Konsekwencje zakupu tabletek poronnych i wezwania na policję

Czy kobieta odpowiada karnie za zakup tabletek poronnych dla siebie?

Na gruncie aktualnych przepisów kobieta, która sama przerywa własną ciążę, nie jest adresatem odpowiedzialności karnej z art. 152 Kodeksu karnego. Przepis ten penalizuje zachowanie osoby trzeciej: tego, kto za zgodą kobiety przerywa jej ciążę z naruszeniem ustawy, a także tego, kto udziela kobiecie pomocy w takim przerwaniu ciąży albo ją do tego nakłania.

Oznacza to, że samo zamówienie tabletek poronnych przez kobietę dla własnego użycia zasadniczo nie powinno prowadzić do przedstawienia jej zarzutu z art. 152 K.k. Inaczej należy ocenić sytuację, gdy z materiału dowodowego wynika, że tabletki były kupowane dla innej osoby, miały zostać komuś przekazane, sprzedane, podane albo wykorzystane do zorganizowania przerwania ciąży innej kobiety.

W praktyce wezwanie na policję nie musi oznaczać, że osoba wzywana jest podejrzana. Bardzo często nabywcy są przesłuchiwani po to, aby ustalić sprzedawcę, źródło leków, numer rachunku, dane kontaktowe, sposób wysyłki albo skalę nielegalnego obrotu. Jeżeli jednak pytania zaczynają dotyczyć zakupu dla innej osoby, opłacania tabletek, przekazywania ich dalej albo udzielania instrukcji, ryzyko prawne rośnie.

Zakup tabletek poronnych dla innej osoby – kiedy pojawia się ryzyko?

Najważniejsza różnica dotyczy tego, czy tabletki były kupowane dla siebie, czy dla innej kobiety. Pomocą w przerwaniu ciąży może być nie tylko fizyczne podanie środka, lecz także zachowanie ułatwiające dokonanie czynu: znalezienie sprzedawcy, złożenie zamówienia, zapłata, odbiór paczki, przekazanie tabletek, udzielanie instrukcji albo pośredniczenie w kontakcie.

Nie każda rozmowa, wyszukiwanie informacji czy jednorazowy kontakt z ogłoszeniem oznacza jeszcze odpowiedzialność karną. Organy muszą wykazać zamiar pomocy innej kobiecie w przerwaniu ciąży z naruszeniem ustawy. Istotne są więc treści wiadomości, przelewy, dane odbiorcy przesyłki, zeznania innych osób, historia kontaktów oraz to, czy doszło do realnego przekazania środków.

Jeżeli osoba zamówiła tabletki dla bliskiej osoby, ale paczka została zatrzymana przez służby celne i nigdy nie została odebrana, nie zamyka to automatycznie sprawy, lecz jest ważną okolicznością. Trzeba ustalić, czy organy traktują tę osobę wyłącznie jako świadka, czy badają możliwość pomocnictwa, usiłowania albo udziału w obrocie produktami leczniczymi. W sprawach o podobnym charakterze duże znaczenie ma treść wezwania i pytania zadawane podczas przesłuchania.

Przerwanie ciąży w polskim prawie – aktualne zasady

Polskie prawo dopuszcza legalne przerwanie ciąży wyłącznie w przypadkach przewidzianych w ustawie o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży. Obecnie chodzi przede wszystkim o sytuację, gdy ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej, oraz o sytuację, gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego. W tym drugim przypadku obowiązuje limit 12 tygodni od początku ciąży.

W sprawach karnych najczęściej znaczenie mają art. 152–154 Kodeksu karnego. Art. 152 K.k. dotyczy przerwania ciąży za zgodą kobiety z naruszeniem ustawy oraz pomocy lub nakłaniania do takiego czynu. Typ podstawowy zagrożony jest karą pozbawienia wolności do 3 lat, a gdy dziecko poczęte osiągnęło zdolność do samodzielnego życia poza organizmem kobiety ciężarnej – karą od 6 miesięcy do 8 lat.

Art. 153 K.k. dotyczy przerwania ciąży bez zgody kobiety albo doprowadzenia jej do tego przemocą, groźbą bezprawną lub podstępem. Jest to znacznie poważniejsza sytuacja, zagrożona karą od 6 miesięcy do 8 lat, a w późniejszym stadium ciąży od roku do 10 lat. Jeżeli następstwem czynu określonego w art. 152 lub 153 K.k. jest śmierć kobiety ciężarnej, może mieć zastosowanie art. 154 K.k.

Wezwanie na policję w charakterze świadka – co oznacza?

Wezwanie w charakterze świadka oznacza, że organ chce uzyskać informacje istotne dla postępowania. Świadek ma obowiązek stawić się na wezwanie i co do zasady zeznawać zgodnie z prawdą. Sam status świadka nie przesądza o winie ani o tym, że zostaną przedstawione zarzuty. Warto jednak uważnie słuchać pouczeń, nie podpisywać protokołu bez przeczytania i zgłaszać sprostowania, jeżeli zapis protokołu nie oddaje wypowiedzi.

Jeżeli wezwanie dotyczy zakupu tabletek poronnych, pytania mogą obejmować m.in. adres strony internetowej, dane sprzedawcy, korespondencję, numery telefonów, rachunek bankowy, przelew, adres dostawy, cel zamówienia i to, czy środki były przeznaczone dla osoby wzywanej czy dla kogoś innego. Dodatkowe informacje o tym, jak wygląda wezwanie na policję w charakterze świadka, mogą być pomocne przy przygotowaniu się do przesłuchania.

Jeżeli w trakcie czynności organ zaczyna traktować osobę jako podejrzaną, powinien zmienić jej status procesowy i pouczyć ją o prawach podejrzanego. Podejrzany składa wyjaśnienia, a nie zeznania, i może odmówić składania wyjaśnień albo odpowiedzi na pytania.

Prawo odmowy odpowiedzi na pytanie

Świadek nie powinien kłamać ani tworzyć wersji wydarzeń tylko po to, aby chronić siebie albo innych. Może natomiast skorzystać z ustawowych praw. Zgodnie z art. 183 Kodeksu postępowania karnego świadek może uchylić się od odpowiedzi na konkretne pytanie, jeżeli odpowiedź mogłaby narazić jego albo osobę dla niego najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.

To nie jest automatyczne prawo do odmowy całych zeznań w każdej sytuacji. Najczęściej świadek odpowiada na pytania neutralne, a przy pytaniu ryzykownym może wskazać, że korzysta z prawa odmowy odpowiedzi na podstawie art. 183 K.p.k. Warto pamiętać, że pojęcie osoby najbliższej ma znaczenie prawne i nie każda osoba określana potocznie jako bliska mieści się w tej definicji. W razie wątpliwości dobrze jest skonsultować sytuację przed przesłuchaniem.

Świadek może też prosić o dokładne zapisanie w protokole, że odmowa dotyczy konkretnego pytania. Więcej praktycznych informacji o roli świadka znajdziesz w materiale dotyczącym praw i obowiązków świadka przed sądem.

Fałszywe zeznania – czego nie wolno mówić na przesłuchaniu?

Najgorszym rozwiązaniem jest wymyślanie odpowiedzi, np. twierdzenie, że zamówienie było żartem, jeżeli nie odpowiada to prawdzie. Zgodnie z art. 233 Kodeksu karnego osoba, która składając zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu, zeznaje nieprawdę albo zataja prawdę, naraża się na odpowiedzialność karną. Podstawowy typ czynu zagrożony jest karą od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności.

Jeżeli świadek obawia się, że odpowiedź obciąży jego albo osobę najbliższą, powinien rozważyć skorzystanie z prawa odmowy odpowiedzi na pytanie. Jeżeli czegoś rzeczywiście nie pamięta, może powiedzieć, że nie pamięta. Nie powinien jednak deklarować niepamięci tylko po to, aby uniknąć odpowiedzi, jeżeli w rzeczywistości pamięta istotne okoliczności.

Zakup leków z nielegalnego źródła a Prawo farmaceutyczne

Osobny problem dotyczy obrotu lekami. Prawo farmaceutyczne penalizuje m.in. wprowadzanie do obrotu albo przechowywanie w celu wprowadzenia do obrotu produktu leczniczego bez wymaganego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu. Zgodnie z art. 124 Prawa farmaceutycznego grozi za to grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Ten przepis jest zasadniczo wymierzony w osoby wprowadzające produkt do obrotu, a więc np. sprzedawców, pośredników albo osoby przechowujące leki z zamiarem dalszej sprzedaży. Samo nabycie leku przez konsumenta nie jest tym samym, co wprowadzenie go do obrotu. Ryzyko może jednak pojawić się wtedy, gdy ktoś sprowadza większą liczbę opakowań, odsprzedaje je, pośredniczy w transakcjach albo organizuje dystrybucję.

Trzeba też odróżnić legalną sprzedaż wysyłkową od ofert z niepewnych źródeł. W Polsce sprzedaż wysyłkowa produktów leczniczych przez uprawnione apteki i punkty apteczne dotyczy co do zasady produktów wydawanych bez przepisu lekarza. Zakup leków z nielegalnych stron internetowych może więc prowadzić do zatrzymania przesyłki i przesłuchania nabywcy jako świadka w sprawie dotyczącej sprzedawcy.

Czy po przesłuchaniu przyjdzie zawiadomienie o zakończeniu sprawy?

Jeżeli osoba występuje wyłącznie jako świadek, nie zawsze otrzyma zawiadomienie o zakończeniu postępowania. Organy informują przede wszystkim strony postępowania i osoby, którym przepisy przyznają określone uprawnienia. Świadek może zostać ponownie wezwany, zwłaszcza gdy pojawią się nowe dowody albo organ będzie chciał doprecyzować wcześniejsze zeznania.

Brak kolejnego wezwania przez dłuższy czas nie zawsze oznacza formalne zakończenie sprawy, ale często w praktyce oznacza, że organ nie potrzebuje dodatkowych informacji od świadka. Jeżeli pojawi się nowe wezwanie, warto sprawdzić, w jakim charakterze osoba jest wzywana i jakiej sprawy dotyczy sygnatura. Przy sprawach karnych pomocne może być także zapoznanie się z podstawowymi procedurami w sprawach karnych.

FAQ

Podsumowanie

Zakup tabletek poronnych dla siebie i zakup tabletek dla innej osoby to dwie różne sytuacje prawne. Kobieta, która sama przerywa własną ciążę, nie jest karana na podstawie art. 152 K.k. Odpowiedzialność może jednak grozić osobom trzecim, które przerywają ciążę, pomagają w tym, nakłaniają do tego albo organizują obrót lekami z nielegalnego źródła.

Podczas przesłuchania najważniejsze jest zachowanie ostrożności procesowej: trzeba czytać protokół, korzystać z prawa odmowy odpowiedzi na pytanie, gdy zachodzą przesłanki ustawowe, i nie składać fałszywych zeznań. W sprawach dotyczących tabletek poronnych wiele zależy od szczegółów, zwłaszcza od celu zamówienia, treści korespondencji i tego, czy w sprawie występuje inna osoba, której zakup miał pomóc.

Źródła

• Kodeks karny – w szczególności art. 152–154 i art. 233.
• Kodeks postępowania karnego – w szczególności art. 183.
• Prawo farmaceutyczne – w szczególności art. 68 i art. 124.
• Ustawa o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży – w szczególności art. 4a.