Kto może zostać członkiem spółki wodnej po przepisaniu nieruchomości?

Spółka wodna – czym jest i na jakiej podstawie działa?

Spółka wodna jest formą organizacyjną przewidzianą w art. 441 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne. Zgodnie z tym przepisem spółki wodne mogą być tworzone w celu zaspokajania potrzeb w zakresie gospodarowania wodami, w szczególności wykonywania, utrzymywania oraz eksploatacji urządzeń wodnych służących m.in. melioracjom, ochronie przed wodą czy zapewnieniu prawidłowych warunków wodnych na określonym terenie.

Spółka wodna nie działa „z samej ustawy” w pełnym oderwaniu od własnych regulacji. Jej bieżące funkcjonowanie określa przede wszystkim statut. To właśnie statut rozstrzyga, kto i na jakich warunkach może zostać członkiem, jakie ma obowiązki składkowe oraz jak odbywa się przyjęcie nowych osób.

Aktualnie podstawowe zasady dotyczące powstania i działania spółki wodnej wynikają z przepisów art. 441–470 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne.

Kto może zostać członkiem spółki wodnej?

Na to pytanie nie ma jednej odpowiedzi dla każdej spółki w Polsce, ponieważ ustawa pozostawia dużą rolę statutowi. Zgodnie z art. 445 ust. 1 pkt 4 i pkt 6 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne statut spółki wodnej powinien określać m.in. prawa i obowiązki członków oraz warunki przyjmowania nowych członków i wykluczania członków ze spółki.

W praktyce statut najczęściej przewiduje, że członkami mogą być:

• właściciele gruntów lub nieruchomości położonych na obszarze działania spółki,
• osoby fizyczne albo prawne korzystające z urządzeń utrzymywanych przez spółkę,
• podmioty zainteresowane działalnością spółki z uwagi na położenie nieruchomości lub wpływ urządzeń na ich prawa.

Oznacza to, że samo korzystanie z wody albo ponoszenie opłat za wodę nie musi jeszcze automatycznie dawać członkostwa. Może jednak stanowić ważny argument za przyjęciem, jeśli statut dopuszcza członkostwo osób korzystających z urządzeń spółki.

Co dzieje się z członkostwem po przepisaniu domu i działki?

Jeżeli przeniósł Pan własność domu i działki na córkę, to zasadnicze znaczenie ma instytucja następstwa prawnego członka spółki wodnej. Zgodnie z art. 445 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne statut ma określać warunki następstwa prawnego członków spółki. Jednocześnie w praktyce członkostwo związane z nieruchomością przechodzi na nabywcę, jeżeli z tą nieruchomością wiążą się prawa i obowiązki wobec spółki.

Jeżeli więc córka stała się właścicielką nieruchomości objętej działalnością spółki, to to ona jest typowym kandydatem do przejęcia statusu członka i obowiązków wynikających ze statutu, w tym obowiązku opłacania składek lub innych świadczeń przewidzianych zgodnie z art. 445 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo wodne. Jeżeli spór nie dotyczy członkostwa, lecz samego obowiązku zapłaty, warto sprawdzić, kiedy można kwestionować składkę spółki wodnej.

Samo zbycie nieruchomości zwykle powoduje ustanie związku poprzedniego właściciela z członkostwem „nieruchomościowym”. Właśnie dlatego spółka mogła uznać, że po przeniesieniu własności nie ma już Pan podstaw do dalszego pozostawania członkiem z mocy dotychczasowego tytułu.

Czy osoba mająca dożywotnią służebność mieszkania może zostać członkiem?

Tak, ale nie automatycznie. Dożywotnia nieodpłatna służebność mieszkania daje prawo do korzystania z lokalu, lecz nie czyni z uprawnionego właściciela nieruchomości. Służebność osobista mieszkania jest prawem rzeczowym uregulowanym w art. 296-302 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, a jej treść nie jest równoznaczna z własnością.

Dlatego sama służebność nie powoduje wejścia w miejsce członka spółki wodnej jako następcy prawnego właściciela. Następstwo prawne w rozumieniu statutu i relacji ze spółką będzie dotyczyć przede wszystkim podmiotu, który nabył nieruchomość.

Inaczej mówiąc: osoba ze służebnością mieszkania może być przyjęta do spółki na zasadach ogólnych przewidzianych w statucie, ale nie staje się członkiem automatycznie tylko dlatego, że nadal mieszka w domu i korzysta z wody.

Co w praktyce należy zrobić?

W opisanej sytuacji najrozsądniejsze jest działanie w kilku krokach:

1. Uzyskać aktualny statut spółki wodnej – to podstawowy dokument. Trzeba sprawdzić, kto może być członkiem, kto podejmuje uchwałę o przyjęciu oraz czy statut przewiduje członkostwo dla osób korzystających z urządzeń spółki, ale niebędących właścicielami.
2. Sprawdzić uchwały i ewidencję członków – warto ustalić, czy córka została już wpisana jako członek oraz czy wobec Pana podjęto formalną uchwałę o ustaniu członkostwa albo wykreśleniu.
3. Złożyć wniosek o przyjęcie do spółki – jeśli statut to dopuszcza, może Pan wystąpić o przyjęcie jako osoba faktycznie korzystająca z wody lub urządzeń spółki oraz stale zamieszkująca na jej terenie działania.
4. Dołączyć uzasadnienie i dokumenty – np. dokument potwierdzający służebność mieszkania, wskazanie, że ponosi Pan koszty zużycia wody, a także że pozostaje Pan bezpośrednio zainteresowany działalnością spółki.
5. Zażądać pisemnej odpowiedzi – najlepiej, aby zarząd wydał uchwałę lub pismo zawierające podstawę odmowy.

Jeżeli statut przewiduje przyjmowanie osób fizycznych korzystających z urządzeń eksploatowanych przez spółkę, to Pana sytuacja może uzasadniać pozytywne rozpatrzenie wniosku. Jeżeli jednak statut ogranicza członkostwo wyłącznie do właścicieli albo współwłaścicieli nieruchomości, szanse na przyjęcie będą mniejsze.

Czy spółka wodna może odmówić przyjęcia?

Tak, jeżeli statut nie daje podstaw do przyjęcia albo jeśli organ spółki uzna, że nie spełnia Pan warunków członkostwa. Ocena ta nie może być jednak całkowicie dowolna – musi opierać się na statucie i przepisach ustawy.

W razie odmowy trzeba sprawdzić, czy statut przewiduje tryb odwołania, np. do walnego zgromadzenia lub innego organu spółki. Jeżeli uchwała narusza statut albo przepisy prawa, można rozważyć dalsze kroki prawne, ale ich zasadność zależy już od treści konkretnej uchwały i postanowień statutu.

Jakich argumentów użyć we wniosku o przyjęcie?

Warto powołać się na okoliczności faktyczne, które pokazują realny związek z działalnością spółki:

• stale zamieszkuje Pan na terenie objętym działalnością spółki,
• faktycznie korzysta Pan z urządzeń lub świadczeń związanych z działalnością spółki,
• ponosi Pan koszty zużycia wody,
• utrzymanie sprawnych urządzeń wodnych bezpośrednio wpływa na Pana sytuację życiową i mieszkaniową.

W niektórych sprawach przydatne może być też wykazanie, że spółka przyjmowała już członków niebędących właścicielami, jeśli statut przewidywał taką możliwość i istniała jednolita praktyka.

FAQ

Czy członkiem spółki wodnej musi być wyłącznie właściciel nieruchomości?

Nie zawsze. To zależy od statutu konkretnej spółki wodnej. Ustawa wymaga, aby statut określał warunki przyjmowania nowych członków – art. 445 ust. 1 pkt 6 ustawy – Prawo wodne.

Czy służebność mieszkania daje automatyczne członkostwo w spółce?

Nie. Służebność mieszkania nie jest własnością. Może uzasadniać interes w działalności spółki, ale nie powoduje automatycznego wejścia w miejsce dotychczasowego członka.

Czy po darowiźnie domu córka przejmuje obowiązki wobec spółki wodnej?

Zwykle tak, jeśli członkostwo było związane z nieruchomością i córka stała się następcą prawnym właściciela. Ostatecznie trzeba to jednak ocenić z uwzględnieniem statutu i dokumentów przenoszących własność.

Czy samo płacenie za zużytą wodę wystarczy, by zostać członkiem?

Nie automatycznie. To może być argument za przyjęciem, ale decydujące znaczenie ma statut oraz to, czy przewiduje członkostwo dla osób korzystających z urządzeń spółki.

Od czego zacząć, jeśli spółka wykreśliła mnie z członkostwa?

Najpierw trzeba uzyskać statut, uchwałę lub pismo spółki oraz sprawdzić, kto formalnie przejął prawa do nieruchomości. Dopiero wtedy można ocenić, czy składać wniosek o ponowne przyjęcie albo odwołanie.

Źródła

• Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne, w szczególności art. 441-470 oraz art. 445 ust. 1 pkt 3, 4, 6 i 7.
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 296-302 dotyczące służebności osobistych, w tym służebności mieszkania.