatności i od jakiego sprzedawcy.

FAQ

Podsumowanie

Sprzedaż produktów marki Biedronka we własnym sklepie jest zasadniczo możliwa, jeżeli towary są oryginalne, legalnie kupione, niezmienione i prawidłowo opisane. Wyczerpanie prawa do znaku towarowego pozwala na dalszy obrót konkretnym towarem, ale nie pozwala na podszywanie się pod właściciela marki ani budowanie wrażenia autoryzowanej współpracy.

Najbezpieczniejszy model to własna nazwa sklepu, własne zdjęcia produktów, neutralne opisy, jasne dane sprzedawcy i brak sugestii, że sklep jest oficjalnym przedstawicielem Biedronki. Przy sprzedaży internetowej trzeba dodatkowo zadbać o obowiązki konsumenckie, ceny, regulamin, zwroty, reklamacje oraz rzetelne informacje o towarze.

Źródła

• Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. — Prawo własności przemysłowej, w szczególności art. 120, art. 153–156: tekst jednolity w ELI.
• Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, w szczególności art. 3, art. 10 i art. 15: tekst jednolity w ELI.
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. — Kodeks cywilny, w szczególności art. 535 i nast.: tekst jednolity w API Sejmu.
• Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta: tekst jednolity w API Sejmu.
• Ustawa z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług, w szczególności art. 4 dotyczący ceny i informacji o obniżkach: tekst jednolity w ELI.
• Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2004 r., sygn. III CK 410/03 — informacyjne i reklamowe użycie cudzego znaku towarowego bez sugerowania powiązań gospodarczych.